Архівы тэгаў: Вялікае Княства Літоўскае

Трэці Статут Вялікага Княства Літоўскага – 28.01.1588

28 студзеня 1588 прывілеем вялікага князя Жыгімонта Вазы быў зацьверджаны і набыў сілу трэці Статут ВКЛ – звод законаў Вялікага княства Літоўскага, выбітны помнік беларускай і эўрапейскай юрыдычнай думкі, асноўная крыніца права на Беларусі да 1840 г.

Прадмову да Статуту напімаў Леў Сапега, Падканцлер ВКЛ, выбітны беларускі дзяржаўны дзеяч – падаем яе да Вашай увагі.

Прадмова да Статуту 1588 г.

Усім станам Вялікага Княства Літоўскага Леў Сапега, падканцлер Вялікага Княства Літоўскага, стараста слонімскі, маркоўскі  і мядзельскі, пакорлівыя і зычлівыя службы свае ахвярую.

Заўважалі тое мудрыя людзі ўсіх вякоў, што ў кожнай рэчы паспалітай прыстойнаму чалавеку нічога ня можа быць даражэй за вольнасьць. А няволяй так мусіць гідзіцца, што павінен яе ня толькі скарбамі, але й сьмерцю самой ад сябе адганяць.

А таму ўсе людзі прыстойныя не шкадуюць выносіць супраць кожнага непрыяцеля ня толькі маёмасьць, але і жыцьцяў сваіх, каб пад іх жорсткае панаваньне ня трапіць. Каб ня мусілі жыць пазбаўленыя вольнасьці сваёй, паводле волі і разуменьня чужынцаў.

Працягнуць чытаць Трэці Статут Вялікага Княства Літоўскага – 28.01.1588

Беларуская канфэрэнцыя ў Вільні – 25.01.1918

25 студзеня 1918 г. у Вільні распачалася канфэрэнцыя нацыянальных арганізацый заходняе часткі Беларусі, якая знаходзілася пад кантролем нямецкіх войскаў. Прадстаўнікі сфармаванай на канфэрэнцыі Віленскай Беларускай Рады былі пазьней кааптаваныя ў склад Рады БНР.

Правядзеньне канфэрэнцыі было выкліканае падзеямі ў Расеі (Кастрычніцкі пераварот 1917), ва ўсходняй частцы Беларусі (Ўсебеларускі зьезд, антыбеларуская палітыка бальшавікоў) і на тэрыторыі, акупаванай нямецкімі войскамі (абвяшчэньне Літоўскай Рэспублікі ў сьнежні 1917). У сувязі з гэтым узьнікла неабходнасьць узгадніць мэты розных беларускіх арганізацыяў і вызначыць прынцыпы ўзаемадзеяньня і абароны беларускіх інтарэсаў перад немцамі і летувісамі.

На канфэрэнцыі быў абраны каардынацыйны цэнтар беларускіх арганізацыяў і прадстаўнічы орган акупаванай Нямеччынай тэрыторыі Беларусі — Віленскую беларускую раду. Удзельнікі канфэрэнцыі падтрымалі ідэю ўтварэньня на тэрыторыі былога Вялікага княства Літоўскага канфэдэратыўнай беларуска-летувіскай дзяржавы.

Рэзалюцыя Беларускай Канфэрэнцыі ў Вільні, студзень 1918 г.

I.

Цьвёрда веручы, што толькі поўная дзяржаўная незалежнасьць можа забясьпечыць Беларускаму народу магчымасьць усестароннага эканамічнага і культурнага разьвіцьця і прынімаючы пад увагу:

Працягнуць чытаць Беларуская канфэрэнцыя ў Вільні – 25.01.1918

“Покліч” – артыкул Старшыні Рады БНР Крэчэўскага (студзень 1926 г.)

У сваім артыкуле III Старшыня Рады БНР Пётра Крэчэўскі адказвае на аргумэнты непрыяцеляў беларускага дзяржаўнага сувэрэнітэту як у Польшчы, так і ў Савецкай Расеі.

Зь беспрыкладнай у гісторыі народаў адвагай Беларускі Народ вядзе змаганьне за сваё вызваленьне ад чужацкай няволі.

Каб зьменшыць вагу барацьбы за вольнае слова, за родную школу, за мову і сваё палітычнае і гаспадарска-эканамічнае жыцьцё, нашыя ворагі штодня карыстаюцца сваёй і загранічнай прэсай, каб давясьці сьвету, што гэта бандытызм, а не вялікая вызвольчая барацьба за сваю свабоду. Паўстаньні ў Захадняй і Ўсходняй Беларусі жорстка душацца, а падаюцца зьвесткі ў прэсу, што беларускае сялянства і непісьменна, і нацыянальна несьвядома, а таму зьвяртаць увагу на іх барацьбу і дамаганьня ня варта.

Не дармо на ўсім абшары этнаграфічнай Беларусі нашы ворагі карыстаюцца ў гэтым сэнсе тымі самымі доказамі:

Працягнуць чытаць “Покліч” – артыкул Старшыні Рады БНР Крэчэўскага (студзень 1926 г.)