Category Archives: Гістарычныя дакумэнты

З справаздачы пра беларуска-нямецкія стасункі – жнівень 1920

Са справаздачы шэфа Дыпляматычнае Місіі БНР у Нямеччыне Леаніда Баркова ад 14 жніўня 1920 г.:

Нямецкі ўрад, таксама нямецкія палітычныя і фінансавыя колы, уведзены ў курс становішча беларускага пытаньня і азнаёмлены зь летуценьнямі беларускага народу.

Прызнаньне незалежнасьці Беларусі Нямеччынай ня можа быць зроблена перш такога прызнаньня з боку дзяржаў Антанты, згодна з арт. 117 міравой умовы ў Вэрсалю.

Нягледзячы на гэта, прыкметы фактычнага прызнаньня ўраду Беларускай Народнай Рэспублікі відны ў афіцыальных зносінах нямецкіх дзяржаўных устаноў і загранічных прадстаўніцтваў у Бэрліне зь беларускай місіяй у Нямеччыне; на практыцы гэта выражаецца ў прызнаньні і візаваньні беларускіх пашпартоў як нямецкімі паліцэйскімі ўладамі, так і німаль усімі консульствамі загранічных дзяржаў.

Агульнае палажэньне беларускага пытаньня ў Нямеччыне адзначаецца спагаднымі адносінамі да нас як Ураду, так і грамадзкіх колаў. Надзеі на рэальную дапамогу ў данны момант з боку Нямеччыны ня могуць быць апраўданы, дзеля неакрэсьленага палажэньня як у самой Нямеччыне, так і тым болей на Беларусі.

(Архівы БНР, Том 1, Кніга 1, с. 844)

The Constituent Charters of Belarus of 1918

The three Constituent Charters issued by the Rada BNR in February and March of 1918 have declared Belarus an independent democratic state. This has been the reestablishment of a sovereign Belarusian state after more than 100 years of Russian rule.

First Constituent Charter

To the people of Belarus

Our native land has found itself in a new and difficult situation. The fate of the regime that was here previously is not known. We face the possible occupation of our land by German troops.

We must take our fate into our own hands. The Belarusan people must assert their right to full self-determination, and the national minorities their right to national and personal autonomy.

The rights of nation should find realization by means of a Constituent Assembly convened on democratic principles.

However, even before convening the Constituent Assembly, all power in Belarus should belong to the peoples residing therein.

The Executive Committee of the Council (Rada) of the First All Belarusan Congress, supplemented by representatives of the revolutionary democracy of the national minorities and fulfilling the goals imposed upon it by the Congress, declares itself to be the Provisional Authority in Belarus to govern the land and to convene as soon as possible an All-Belarusan Constituent Assembly based on universal voting rights for the entire adult population without distinction of nationality, religion, or sex.

The Provisional National Authority in the land, having assumed the tasks of defending and strengthening the revolutionary achievements, will carry out these tasks through the National Secretariat of Belarus, which has been established and which, from this date on, has assumed the exercise of its responsibilities. The names of the members of the Secretariat will be published later.

The Executive Committee of the Council of the First All-Belarusan Congress
Given in Miensk, Belarus, February 21 (8), 1918.

Second Constituent Charter

To the people of Belarus

During this World War in which some powerful states have been destroyed and others liberated, Belarus has awakened to national life. After three and a half centuries of subjugation, the Belarusan nation again declares to the entire world that it is alive and will remain alive. The Great National Assembly the All-Belarusan Congress of December 5-17, 1917, concerned about the fate of Belarus, confirmed a republican government within its territory. Carrying out the will of the Congress and defending the national rights of the people, the Executive Committee of the Council (Rada) of the Congress, decrees the following concerning the political structure of Belarus and the rights and freedoms of her citizens and peoples:

  1. Belarus, within the borders of the numerical majority of the Belarusan people, is declared to be a Democratic Republic.
  2. The fundamental laws of the Belarusan Democratic Republic will be confirmed by the Constituent Assembly of Belarus, convened on the principles of a universal, equal, direct, secret, and proportional voting law without regard to sex, nationality, or religion.
  3. Until such time as the Constituent Assembly of Belarus convenes, the legislative authority in the Belarusan Deratic Republic shall belong to the Council of the All-Belarusan Congress, augmented by representatives of the national minorities of Belarus.
  4. The executive and administrative authority in the Belarusan Democratic Republic shall belong to the National Secretariat of Belarus which shall be appointed by the Council of the Congress and be responsible thereto.
  5. Within the borders of the Belarusan Democratic Republic freedom of speech, press, assembly, and the right to strike and organize unions are proclaimed; as well as unconditional freedom of conscience, and the inviolability of the individual and of residence.
  6. Within the borders of the Belarusan Democratic Republic all peoples have the right to national and personal autonomy; and equal rights for all the languages of the peoples of Belarus are proclaimed.
  7. Within the borders of the Belarusan Democratic Republic the right to private ownership of land is abolished. The land is to be given over without payment to those who till it. Forests, lakes, and natural resources are declared to be the property of the Belarusan Democratic Republic.
  8. Within the borders of the Belarusan Democratic Republic a working day of a maximum of eight hours is established.

Proclaiming all these rights and freedoms for the citizens and peoples of the Belarusan Democratic Republic, we, the Executive Committee of the Council of the Congress pledge to guard the legal order of life in the Republic, ensure the interests of all the citizens and peoples of the Republic, and preserve the rights and freedoms of the working people. We shall also apply all oui, strength to convene the Constituent Assembly of Byelorussia in the very near future.

We call on all faithful sons of the Belarusan land to assist us in our difficult and responsible labors.

The Executive Committee of the Council of the First All-Belarusan Congress
Given in Miensk, Belarus, March 9, 1918.

Third Constituent Charter

A year ago the peoples of Belarus, together with the peoples of Russia, threw off the yoke of Russian tsarism, which had oppressed Belarus most of all and, without asking the people, precipitated our land into the conflagration of war which totally destroyed Belarusan cities and villages.

Now we, the Council (Rada) of the Belarusan Democratic Republic, have’cast off from our native land the last vestige of national dependence which the Russian tsars imposed by force upon our free and independent land.

From this time on, the Belarusan Democratic Republic is proclaimed an independent and free state. The peoples of Belarus themselves, under the aegis of their Constituent Assembly, shall determine the future national relations of Belarus.

By virtue of this, all former national relations lose their force relations which made it possible for a foreign government to sign the Treaty of Brest for Belarus, thus destroying the Belarusan people by partitioning their land.

By virtue of this, the government of the Belarusan Democratic Republic will establish relations with interested parties by proposing to them a review of that part of the Treaty ol Brest which concerns Belarus and the signing of peace treaties with all belligerent states.

The Belarusan Democratic Republic should include all those lands where the Belarusan people constitute a numerical majority, namely: the Mahileu region, the Belarusan parts of the regions of Miensk, Horadnia (including the cities of Horadnia, Bielastok, and others), Vilnia, Viciebsk, Smalensk, and Charnihau, as well adjacent parts of neighboring gubernias, inhabited by Belarusans.

The Belarusan Democratic Republic confirms all those rights and freedoms of the citizens and peoples of Belarus which were proclaimed by the Constituent Charter of March 9, 1918.

Proclaiming the independence of the Belarusan Democratic Republic, its Council expresses the hope that all freedom-loving peoples will assist the Belarusan people to achieve fully their political and national ideals.

The Council (Rada) of the Belarusan Democratic Republic
Given in Miensk, Belarus, on March 25, 1918.

Тэлеграма Беларускага зьезду Віленшчыны і Гарадзеншчыны – 9.06.1919

9 чэрвеня 1919: тэлеграма Беларускага зьезду Віленшчыны і Гарадзеншчыны (Вільня) старшыні Рады Народных Міністраў БНР А. Луцкевічу:

“Беларускі зьезд Горадзеншчыны і Віленшчыны вітае працу вашую па абароне незалежнасьці і непадзельнасьці Беларускай Народнай Рэспублікі. Справа гэтая ёсьць справай усяго Народу Беларускаго, які сьцяною стане на абарону сваіх найпільнейшых нацыянальных інтарэсаў”

(Архівы БНР, Том 1, Кніга 1, с. 356)

Дыпляматычная місія БНР у Маскву ўлетку 1920 г.

Ад самога абвяшчэньня незалежнасьці Беларусі ў 1918 годзе Рада БНР рабіла актыўныя спробы дамагчыся прызнаньня беларускай незалежнасьці з боку Савецкай Расеі і ўсталяваньня з РСФСР раўнапраўных дыпляматычных адносінаў. На працягу 1918-1920 гг. у Маскву рэгулярна накіроўваліся дыпляматычныя місіі БНР, якія вялі перамовы з прадстаўнікамі савецкага кіраўніцтва.

Continue reading Дыпляматычная місія БНР у Маскву ўлетку 1920 г.

Тэлеграма аб абвяшчэньні незалежнасьці Беларусі 18.04.1918

18 красавіка 1918 урадам галоўных эўрапейскіх краінаў былі накіраваныя радыёграмы аб абвяшчэньні незалежнасьці Беларусі:

Телеграмма на радіо-Телеграфъ.

По порученію Рады Бѣлорусской Народной Республики настоящимъ доводится до свѣдѣнія народовъ и правительствъ Европы о нижеслѣдующемъ:

9 Марта нов. ст. 1918 г. въ г. Минскѣ-Бѣлорусскомъ Исполнительный Комитетъ I Всебѣлорусскаго Съѣзда, выполняя волю Съѣзда, выраженную въ постановленіяхъ его отъ 30—31 Декабря 1917 г. конституировалъ Бѣлорусскую Народную Республику.

Continue reading Тэлеграма аб абвяшчэньні незалежнасьці Беларусі 18.04.1918

Беларуская палітычная нарада асуджае польска-савецкую прэлімінарную мірную дамову – кастрычнік 1920 г.

20 кастрычніка 1920 г. Беларуская нацыянальна-палітычная нарада асудзіла расейска-польскую прэлімінарную мірную дамову, якая папярэднічала канчатковай дамове (вядомай як Рыская дамова 1921 г.) і была падпісаная за некалькі дзён перад гэтым. Паводле польска-бальшавіцкага пагадненьня, Беларусь дзялілі на дзьве часткі.

Continue reading Беларуская палітычная нарада асуджае польска-савецкую прэлімінарную мірную дамову – кастрычнік 1920 г.

Заява Рады БНР з нагоды падпісаньня чарговых пагадненьняў з Расеяй

Заява Рады БНР аб пагрозе Незалежнасьці Беларусі

Днямі ў Маскве Аляксандар Лукашэнка падпісаў чарговыя пагадненьні, якія ставяць пад пагрозу сувэрэнітэт і Незалежнасьць Беларусі.

Прызнаньне расейскага рубля ў якасьці так званай “рэгіянальнай валюты” – гэта чарговая капітуляцыя Лукашэнкі перад Крамлём, спроба расплаціцца яшчэ адной часткай сувэрэнітэту краіны за пятнаццаць гадоў свайго некампэтэнтнага кіраваньня.

Дамоўленасьці аб адзінай з Расеяй сыстэме супрацьпаветранай абароны і стварэньні калектыўных сілаў апэратыўнага рэагаваньня сумесна з Расеяй і іншымі недэмакратычнымі рэжымамі замацоўваюць Беларусь у арбіце мілітарысцкіх інтарэсаў Крамля.

Гэтыя дамоўленасьці адбыліся на фоне далейшай экспансіі Расеі літаральна ва ўсе сфэры жыцьця Беларусі і зьнішчэньня нацыянальных каштоўнасьцяў. Вось ужо некалькі гадоў грамадзяне Расеі валодаюць абсалютна роўнымі правамі на набыцьцё нерухомасьці ў Беларусі, пры тым, што грамадзяне іншых краінаў (у тым ліку і этнічныя беларусы замежжа) такіх магчымасьцяў пазбаўленыя. Адначасна, зьмяншаецца колькасьць беларускамоўных школаў, беларуская мова практычна зьнікла з дзяржаўнага тэлебачаньня і радыё, дыскрымінацыя беларусаў па нацыянальнай прыкмеце набыла масавы характар. Такое аслабленьне нацыянальнай ідэнтыфікацыі, пераўтварэньне нацыі ў русыфікаванае “насельніцтва” можа быць падрыхтоўкай для чарговага “рэфэрэндуму”, на якім Незалежнасьць беларускай дзяржавы ліквідуюць паводле “волі народу”.

Рада БНР заяўляе, што адзіным паратункам для беларускага народу зьяўляеца як найхутчэйшае пазбаўленьне ад цяперашняга рэжыму Лукашэнкі і ягоных хаўрусьнікаў шляхам вольных, справядлівых і празрыстых выбараў, праведзеных пад кантролем заходніх інстытуцыяў.

Рада БНР заклікае беларускія арганізацыі ў давесьці да ўрадаў сваіх краінаў інфармацыю пра небясьпеку апошніх крокаў Лукашэнкі і падтрымаць незалежніцкія сілы на Бацькаўшчыне.

Жыве Беларусь!

Івонка Сурвілла,
Старшыня Рады БНР
Канада, 4 лютага 2009

Заява Рады БНР з нагоды візыту В. Пуціна ў Беларусь

Заява Рады БНР

Візыт у Менск расейскага прэзыдэнта Ўладзімера Пуціна (які прапаноўваў Беларусі далучыцца да Расеі шасьцю губэрніямі) прымушае ізноў казаць пра рэальную пагрозу Незалежнасьці Бацькаўшчыны.

Пад рыторыкай аб гэтак званай «саюзнай дзяржаве», «агульным бюджэце» і г.д. і пры поўным спрыяньні антыбеларускага рэжыму А. Лукашэнкі, Масква ўсё больш уцягвае Беларусь у зону расейскіх вайсковых інтарэсаў, захоплівае беларускую маёмасьць. Усё гэта робіцца на фоне палітыкі асыміляцыі, звужэньня выкарыстаньня беларускай мовы, вынішчэньня нацыянальнай культуры, закрыцьця беларускіх інстытутаў і рэпрэсіяў супраць тых, хто ўздымае голас ў абарону нацыянальных каштоўнасьцяў.

Рада БНР нагадвае, што, у адпаведнасьці з Дамовай аб вывадзе з тэрыторыі Беларусі элемэнтаў ядзернай зброі, Вялікабрытанія і Злучаныя Штаты Амэрыкі ўзялі на сябе абавязкі гарантаў беларускай Незалежнасьці. Беларускі народ чакае ад гэтых краінаў выкананьня гэтых абавязкаў. Але сапраўднай гарантыяй сувэрэннасьці ёсьць усьведамленьне беларускай нацыяй свайго права на вольнае жыцьцё, і Рада БНР падтрымлівае ўсіх, хто ў гэтыя дні пад Бел‑Чырвона‑Белымі Сьцягам бароніць Незалежнасьць Беларусі.

Прэзідыюм Рады Беларускай Народнай Рэспублікі

12 сьнежня 2007 г.

Матар’ялы XXVI Сэсіі Рады БНР

XXVI Сэсія Рады БНР прайшла ў Нью-Ёрку 3 лістапада 2007 г. Удзельнічалі радныя зь некалькіх краінаў Эўропы й Паўночнай Амэрыкі.

Зраніцы адбылося паседжаньне Прэзыдыюму Рады БНР. Папаўдні пачала працу сама сэсія. Пачалася яна ўшанаваньнем памяці тых радных, якія адыйшлі ў лепшы сьвет цягам апошніх двух гадоў, ад часу правядзеньня папярэдняй сэсіі.

Удзельнікі сэсіі зацьвердзілі прыняцьце чатырох новых сябраў Рады БНР.

На сэсіі былі прынятыя рэзалюцыя і пастанова, тэксты якіх друкуюцца ніжэй.

Continue reading Матар’ялы XXVI Сэсіі Рады БНР

Матар’ялы XXII Сэсіі Рады БНР

Мэмарандум XXII Сэсіі Рады БНР
«Аб дзейнасьці Рады Беларускай Народнай Рэспублікі»

Рада БНР‚ створаная дэмакратычнай воляй Беларускага Народу — носьбіт ідэі незалежнасьці і дэмакратычнага ладу ў Беларусі. Рада працягвае справу Беларускай Народнай Рэспублікі‚ падтрымлівае ажыцьцяўленьне прынцапаў дзяржаўнасьці і дэмакратыі Беларусі‚ адлюстраваныя ва Ўстаўных Граматах Рады БНР 1918 году.

Рада БНР лічыць утварэньне Рэспублікі Беларусь і замацаваньне ейнай дзяржаўнай незалежнасьці ў Канстытуцыі 1994 году этапам на шляху да ажыцьцяўленьня ідэалаў БНР‚ аб чым красамоўна засьведчылі прынятыя Вярхоўным Саветам 12 скліканьня дзяржаўныя сымболі — бел-чырвона-белы сьцяг і герб Пагоня‚ а таксама канстытуцыйнае ды заканадаўчае замацаваньне дзяржаўнасьці беларускай мовы.

Continue reading Матар’ялы XXII Сэсіі Рады БНР