Category Archives: Артыкулы

Беларусь: столетие первого провозглашения независимости в ХХ веке

Нататка пра 100-годзьдзе БНР, апублікаваная Згуртаваньнем Беларусаў у Вялікай Брытаніі ў лёнданскай расейскамоўнай газэце “Пульс UK” у сакавіку 2018 г.

25 марта 2018 г. белорусы во всём мире, особенно на Западе, отмечают 100-летие события, ставшего первопричиной всех форм национальной государственности Беларуси в ХХ в. – и, в конечном итоге, существования Беларуси, как страны, в наше время: провозглашения независимости Белорусской Народной Республики 25 марта 1918 года.

Можно спросить: что же праздновать, если несоветская Беларусь не смогла тогда себя защитить? В самом деле, приказ, изданный в день занятия Минска Красной Армией РСФСР от 10 декабря 1918, гласил: «Правительство белорусских помещиков и капиталистов — «Белорусская рада» — объявляется низложенной и распущенной». Однако оказалось, что провозглашение независимости БНР и деятельность её правительства повлекли необратимые последствия – новую белорусскую государственность, как таковую, оказалось уже политически невозможно «отменить. Согласно протоколу заседания Центрального бюро ЦК Компартии Беларуси от 22 января 1919 года с представителем ленинского правительства Иоффе из Москвы, один из министров (наркомов) заявлял присутствующим, как об общеизвестном им факте: «Существование Белорусской Рады заставило выдвинуть Белорусскую [советскую] Республику».

Continue reading Беларусь: столетие первого провозглашения независимости в ХХ веке

25 марца 1918 году – успаміны Антона Луцкевіча пра абвяшчэньне незалежнасьці Беларусі

“Урэшце, настаў гэты дзень, катораму было суджана стаць гістарычным днём у барацьбе за волю Беларусі. Вечарам 24 марца – у 6 гадзін, сабралася Рада Рэспублікі. І запраўды, было штось сільнага, штось магутнага ў гэтым першым беларускім народным Парляманце! Шэрыя сьвіткі, шэрыя салдацкія шынэлі, якія яшчэ мала хто пасьпеў скінуць з плеч, надавалі агульны тон сабраньню. Але сьветлыя, рахманыя вочы, энэргічныя твары іx валадароў гаварылі ясна, што то ня простыя сярмягі зыйшліся, а цьвет беларускае народнае інтэлігенцыі!” – Артыкул Антона Луцкевіча, аднаго з асноўных ідэолягаў беларускага незалежніцкага руху, прам’ер-міністра і міністра замежных справаў БНР у 1918-1919.

Калі ў лютым 1918 году нямецкія войскі занялі Менск, віленскія беларусы нязвычайна ажывіліся: гэта-ж у працягу трох гадоў мы былі зусім адрэзаны фронтам ад нашых усходніх братоў, гэта-ж ніводная вестка аб іx і іхнай працы не далятала да нас праз лінію акопаў, – i вось адкрываецца магчымасьць зьвязацца з Менскам!

Беларуская Рада ў Вільні, абраная толькі за месяц да таго на конфэрэнцыі 25.1.1918г., зараз-жа начала заходы перад акупантамі, каб дабіцца пазваленьня на падарожжу спэцыяльнае дэлегацыі ў Менск. Цяжкая была з гэтым справа: беларуская конфэрэнцыя ня споўніла таго, чаго дамагалася ад яе нямецкая ўлада, і станула на ярка незалежніцкім становішчы. Цэлы месяц прайшоў, пакуль дэлегацыя атрымала гэтак жаданае пазваленьне:перад тым у Менск быў пасланы на “рэкогносьціроўку” дазнаны шпіон, Эдмунд Зузэміль, каторага ў тайне ад Рады надзяліў пісьмамі да менскіх дзеячоў адзін з віленскіх беларусаў (імя яго ў сваім часе будзе пададзена да агульнага ведама), і толькі пасьля павароту Зузэміля, выступаўшага ў Менску пад прозьвішчам “таварыша Кузьміцкага”, пазваленьне было дадзена.

Continue reading 25 марца 1918 году – успаміны Антона Луцкевіча пра абвяшчэньне незалежнасьці Беларусі

Каліноўскі як папярэднік БНР: артыкул М. Пачкаева

Уступнае слова Заступніка Старшыні Рады БНР і Старшыні Згуртаваньня Беларусаў у Вялікай Брытаніі Мікалая Пачкаева на міжнароднай канфэрэнцыі, прысьвечанай Паўстаньню 1863-1864 гг., якая адбылася ў Лёндане ў 2014 годзе.

Падтрымка навуковай канфэрэнцыі ў Лёндане, прысьвечанай ролі К. Каліноўскага ў нацыятворчым працэсе Беларусі, сталася адной з найважнейшых справаў Згуртаваньня Беларусаў у Вялікай Брытаніі апошняга часу. У ёй ёсьць таксама штосьці глыбока сугучнае ідэёвым падмуркам нашай арганізацыі. ЗБВБ – арганізацыя грамадзкая, непалітычная, аднак ад сваіх пачаткаў у 1946 г. яднае беларусаў на грунце ідэялаў 25 сакавіка 1918 г. Гэтая канфэрэнцыя стварыла добрую нагоду таксама для ярчэйшага ўсьведамленьня гістарычнай сувязі паміж вызвольным рухам пад кіраўніцтвам Каліноўскага 1863-64 гг. — і абвяшчэньнем незалежнасьці Беларускай Народнай Рэспублікі ў 1918.

Continue reading Каліноўскі як папярэднік БНР: артыкул М. Пачкаева

Інтэрвію Старшыні Рады БНР Івонкі Сурвіллы беларускаму часопісу “Большой”

Івонка Сурвіла: «Памяркоўныя, талерантныя людзі зрабіліся ўпартымі індывідуалістамі»

 

Беларуская Народная Рэспубліка — гэта наш «Востраў Крым», пра які пісаў Васіль Аксёнаў. Старшыня Рады БНР Івонка Сурвіла, якая з’ехала з Беларусі ў 6-гадовым узросце, распавяла «Большому», як гэта — узначальваць краіну, якой няма ні на воднай мапе.

Continue reading Інтэрвію Старшыні Рады БНР Івонкі Сурвіллы беларускаму часопісу “Большой”

Навошта нам Рада БНР: інтэрвію з членам Рады (Наша Ніва, 2011)

Рада БНР у выгнаньні («на экзыле», як старамодна гучыць афіцыйнае найменьне) — інстытут, што для адных авеяны рамантыкай, а ў іншых, перадусім прыхільнікаў сёньняшніх беларускіх уладаў, выклікае непрыхаванае раздражненьне. Самы стары ў сьвеце ўрад на выгнаньні, Рада БНР — галоўная палітычная ўстанова беларускай дыяспары, ахоўнік традыцый той першай спробы пабудаваць самастойную беларускую дзяржаву ў 1918 г. Як вайсковая частка ня лічыцца зьнішчанай, пакуль вораг не захапіў яе баявы штандар, так і ідэі Беларускай народнай рэспублікі працягваюць жыць, пакуль існуе Рада БНР. Нягледзячы на аднаўленьне незалежнасьці Беларусі ў 1991 г., місія Рады БНР так і застаецца нявыкананай. Пра тое, што прынесла Беларусі гэтая ўстанова і як яна працуе, у інтэрвію з адным зь яе актыўных сучасных дзеячоў, Сакратаром інфармацыі Мікалаем Пачкаевым.

Continue reading Навошта нам Рада БНР: інтэрвію з членам Рады (Наша Ніва, 2011)

17 верасьня: Дзень узьяднаньня пад адным акупантам

Ніякага вызваленьня далучэньне Заходняй Беларусі да марыянэткавай БССР у складзе Савецкага Саюза не прынесла. Тэкст раднага БНР Алеся Чайчыца.

Continue reading 17 верасьня: Дзень узьяднаньня пад адным акупантам

Хведар Нюнька: Мова – прызнак беларуса

Выступ Хведара Ньнюкі, раднага БНР, грамадзкага дзеяча зь Вільні, на 7. Зьезьдзе Беларусаў Сьвету.

Continue reading Хведар Нюнька: Мова – прызнак беларуса

Патрэбная дзяржаўная стратэгія што да працы з дыяспарай – выступ А. Чайчыца на Зьезьдзе Беларусаў Сьвету

Выступ Сакратара Інфармацыі Рады БНР на 7. Зьезьдзе Беларусаў Сьвету ў Менску, 15 ліпеня 2017 г.:

Continue reading Патрэбная дзяржаўная стратэгія што да працы з дыяспарай – выступ А. Чайчыца на Зьезьдзе Беларусаў Сьвету

Government in Exile: Explorations of the Belarus Enigma

Presentation by Ivonka J. Survilla, President of the Rada of the Belarusian Democratic Republic in Exile, at the Conference of the Canadian Association of Slavists (Ottawa, 24 May 2009)

If the sovereigns of my land had been as wise as the emperors of China, they probably would have built a wall along their border with the Duchy of Moscow at the very beginning of her aggressions against their territory. Instead, exhausted by the defensive wars against their Eastern neighbours, the Grand Duchy of Lithuania (the medieval predecessor of today’s Belarus), formed a defensive alliance with Poland. This happened in Lublin in 1569. 440 years later, I am speaking to you of the Government of the Belarusian Democratic Republic, which has been in Exile for the past 90 years. Once more – because of the expansionist policies of our Eastern “big brother”.

This presentation explores conditions that have affected Belarus’ existence since the early 20th century. Bolshevik aggression forced a legitimate Government into exile and required its existence beyond the borders of Belarus. In order to understand the present plight of this European nation, there is a need to consider the recent experiential history of Belarus and Belarusians.

Continue reading Government in Exile: Explorations of the Belarus Enigma

The Case of Belarus: Presentation at the European Conscience and Communism conference, Prague, June 2008

Presentation by Ivonka Survilla, President of the Rada of the Belarusian Democratic Republic in Exile, at the international conference European Conscience and Communism in the Senate of the Parliament of Czech Republic, Prague, 2-3 June 2008

I have the honour to be the sixth president in exile of the Rada of the Belarusian Democratic Republic. The BNR Rada is the longest-living government in exile. It left Belarus close to 90 years ago because of the aggression and the subsequent occupation of our independent state by our communist neighbour.

Communism can be examined according to its large scale, long-term impact on the lives of individual human beings and also according to the impact on the appropriated nations, nations that do not define the political and cultural epicentre of communist power, but rather find themselves in forced subjugation. This is the reality and legacy of the communist experience, felt by many nations in modern times, evidenced by Tibet’s real-time struggle and by countries like Belarus who continue to experience the fallout of the Soviet experience.

Continue reading The Case of Belarus: Presentation at the European Conscience and Communism conference, Prague, June 2008