Category Archives: Гістарычныя дакумэнты

Кангрэсмэн Дж. Вайдлер, 1966 г.: “давайце запэўнім беларускі народ у тым, што ягоныя надзеі не забытыя вольным сьветам”

Заява амэрыканскага кангрэсмэна Джона Вайдлера (John W. Wydler) да чарговай гадавіны адвяшэньня незалежнасьці Беларускай Народнай Рэспублікі, зробленая на паседжаньні Палаты прадстаўнікоў Кангрэсу ЗША 23 сакавіка 1966 г.:

Пане сьпікер, толькі 48 гадоў таму, пасьля стагодзьдзяў рабства і ўціску, беларусы абвесьцілі ўсяму чалавецтву, што яны свабодны і незалежны народ. Гэтае абвяшчэньне пасьледвала за расейскай камуністычнай рэвалюцыяй і падзеньнем Раманавых. У рэчаіснасьці свабода працягнулася нядоўга, бо менш чым праз год прыйшла расейская Чырвоная армія і Беларусь зноў трапіла пад расейскі кантроль.

Сярэднявечны хрысьціянскі летапісец Ібн Рагэль пісаў:

“Быць свабодным – значыць усяго толькі мець тое, што жыцьцёва неабходна, каб мы маглі быць тым, чым хочам быць, і мець тое, што хочам мець.”

Беларусь сёньня не свабодная. Беларусы ня могуць выражаць сваю нацыянальную адметнасьць. Ім адмаўляюць у праве на ўласную гісторыю, культуру і нацыянальную годнасьць. Крэмль відавочна і адназначна трымае іх у сваім палоне.

Як вольныя людзі, якія цэняць і бароняць сваю волю і свабоду, мы зьяўляемся злучвом між прынцыпамі свабоды і тымі, хто імкнецца быць свабоднымі і самастойна вызначаць свой лёс. У гэтыя 48-я ўгодкі беларускай незалежнасьці, давайце запэўнім беларускі народ у тым, што ягоныя надзеі не забытыя вольным сьветам.

Rep. John W. Wydler, 1966: “let us reaffirm to the Byelorussian people that their hopes have not been forgotten by the free world”

Rep. John W. Wydler (R, New York) was one of many US Congresspeople who made a statement in the US House of Representatives in 1966, on the anniversary of the declaration of independence by the Belarusian Democratic Republic.

***

Mr. Speaker, just 48 years ago, after centuries of enslavement and oppression, the Byelorussian people declared to all mankind they were a free and independent people. This declaration followed on the heels of the Russian Communist revolution and the downfall of the Romanovs. The reality of freedom was short lived, for before a full year had passed, the Russian Red Army marched through the countryside and Byelorussia was again under Russian control.

Rahel, the medieval Christian chronicler, wrote many years ago:

“To have freedom is only to have that which is absolutely necessary to enable us to be what we ought to be and to possess what we ought to possess.”

Today Byelorussia is not free. The Byelorussians have no way to assert their own national identity. They cannot be what they want to be, or possess that which they want to possess. They are being denied their own individual history, culture and national pride. They are clearly and simply a ward of the Kremlin.

As freemen who do not take our freedoms and liberties for granted, we are a link between the principles of freedom and self-determination and those who aspire to be free and guide their own destiny. On this 48th anniversary of Byelorussian independence, let us reaffirm to the Byelorussian people that their hopes have not been forgotten by the free world.

Source: Congressional Record

Візытоўкі дзеячоў БНР

Невялікая падборка візытовак дзеячоў Беларускай Народнай Рэспублікі са збораў Беларускай бібліятэкі і музэю імя Францішка Скарыны ў Лёндане.

Continue reading Візытоўкі дзеячоў БНР

Як радныя БНР дапамагалі габрэям у час Другой сусьветнай вайны

Гісторык Зьміцер Дрозд зьвярнуўся да афіцыйных установаў Ізраіля з адкрытым лістом, у якім ён просіць надаць тытул Праведнікаў народаў сьвету членам Беларускага камітэту самапомачы ў Празе: Ларысе і Янку Геніюшам, Васілю Захарку, Васілю Русаку і Пятру Бокачу за выратаваньне ў 1941-1945 гг. жыхароў прагі Аркадзя, Анатоля і Ярыну Вольфсон.

Васіль Захарка – старшыня Рады БНР у 1928-1943 гг., Ларыса Геніюш – Генэральны сакратар Ураду БНР ад 1943 г.

Continue reading Як радныя БНР дапамагалі габрэям у час Другой сусьветнай вайны

Ліст міністра замежных справаў Украіны старшыні Ўраду БНР А. Луцкевічу

27 ліпеня 1919 году Міністар замежных справаў Украінскай Народнай Рэспублікі Андрый Лівыцькый накіраваў прывітальны ліст старшыні Ўраду БНР Антону Луцкевічу.

З 1926 па 1948 год Лівыцькый быў старшынём Дырэкторыі УНР у выгнаньні, а з 1948 па 1954 год – прэзыдэнтам УНР у выгнаньні.

До пана Старшини Ради Народних міністрів
Білоруської Народної Республіки

Прийнявши Вашого дипльоматичного гонця і одержавши відомости про те становище, в якому перебуває зараз білоруський нарід і його теріторія, страждаючи і терплючи від знущань і глуму одвічних ворогів так білоруського, як і українського народів – московських червоних імперіалістів-большовиків, я дозволяю собі від імені Соборної України висловити щире співчуття українського народу – народові білоруському.

Continue reading Ліст міністра замежных справаў Украіны старшыні Ўраду БНР А. Луцкевічу

Беларускія вайсковыя часткі на Румынскім фронце, 1918 год

9 студзеня 1918 г. загадам № 1332 па Румынскім фронце расейскага войска было абвешчана пра арганізацыю Беларускай вайсковай камісіі па стварэньні беларускіх вайсковых частак. Камісію ўзначаліў генэрал-маёр Пажарскі.

Да сярэдзіны снежня 1917 г. Румынскі фронт расейскага войска фактычна спыніў сваё існаваньне. Штабы фронту і армій, якія ўваходзілі ў яго склад, пераходзілі з рук у рукі паміж украінскім і бальшавісцкім камандаваньнем.

Прадстаўнікі нацыянальных партый сярод вайскоўцаў вялі моцную і пасьпяховую антыбальшавіцкую прапаганду. 30 кастрычніка (12 лістапада) 1917 г. франтавы камітэт пры падтрымцы ўкраінскіх атрадаў прыняў рашэньне аб непрызнаньні савецкай улады і адмове падпарадкоўвацца бальшавікам.

Пры падтрымцы румынскага вайсковага камандаваньня пачалася “нацыяналізацыя” расейскае арміі на Румынскім фронце: сфармаваныя па тэрытарыяльным прынцыпе беларускія адзінкі атрымлівалі статус беларускіх нацыянальных, зь іх звальняліся небеларусы, на месца якіх пераводзіліся жаўнеры-беларусы зь іншых частак.

У пачатку студзеня 1918 г. пры штабе Румынскага фронту была створаная “Нацыянальна-тэрытарыяльная дэмакратычная арганізацыя фронту”, у якую ўвайшлі камісары ад Беларусі (БНР), Украіны (УНР), армянаў, малдаўцаў, палякаў, мусульманаў, літоўцаў, эстонцаў, данскіх казакоў, грузінаў. Гэтая арганізацыя падрыхтавала загад аб нацыяналізацыі фронту, а камандуючы фронтам Шчарбачоў яго падпісаў.

Ніжэй падаем дакумэнты вайсковага камандаваньня фронту аб стварэньні беларускіх вайсковых аддзелаў (у перакладзе з расейскай мовы).

Continue reading Беларускія вайсковыя часткі на Румынскім фронце, 1918 год

25 сакавіка – афіцыйны Дзень незалежнасьці Беларусі ў Таронта

У 1970 годзе мэр Таронта Вільям Дэнісан (William Dennison) выдаў афіцыйную праклямацыю, якая абвяшчала 25 сакавіка “Беларускім днём незалежнасьці” ў горадзе ў знак павагі да беларускае дыяспары ў Канадзе і ў знак салідарнасьці зь Беларусьсю. 25 сакавіка 1970 года і на працягу многіх наступных гадоў мэрыя Таронта ўздымала на Дзень незалежнасьці БНР беларускі нацыянальны бел-чырвона-белы сьцяг перад гарадзкой ратушай.

 

Continue reading 25 сакавіка – афіцыйны Дзень незалежнасьці Беларусі ў Таронта

The Third Constituent Charter of the Council (Rada) of the Belarusian Democratic Republic

The Third Constituent Charter is the key document passed by the BNR Rada. The Charter was approved on the night from 24 March to 25 March 1918 and declared Belarus an independent state.

Since then, 25 March is celebrated as the Independence Day of Belarus, or Freedom Day (Дзень Волі).

Below an English translation of this historical document.

Continue reading The Third Constituent Charter of the Council (Rada) of the Belarusian Democratic Republic

Першы Статут ВКЛ – 29.09.1529

29 верасьня 1529 г. набыў моц першы Статут Вялікага Княства Літоўскага, выбітны помнік беларускай прававой думкі.

Другі Статут ВКЛ быў прыняты ў 1566 г., трэці – у 1588 г.

Статуты ВКЛ былі галоўнай крыніцай права ў Беларусі да 1840 года.