Мэдалі былі ўручаныя блізкім загінулых удзельнікаў пратэстаў 2020 г. Рамана Бандарэнкі і Мікіты Крыўцова, а таксама загінулага ва Ўкраіне героя-байца Эдуарда Лобава.

Таксама ў Дзень беларускіх палітвязьняў мэдалі атрымалі блізкія ўзнагароджаных палітзьняволеных Дзяніса Івашына, Уладзімера Гундара і Паліны Шарэнды-Панасюк.

Мэдаль змагла асабіста атрымаць палітычная зьняволеная Дар’я Чульцова, якая была адпушчаная на свабоду пасьля незаконнага тэрміну ў лукашэнкаўскай турме.

Мэдаль Ордэну Пагоні – найвышэйшая цывільная дзяржаўная ўзнагарода сярод тых, якія на дадзены момант уручае Рада БНР у выгнаньні. Ордэн Пагоні быў заснаваны дэкрэтам Старшыні Рады БНР Міколы Абрамчыка ў 1949 годзе. Ягоная канцэпцыя абапіраецца на традыцыю ўзнагародаў Вялікага княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай. Мэдаль Ордэну Пагоні заснаваны ў 2022 г. у рамках статуту Ордэна Пагоні. На дадзены момант гэтым мэдалём адзначаныя 37 чалавек.

Мэдалі ўручаў радны БНР Яўген Вапа, празь відэасувязь на цырымоніі выступіў таксама сябра Камісіі па ўзнагароджаньнях Рады БНР Алесь Чайчыц.

Цырымонія адбылася ў рамках мэмарыяльнага мерапрыемства, якое прайшло ў Варшаве 21 траўня, на гадавіну сьмерці В. Ашурка, якую прынята адзначаць як дзень беларускіх палітычных вязьняў.

Вітольд Ашурак (13.10.1970 – 21.05.2021) – актывіст беларускага нацыянальнага руху і палітычны вязень. Па ўсіх прыкметах, ён быў забіты лукашэнкаўскімі катамі падчас незаконнага ўвязьненьня.

Нягледзячы на катаваньні і жорсткія ўмовы ўтрыманьня ў лукашэнкаўскай турме, Вітольд Ашурак праявіў нязломную сілу духа і вернасьць ідэалам вольнай Беларусі, што ставіць яго ў адзін шэраг з тымі многімі адважнымі людзьмі, якія ахвяруючы сваё жыцьцё пракладалі шлях да беларускай незалежнасьці. Памяць пра такіх людзей павінна жыць і натхняць будучыя пакаленьні беларусаў.

Рада БНР патрабуе празрыстага рассьледваньня абставінаў забойства Вітольда Ашурка і неадкладнага вызваленьня ўсіх больш за 1500 беларускіх палітычных вязьняў.

Дэлегацыя на Парыскай мірнай канфэрэнцыі

• Антон Луцкевіч (старшыня)
• Аўген Ладноў (заступнік старшыні)
• Кіпрыян Кандратовіч
• Аляксей Азнабішын
• Яўхім Бялевіч
• Лівэн
• дэ Вуліч (кіраўнік аддзелу па справах палонных)
• Л. Баркоў (сакратар)

Місія ў Нямеччыне (Бэрлін)

Супрацоўнікі Місіі БНР у Бэрліне, 1919 г.

• Аркадзь Смоліч (амбасадар)
• Лявон Заяц (амбасадар)
• Л. Баркоў (прадстаўнік Ураду)
• Антон Борык
• Дытман
• Б. Мюллер (юрысконсульт)
• Паўлоўскі
• Машыністка

Місія ў Польшчы (Варшава)

• Лявон Вітан-Дубейкаўскі (паўнамоцны прадстаўнік Ураду)
• Браніслаў Тарашкевіч (раднік)
• Я. Натусэвіч (сакратар)
• Канцылярыстка

Місія ва Ўкраіне (Кіеў)

• Аляксандар Цьвікевіч (амбасадар)
• Аляксандар Галавінскі (раднік)
• Камарынец (сакратар)

Консульства ў Адэсе

• Сьцяпан Некрашэвіч
• Баліцкі

Місія ў Латвіі і Эстоніі (Рыга)

• Канстанцін Езавітаў (шэф місіі)
• Клаўдзі Дуж-Душэўскі (часовы надзвычайны прадстаўнік Урада)
• Тарэшчанка (часовы надзвычайны прадстаўнік Урада)
• Янка Чарапук (сакратар)
• Шымковіч (консул у Рызе)

Місія ў Чэхаславаччыне (Прага)

• Вяршынін
• Сакратар

Місія ў Літоўскай Рэспубліцы

• Пётра Крэчэўскі (надзвычайны амбасадар)

Місія ў Фінляндыі

• Алег Васількоўскі (старшыня)
• Юр’я Эльфэнгрэн

Консульства ў Турэччыне

Беларускае консульства ў Канстантынопалі, 1921-1922 г. Консул І. Ермачэнка і сакратар

• Іван Ермачэнка (кіраўнік)

Місія ў Расеі

• Алесь Бурбіс

Доктар Юры Туронак – аўтар шэрагу навуковых працаў па гісторыі Беларусі першае паловы дваццатага стагодзьдзя. Акрамя гэтага, ён быў вядомы як адзін зь лідараў беларускай меншасьці ў Польшчы.

Старшыня Рады БНР падпісала дэкрэт аб узнагароджаньні больш як 130 дзеячоў Мэдалём да стагодзьдзя БНР 24 сьнежня 2018 г. Юрыя Туронка ня стала 2 студзеня 2019 г.

***

Юры Туронак (1929-2019), беларускі гісторык у Польшчы

Юры Туронак нарадзіўся ў 1929 годзе на Віленшчыне ў сям’і Браніслава Туронка, заходнебеларускага палітыка і грамадзкага дзеяча. Зрабіўшы кар’еру ў міжнародным гандлю, ён заняўся гістарычнымі дасьледваньнямі і атрымаў тытул доктара гісторыі. Асноўныя ягоныя працы – «Беларускае школьніцтва на Беласточчыне» (1976), «Вацлаў Іваноўскі і адраджэньне Беларусі» (1992), «Беларусь пад нямецкай акупацыяй» (1993), «Беларуская кніга ў Другой Рэчы Паспалітай» (2000), «Беларуская кніга пад нямецкім кантролем» (2002), «Людзі СБМ» (2006).

У Першую Сусьветную Вайну служыў у дзеючай расейскай арміі. Удзельнік зьезду беларускіх нацыянальных арганізацыяў у Менску (сакавік 1917), зьезду настаўнікаў Менскай губэрні (травень 1917).

Зь сьнежня 1917 у Вільні, удзельнік стварэньня Беларускага навуковага таварыства, у студзені 1918 абраны ў склад Віленскай беларускай рады, удзельнічаў у сэсіі Рады БНР у Менску (24-25 сакавіка 1918).

У лістападзе 1918 кааптаваны ў склад Летувіскай Тарыбы. Пасьля прыходу ў Вільню Чырвонай Арміі працаваў у літаратурна-выдавецкім аддзеле Наркамасьветы Летувіска-Беларускай ССР, загадваў беларускім выдавецтвам «Веда». У час польска-савецкай вайны 1919—1920 гадоў сябра Цэнтральнай беларускай рады Віленшчыны й Гарадзеншчыны, прэзыдыюму Беларускай цэнтральнай школьнай рады.

Скончыў Віленскую беларускую гімназію (1921), Карлаў унівэрсытэт у Празе (1926). Доктар славянскай філялёгіі й гісторыі (1926). Працаваў выкладчыкам беларускай мовы ў Варшаўскім унівэрсытэце (1928—1932) і Ўнівэрсытэце Стэфана Баторыя ў Вільні (1927—1940). Друкаваўся ў часопісе «Крывіч», заходнебеларускіх выданьнях.

Ян Станкевіч быў паслом Сойму Польшчы (1928—1930).

У 1940 Янка Станкевіч выехаў у Варшаву, дзе далучыўся да дзейнасьці Беларускага камітэту. Ян Станкевіч супрацоўнічаў з Вацлавам Іваноўскім, наладзіў кантакты з польскім антыфашысцкім падпольлем, стварыў кансьпірацыйную групу пад назвай Партыя беларускіх нацыяналістаў (ПБН). Стратэгічнай мэтай гэтай дзейнасьці зьяўлялася адбудова беларускай дзяржаўнасьці ў апоры на Польшчу.

З восені 1941 году Ян Станкевіч жыў у Менску, куды перамясьціўся і ЦК Партыі беларускіх нацыяналістаў, нядоўга працаваў у школьным аддзеле Менскай управы. Станкевіч быў сябрам Беларускай народнай самапомачы, Беларускай незалежніцкай партыі, навуковага аддзелу Беларускай цэнтральнай рады, адным з заснавальнікаў Беларускага навуковага таварыства. Выкладаў гісторыю Беларусі ў падафіцэрскай школе паліцыі ў Менску.

З 1944 у эміграцыі. У Нямеччыне ён аднавіў дзейнасьць Беларускага навуковага таварыства. З 1949 Ян Станкевіч жыў у ЗША, удзельнічаў у працы Беларуска-амэрыканскага задзіночаньня, Беларуска-амэрыканскага зьвязу, выдаваў часопіс «Веда», «Незалежнік», супрацоўнічаў зь Беларускім інстытутам навукі і мастацтва і ягоным выданьнем «Запісы», часопісам «Сяўбіт», газэтай «Бацькаўшчына» (Мюнхэн), «Беларус» (Нью-Ёрк) і інш. Заснавальнік (разам са Станіславам Станкевічам) Вялікалітоўскага фонду імя Л. Сапегі.

Я. Станкевіч – аўтар працаў па беларускай гісторыі, гістарыяграфіі, мовазнаўстве («Месца беларускага языка сярод іншых славянскіх языкоў і час яго ўзьнікненьня», 1930; «Час узьнікненьня беларускага і ўкраінскага народаў», 1931; «Крыўя-Беларусь у мінуласьці», 1942; «Этнаграфічная і гістарычная тэрыторыі і граніцы Беларусі», 1953, на беларускай і ангельскай мовах; «3 гісторыі Беларусі»,1958; Mova rukapisu Al Kitab. Kryvickaha muzeju Ivana Łuckieviča u Vilni. Čaść 1. Fonetyka, New York, 1954; «Нарысы з гісторыі Вялікалітвы-Беларусі», 1978). Беларусь называў Крывіяй (зыходзячы з «крывіцкай» канцэпцыі этнагенэзу беларусаў) ці Вялікалітвой. Трансьлітарыраваў кітаб 1-й паловы 18 ст.(Кітаб Івана Луцкевіча). Падрыхтаваў «Беларуска-расейскі (Вялікалітоўска-расейскі) слоўнік» (выд. ў 1990).

Пахаваны на беларускіх могілках у Саўт-Рывэры, штат Нью-Джэрзі, ЗША.

Нарадзіўся ў вёсцы Шурычы. Скончыў Віленскую каталіцкую духоўную сэмінарыю (1912) і Пэтэрбурскую Каталіцкую Духоўную Акадэмію (1916). Адзін зь першых пачаў служыць у касьцёле па-беларуску.

У сакавіку 1917 году абраны ў Беларускі нацыянальны камітэт, удзельнік Усебеларускага зьезду 1917 г.

У траўні 1917 удзельнічаў у Зьезьдзе беларускага каталіцкага духавенства ў Менску, дзе выступіў з прамовамі «Палітычна-народная акцыя каталіцкага духавенства на Беларусі» і «Стварэньне каталіцкай партыі».

Пасьля абвяшчэньня Беларускае Народнае Рэспублікі ўваходзіў у склад Рады БНР.

У 1921 выдаў беларускамоўныя казаньні XIX стагодзьдзя. Адзін з заснавальнікаў і лідэраў Беларускай Хрысьціянскай Дэмакратыі, рэдагаваў газэту «Крыніца». Выкладаў у Нясьвіскай беларускай сэмінарыі. З 1924 пробашч касьцёла ў мястэчку Жодзішкі Сьвянцянскага павету.

У 1925 і 1927 арыштаваны польскімі ўладамі, у 1927 асуджаны на 2 гады турмы.

З 1929 жыў у Вільні, у 1930 часткова пераклаў на беларускую мову Новы Запавет (4 Эвангельлі і Апостальскія дзеі выдадзены адной кніжкай у Вільні ў 1939). Быў аўтарам падручніка «Гісторыя сьвятая, або Біблейная Новага Закону» (1932). Выступіў зь ініцыятывай стварэньня Беларускага нацыянальнага фронту. Выдаваў газэту «Беларускі фронт».

З пачаткам ІІ Сусьветнай Вайны пераехаў у Коўна, з чэрвеня 1940 – у Варшаве.

Заснаваў напрыканцы 1939 Беларускую Незалежніцкую Партыю. У чэрвені 1941 увайшоў у створаны ў Бэрліне Беларускі нацыянальны цэнтар. Зь верасьня 1941 у Менску. У час нямецкай акупацыі быў прызначаны галоўным школьным інспэктарам пры генэральным камісарыяце Беларусі (кастрычнік 1941), кіраваў падрыхтоўкаю праграм навучаньня для беларускіх пачатковых школаў, адначасова быў сябрам Цэнтралі Беларускай Народнай Самапомачы. Правіў службу ў Чырвоным касьцёле ў Менску.

Гадлеўскі разам зь Янам Станкевічам спрабаваў наладзіць у Беларусі культурна-асьветную працу, але іх пляны былі перапыненыя нямецкім кіраўніцтвам, генэральны камісарыят нават забараніў ксяндзу зносіцца непасрэдна са школьнымі аддзеламі акругі. Быў адным з падпісантаў вядомае адозвы да беларускага народу, якая заклікала беларусаў змагацца супраць бальшавіцкай Расеі.

Неўзабаве Гадлеўскі пачаў крытыкаваць нямецкую палітыку ў дачыненьні да беларускага народу. У ноч на 24 сьнежня 1942 г. ён быў арыштаваны нямецкай паліцыяй у Менску. Акупанты прапанавалі яму працу ў Рызе, але Гадлеўскі адмовіўся. Неўзабаве ён быў закатаваны ў Трасьцянцы (пад Менскам).

Скончыў Мсьціслаўскую гарадзкую вучэльню. Будаўнічую адукацыю атрымаў ў школе будаўнічых рамёстваў у Варшаве. З 1897 году працуе на Смаленшчыне: адкрыў будаўнічую кантору, будаваў цэрквы.

У 1903 годзе здаў іспыт на інжынэра-будаўніка пры інстытуце цывільных інжынэраў у Пэтэрбургу. 1907—1909 — вучыўся ў Акадэміі архітэктуры ў Парыжы, атрымаў дыплём архітэктара-мастака.

З 1910 году жыў у Варшаве. У 1913—1915 гадах выкладаў будаўніцтва ў тэхнічна-прамысловай школе, у 1913—1915 працаваў у створаным ім уласным бюро. Падчас Першай сусьветнай вайны працаваў у Арле і на Полаччыне.

У 1917 г. увайшоў у склад Беларускага нацыянальнага камітэта ў Менску. З 1 чэрвеня 1918 г. пастановаю Народнага сакратарыята Беларусі быў зацьверджаны галоўным урадавым архітэктарам БНР. Пачаў распрацоўваць эскізы беларускіх дзяржаўных узнагародаў. Па заданні ўрада БНР летам таго ж года завяршыў праект будынка Першай беларускай нацыянальнай гімназіі ў Будславе і кіраваў яе будаўніцтвам, якое не было скончанае з-за пачатку польскае акупацыі Заходняй Беларусі.

У 1919 г. прызначаны консулам БНР у Варшаве, узначальваў Беларускі камітэт у польскай сталіцы. У 1919 годзе чытаў папулярныя лекцыі па архітэктуры на беларускіх настаўніцкіх курсах у Горадні і Вільні.

Пасьля 1921 г. таксама актыўна апекваў беларускія дзіцячыя дамы, дабіваўся вызваленьня з польскіх турмаў беларусаў-палітвязьняў. У 1922 годзе займаўся будаўнічымі работамі ў Вільні, быў дырэктарам мулярскай школы (1925—1929).

Сябра рэдкалегіі заходнебеларускай незалежніцкай газэты «Беларускі фронт».

Быў жанаты на беларускай дзяячцы Юліяне Мэнкэ.

Памёр у 1940 годзе. Пахаваны ў Вільні на могілках Росы.

Глядзі таксама

• Радыё Свабода пра Л. Вітан-Дубейкаўскага: Галоўны архітэктар БНР. 150 гадоў таму нарадзіўся «беларускі Гаўдзі»

Прадстаўніца шляхецкага роду Завішаў гербу «Лебедзь». Дзяцінства прайшло ў родавых маёнтках Жарноўцы і Кухцічы ў Ігуменскім павеце. Выхоўвалася ў духу беларускай культуры, сымпатызавала хрысьціянскім дэмакратам. У 1881 выйшла замуж за графа Людвіка Красінскага, у шлюбе зь якім мела дачку Марыю Людвіку. Па сьмерці бацькі (1884) атрымала ў спадчыну ягоныя маёнткі на Беларусі і ў Вялікай Польшчы. У 1895 па сьмерці мужа выехала ў Заходнюю Эўропу. Другі раз выйшла замуж за князя Вацлава Мікалая Радзівіла (Лёндан, 1906).

Фінансавала выдавецтва «Загляне сонца і ў наша аконца», Беларускае выдавецкае таварыства, газэту «Беларус», таварыствы цьвярозасьці, шпіталі, сельскія крамы і інш. Адкрыла беларускія школы ў сваіх ўладаньнях у Кухцічах, Узьдзе, Каменцы.

Асаблівую ўвагу надавала праблеме падрыхтоўкі нацыянальна-сьвядомай беларускай інтэлігенцыі. Яе маёнтак у Кухцічах наведвалі Вацлаў Іваноўскі, Iван і Антон Луцкевічы, Раман Скірмунт, Аляксандар Уласаў і іншыя дзеячы беларускага нацыянальна-культурнага руху. Надавала матэрыяльную падтрымку ў выданьні першых кнігаў Максіма Багдановіча, К. Буйло і інш.; у знак удзячнасьці ёй Вацлаў Іваноўскі і Іван Луцкевіч зьмясцілі герб Завішаў «Лебедзь» на тытульным аркушы зборніка вершаў М. Багдановіча «Вянок».

Шырока ангажавалася ў беларускае рэлігійнае жыцьцё. Прыхільніца ідэі адраджэньня ў Беларусі вуніяцкай царквы.

Ад 1917 г. у эміграцыі ў Польшчы, Летуве, Нямеччыне, з 1932 г. – у Швайцарыі. Дапамагала беларускім арганізацыям у Заходняй Беларусі, летувіскім і габрэйскім культурным рухам.

Апошнія трынаццаць гадоў свайго жыцьця правяла ў кляштары сясьцёр-дамініканак у г. Фрыбур. Памерла ў 1945 годзе. У Фрыбуру знаходзіцца яе магіла.

У 2017 годзе прах Магдалены Радзівіл быў перавезены ў Беларусь, вядуцца перамовы аб яе пахаваньні на радзіме.

Сюжэт пра Магдалену Радзівіл, тэлеканал СТВ (на расейскай мове)

https://youtu.be/FNVDwKTyJUc

Скончыў гімназію ў Вільні. З 1903 па 1905 гг. навучаўся на гісторыка-філялягічным факультэце Варшаўскага Ўнівэрсытэту, Удзельнічаў у нелегальным студэнцкім гуртку, за што быў выключаны з унівэрсытэту. Пасьля пераехаў у Санкт-Пэтэрбург, дзе працягнуў навучаньне ў Пэтэрбурскім Унівэрсытэце па спэцыяльнасьці гісторыка-эканаміста.

Па сканчэньні ўнівэрсытэту ў 1907 г. пераехаў у Вільню, дзе да 1914 г. выкладаў у гімназіях, удзельнічаў у беларускім грамадзкім руху.

Улетку 1915 г. пераехаў у Кіеў, дзе працаваў у Зямельным Саюзе. Член БСГ; БСДП.

У верасні 1917 г. на зьездзе народаў у Кіеве прадстаўляў беларускія нацыянальныя арганізацыі.

Быў арыштаваны бальшавікамі ў сьнежні 1917 г.

У 1918 г. уваходзіў у склад урада Украінскай Народнай Рэспублікі. Быў першым паслом Украіны ў Грузіі.

Падчас працы ва ўкраінскім урадзе таксама выступаў кансультантам місіі Беларускай Народнай Рэспублікі на перамовах з урадам Украіны. У кастрычніку 1918 г. быў афіцыйна ўпаўнаважаны Народным Сакратарыятам БНР дзеля вядзеньня перамоваў з урадамі Расеі і Ўкраіны аб афіцыйным прызнаньні незалежнасьці Беларусі.

У 1920 старшыня Беларускага нацыянальнага камітэта ў Вільні. З 1922 дырэктар Дзвінскай дзяржаўнай беларускай гімназіі ў Латвіі.

Зь лета 1925 г. у Менску, працаваў у БДУ, Інбелкульце (потым БелАН). Старшыня сацыяльна-культурнай сэкцыі і член прэзыдыюму Дзяржпляна БССР.

З 1930 у Дзяржплане СССР. У пэрыёдыцы быў зьмешчаны анонс ягонай кнігі “Гісторыя Беларусі”.

Арыштаваны ОГПУ СССР 8 ліпеня 1930 г. па справе “Саюза вызваленьня Беларусі”. Этапаваны для сьледства ў Менск. Пастановай Калегіі ОГПУ ад 10 красавіка 1931 г. сасланы на пяць гадоў у Куйбышаў (цяпер Самара, Расея).

Зноў арыштаваны НКВД СССР 4 лістапада 1937 г. Рашэньнем ад 4 сакавіка 1940 г. тэрмін папярэдняга зьняволеньня залічаны ў тэрмін адбывання пакараньня. Вызвалены 19 сакавіка 1940 г., да пэнсіі працаваў школьным настаўнікам у Куйбышаўскай вобласьці.

У 1952 годзе Краскоўскі выехаў у Чэхаславаччыну да дачкі Людмілы (L̕udmila Kraskovská), якая працавала ў музэі ў Братыславе і ў будучыні стала вядомым славацкім экспэртам па нумізматыцы.

Іван Краскоўскі памёр у Братыславе ў 1955 годзе.

Па першым прысудзе рэгабілітаваны 22 траўня 1962 г., па другім прысудзе рэгабілітаваны Куйбышаўскім абласным судом 10 чэрвеня 1988 г.

Рукапісы не гараць. Іван Краскоўскі

Скончыў Пэтэрбурскі тэхналягічны інстытут. З 1904 па 1913 год займаўся навуковай і выкладчыцкай работай у Санкт-Пэтэрбургу.

Заснавальнік Беларускай рэвалюцыйнай партыі (1902). Пасьля яе расколу ў 1903 годзе ўзначаліў Круг беларускай народнай прасьветы і культуры. Займаўся выдавецкай дзейнасьцю, зрабіў апрацоўку першага буквара сучаснай беларускай мовы.

У 1904—1905 гадах чалец ЦК Беларускай сацыялістычнай грамады (БСГ). Адыграў важную ролю ў арганізацыі прапагандысцкай работы БСГ, заснаваньні партыйнай друкарні ў Менску і выдавецтва «Грамада» ў Пэтэрбургу. На пачатку 1906 году ўзначаліў створанае ім у Пэтэрбургу першае беларускае выдавецтва — суполку «Загляне сонца і ў наша аконца». Адначасова супрацоўнічаў з газэтамі «Наша доля» і «Наша Ніва».

У 1913—1915 гадах В. Іваноўскі жыў у Вільні, працаваў у сельскагаспадарчым таварыстве, кіраваў Беларускім выдавецкім таварыствам, судзейнічаў заснаваньню беларускай кнігарні Вацлава Ластоўскага. У сакавіку — верасьні 1915 старшыня Беларускага таварыства дапамогі пацярпелым ад вайны. У канцы 1915 адышоў ад палітычнай дзейнасьці і жыў у Расеі. Завочна абраны ў Беларускі нацыянальны камітэт пад старшынствам Рамана Скірмунта.

Пасьля Кастрычніцкага перавароту 1917 году ўключыўся ў палітычную дзейнасьць, удзельнічаў у Першым Усебеларускім Зьездзе 1917 году ў Менску.

У 1918 В. Іваноўскі стаў міністрам асьветы ва ўрадзе Беларускай Народнай Рэспублікі, які ўзначальваў А. Луцкевіч.

У сьнежні 1918, пасьля адступленьня нямецкіх войск, застаўся ў Менску разам зь Язэпам Лёсікам, А. Уласавым і некаторымі іншымі чальцамі Рады БНР, спадзяючыся на стварэньне кааліцыйнага ўрада БССР з удзелам камуністаў і сацыял-дэмакратаў. У траўні 1919 арыштаваны савецкімі ўладамі і інтэрнаваны ў горад Смаленск.

Пасьля вызваленьня В. Іваноўскі адмовіўся выехаць у Польшчу, вярнуўся ў Менск, дзе працаваў загадчыкам літаратурна-выдавецкага аддзела Менскага губэрнскага камісарыята асьветы Літоўска-Беларускай ССР.

Восеньню 1919 году, пераканаўшыся ў памылковасьці арыентацыі на Савецкую Расею, Вацлаў Іваноўскі пачаў супрацоўнічаць з польскай адміністрацыяй. У лютым — сакавіку 1920 як упаўнаважаны Найвышэйшай рады БНР удзельнічаў у беларуска-польскіх перамовах, імкнуўся прадухіліць падзел Беларусі, выступаў за стварэньне фэдэрацыі Польшчы і Беларусі. Адначасова займаўся пашырэньнем сеткі беларускіх школ на Меншчыне, кіраваў Менскім беларускім пэдагагічным інстытутам, арганізаваў выпуск літаратурнага штотыднёвіка «Рунь».

У кастрычніку 1920 стаў дырэктарам дэпартамента гандлю ва ўрадзе Сярэдняй Літвы.

Пасьля падзелу Беларусі ў выніку Рыскага мірнага дагавора вярнуўся да навуковай працы. У 1922—1939 займаў пасаду прафэсара Варшаўскага палітэхнічнага інстытуту.

Пасьля заваяваньня Польшчы нацысцкай Нямеччынай, восеньню 1939 году Іваноўскі ізноў апынуўся ў Вільні, дзе выкладаў ва ўнівэрсытэце.

У першыя месяцы нямецкай акупацыі Беларусі В. Іваноўскі кіраваў адноўленым Беларускім нацыянальным камітэтам. У 1942 быў прызначаны нямецкімі акупацыйнымі ўладамі на пасаду бургамістра Менску. У 1943 зьяўляўся старшынём Беларускай рады даверу пры генэральным камісары Беларусі В. Кубэ, адначасова быў намесьнікам старшыні Беларускага навуковага таварыства. Падтрымліваў сувязь з прадстаўнікамі Арміі Краёвай.

6 сьнежня 1943 году Вацлаў Іваноўскі быў цяжка паранены невядомымі на вуліцы, быў прывезены ў шпіталь, але там пакінуты бязь лекарскай дапамогі і назаўтра памёр. Арганізатарамі забойства паводле розных вэрсій лічуцца савецкія ці польскія партызаны альбо – зь ведама і згоды нацыстаў – Радаслаў Астроўскі, які спаборнічаў з Іваноўскім за ўладу ў Беларусі.

Вацлаў Іваноўскі пахаваны ў Менску на Кальварыйскім цьвінтары.

Пахаваньне Вацлава Іваноўскага (кінахроніка)

Фільм тэлеканалу “Белсат” пра Вацлава Іваноўскага

https://www.youtube.com/watch?v=04qvwqU_LU8