У першы ж дзень вайны Рада БНР асудзіла збройную агрэсію Расейскай Фэдэрацыі супраць Украіны і дапамогу гэтай агрэсіі з боку нелегітымнай дзяржаўнай улады Лукашэнкі, папярэдзіла афіцыйных асобаў Рэспублікі Беларусь аб адказнасьці за ўцягваньне Беларусі ў вайну і спрыяньне захопніцкім плянам Пуціна, а таксама заклікала да салідарнасьці ў народам Украіны.

Рада БНР пацьвярджае палажэньні, выказаныя ў яе вышэйпрыгаданай Заяве, у тым ліку пра падтрымку народу, дзяржаўнаму і вайсковаму кіраўніцтву Ўкраіны.

Нягледзячы на татальны тэрор, усталяваны прамаскоўскім рэжымам Лукашэнкі, Беларусы падтрымалі ўкраінцаў у іх змаганьні з нападнікамі ўжо ў самым пачатку вайны ня толькі вулічнымі акцыямі пратэсту, але і фізычным супрацівам дзеяньням агрэсара. Па абвінавачваньні ва ўдзел у «дывэрсіях на чыгунцы» асуджаныя, паводле праваабаронцаў, мінімум 13 чалавек, 37 — за перадачу ў СМІ фота і відэа вайсковай тэхнікі, супраць 94 чалавек узбудзілі крымінальныя справы за выказваньне антываеннай пазыцыі. Усяго ж, па няпоўных дадзеных, за падтрымку Ўкраіны былі затрыманыя 1671 беларусаў.

Сапраўдны гераізм выяўляюць беларускія дабраахвотнікі, якія ў складзе Ўзброеных сіл Украіны ваююць супраць расейскіх агрэсараў. Некалькі дзясяткаў беларусаў загінулі і атрымалі цяжкія раненьні ў гэтым змаганьні, ад якога залежыць ня толькі лёс украінскага і беларускага народаў, але і будучыня Эўропы.

Гераізм беларусаў і беларусак на фронце адзначаны высокімі ўкраінскімі баявымі ўзнагародамі, а таксама ўзнагародамі БНР — мэдалямі ордэну «Пагоні» і мэдалямі «За баявыя заслугі». Міраслаў Лазоўскі пасьмяротна ушанаваны Ордэнам Жалезнага Рыцара.

Мы заклікаем арганізацыі беларускай дыяспары і надалей падтрымліваць змаганьне Ўкраіны супраць імпэрскай Масквы, дапамагаць беларускім дабраахвотнікам у складзе Ўзброеных сіл Украіны, украінскім уцекачам, якія былі вымушаныя пакінуць радзіму.

Рада БНР пацьвярджае сваю Заяву ад 12 верасьня 2014 году, у якой «вітае і разглядае любую падтрымку, якую беларусы ў Беларусі і ўсім сьвеце будуць аказваюць украінскаму народу і дзяржаве ў справе абароны сувэрэнітэту Украіны ад вонкавай агрэсіі, а таксама такую падтрымку трэцім бакам, якія б дзейнічалі ў названых мэтах, як адпавядаючую доўгатэрміновым інтарэсам нацыянальнай бясьпекі Беларусі».

Ордэн Жалезнага рыцара – найвышэйшая вайсковая ўзнагарода Беларускае Народнае Рэспублікі. Паводле свайго статуту, Ордэн зьяўляецца аб’яднаньнем кавалераў, адзначаных беларускаю дзяржавай “за выбітнае пасьпяховае кіраваньне войскам ці атрадам альбо за асабісты гераічны вайсковы ўчынак”.

Ордэн быў заснаваны ў 1949 годзе дэкрэтам Старшыні Рады БНР Мікалая Абрамчыка. Вядома пра шэсьць ранейшых узнагароджаных, сярод якіх Міхал Вітушка, адзін з камандэраў беларускіх партызанаў, якія супрацьстаялі савецкім акупантам пасьля Другой Сусьветнай вайны. Ордэн Жалезнага рыцара трактуецца Радай БНР як беларускі пераемнік ордэну Virtuti Militari, заснаванага ў апошнія гады Вялікага княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай, кавалерам якога ў той час стаў Тадэвуш Касьцюшка.

Гэта першае вядомае прысуджэньне тытулу кавалера Ордэну Жалезнага рыцара з 1952 г.

Міраслаў Лазоўскі – герой і баявы камандэр, які вучыў і натхняў беларускіх байцоў, вёў іх у бой супраць расейскіх захопнікаў, нашых агульных з Украінаю ворагаў. За адвагу на полі боя ў сакавіку 2023 г. Міраслаў разам з 21 іншым пабрацімам з Палку Каліноўскага атрымаў Мэдаль БНР за баявыя заслугі. Акрамя гэтага, ён быў узнагароджаны мэдалём украінскай ваеннай выведкі “За мужнасьць пры выкананьні спэцзаданьняў” (“За мужність при виконанні спецзавдань”).

16 траўня 2023 году ён загінуў падчас цяжкай бітвы за Бахмут, выратаваўшы некалькіх пабрацімаў коштам свайго жыцьця.

Мужнасьць, кампэтэнтнасьць, каштоўны вопыт, мудрасьць і любоў да Беларусі – гэта якасьці, якія вызначалі Міраслава Лазоўскага. Перад тым, як адправіцца на вайну за свабоду Ўкраіны і Беларусі, ён цягам трох дзесяцігодзьдзяў быў актыўным удзельнікам беларускага грамадзкага жыцьця. Міраслаў быў сярод удзельнікаў Беларускага згуртаваньня вайскоўцаў і адным з заснавальнікаў і лідараў “Белага легіёну”. Ва ўмовах каляніяльнага лукашэнкаўскага рэжыму ён шмат гадоў займаўся асьветніцтвам і падрыхтоўкай патрыятычных незалежніцкіх кадраў для беларускага войска.

Гібель Міраслава стала вялікай стратай для войска свабоднай Беларусі, якое куецца сёньня ва Ўкраіне, і для ўсяго беларускага незалежніцкага руху.

Пакаленьне ваяроў і беларускіх патрыётаў, выхаваных і натхнёных Міраславам Лазоўскім, мае заняць ягонае месца. Гэтае пакаленьне мае дасягнуць перамогі над сіламі зла і прыгнёту, дасягнуць вызваленьня Беларусі ад тыраніі і замежнага панаваньня, чаму Міраслаў прысьвяціў сваё жыцьцё.

Кавалерскі крыж Ордэна Жалезнага рыцара будзе перададзены блізкім Міраслава Лазоўскага.

За праяўленую адвагу ў баях Рада БНР у лютым 2023 г. уручыла Міраславу Лазоўскаму Мэдаль БНР за баявыя заслугі. Ён быў сярод першых узнагароджаных гэтай баявой узнагародай. Ягонае імя было засакрэчана, як і імёны большасьці іншых узнагароджаных.

Рада Беларускай Народнай Рэспублікі выказвае сваю пашану памяці беларускага героя, які шмат гадоў плённа працаваў дзеля адраджэньня Беларусі і аддаў жыцьцё за свабоду Беларусі і Ўкраіны.

Паводле свайго статуту, мэдаль уручаецца “за асабістую адвагу, праяўленую ў абставінах, зьвязаных з рызыкай для жыцьця і з абаронай свабоды, сувэрэнітэту й дэмакратычнага канстытуцыйнага ладу Беларусі на грунце ідэалаў 25 сакавіка, у прыватнасьці, пры выкананьні вайсковага і службовага абавязку, у баях і пры выкананьні спэцыяльных заданьняў у нацыянальных інтарэсах Беларусі.”

9 сакавіка 2023 г., у дзень першай гадавіны ад заснаваньня Палка Кастуся Каліноўскага, узнагароду з рук сябра Прэзыдыюма Рады БНР атрымалі 22 байцы-каліноўцы. Урачыстая цырымонія адбылася ва Ўкраіне. Імёны і пазыўныя ўзнагароджаных не публікуюцца зь меркаваньняў бясьпекі.

У сваёй урачыстай прамове на цырымоніі Старшыня Рады БНР Івонка Сурвілла адзначыла:

“Дэкрэт аб узнагароджаньні я падпісала ў дзень 160-годзьдзя паўстаньня Кастуся Каліноўскага на землях Беларусі. Нашая задача – завершыць тое, за што змагаліся Кастусь Каліноўскі і ягоныя паплечнікі: вызваліць Беларусь ад дыктатуры і замежнай акупацыі, зрабіць Беларусь свабоднай краінай, дзе кожнаму беларусу і кожнай беларусцы будзе вольна жыць. Уся Беларусь моліцца за беларускіх добраахвотнікаў, якія ваююць ва Ўкраіне супраць нашага агульнага гістарычнага ворага, і спадзяецца на вас. І самае галоўнае для кожнага беларуса ў сьвеце цяпер – дапамагаць вам, хто як можа, каб вы прынесьлі перамогу Беларусі і беларускаму народу.”

Выгляд і назва Мэдаля БНР за баявыя заслугі адсылаюць да ордэну Virtuti Militari – заснаванай у 1792 годзе найстарэйшай баявой узнагароды Рэчы Паспалітай і, такім чынам, Беларусі як адной зь яе краін-пераемніц. Уручэньне мэдалёў, якое адбылося 9 сакавіка 2023 г., сталася першаю з XVIII стагодзьдзя вядомай цырымоніяй узнагароджаньня афіцыйнай беларускай дзяржаўнай баявой узнагародай за адвагу, праяўленую на полі боя.

Падрабязьней пра Мэдаль за баявыя заслугі можна даведацца тут.

Рэжым узурпатара А. Лукашэнкі ў Беларусі зьяўляецца саўдзельнікам расейскае вайсковае агрэсіі.

Рада БНР канстатуе, што ў выніку злачыннай змовы А. Лукашэнкі з У. Пуціным фактычна адбылася вайсковая акупацыя Беларусі з боку Расеі. Войскі РФ актыўна выкарыстоўваюць беларускую тэрыторыю, паветраную прастору, транспартную, мэдычную і іншую інфраструктуру для мэтаў агрэсіі супраць Украіны.

Сярод іншага, рэжым Лукашэнкі зрабіў магчымым расейскую атаку на Кіеў на раньнім этапе цяперашняе вайны. Гэты наступ суправаджаўся ваеннымі злачынствамі, якія расейцы зьдзяйсьнялі ў мястэчках Буча, Ірпінь і іншых, і якія шакавалі ўвесь сьвет. А. Лукашэнка і ягоныя набліжаныя нясуць пэрсанальную адказнасьць за гэта і за тое, што Беларусь знаходзіцца ў кроку ад поўнасаштабовага ўвязваньня ў вайну, што азначала б гібель беларусаў дзеля інтарэсаў шавіністычнага рэжыму ў Расеі.

Рада БНР надалей заклікае ўсіх беларусаў любымі магчымымі спосабамі дапамагаць барацьбе Ўкраіны супраць расейскае агрэсіі. Такая дапамога была і ёсьць у інтарэсах Беларусі і беларускага народу.

Рада БНР выказвае сваю глыбокую пашану ўсім беларусам, якія на покліч свайго сумленьня, ідэалаў справядлівасьці, і дзеля беларускіх нацыянальных інтарэсаў пайшлі збройна абараняць Украіну; хто выказваў салідарнасьць з Украінай і чыніў практычны супраціў расейскай агрэсіі ў самой Беларусі ў акалічнасьцях надзвычайнае асабістае небясьпекі.

Рада БНР таксама выказвае шчырую падзяку сотням тысячаў беларусаў у замежжы, якія падтрымліваюць Украіну і беларускіх дабраахвотнікаў, што ваююць на яе боку, выразамі салідарнасьці і матэрыяльнымі ахвяраваньнямі.

Рада БНР заяўляе, што вайна павінна скончыцца ня толькі вызваленьнем усёй міжнародна прызнанай тэрыторыі Ўкраіны, але і поўным сыходам войск РФ зь Беларусі і забаронай іх вяртаньня зь якой-колечы прычыны. Аляксандар Лукашэнка і вайскова-палітычная вярхушка ягонага нелегітымнага рэжыму павінны быць у поўнай меры прыцягнутыя да юрыдычнае адказнасьці за саўдзел у злачыннай вайне пуцінскай Расеі супраць Украіны.

Свабодная Беларусь была і заўсёды будзе хаўруснікам Украіны ў барацьбе супраць нашага агульнага ворага. Гэтая барацьба ёсьць таксама барацьбой за вызваленьне беларускага народу ад марыянэткавай прорасейскай дыктатуры, якая пры наўпроставай падтрымцы Масквы пануе ў Беларусі з 1995 году.

“Дарагія беларускія дабраахвотнікі – абаронцы Ўкраіны!

Я ўзрушаная вітаць беларусаў батальёну імя Каліноўскага, якія трымаюць у руках зброю пад нашымі нацыянальнымі сымбалямі – бел-чырвона-белым сьцягам і “Пагоняй”.

У першы дзень расейскай агрэсіі супраць Украіны Рада БНР, як гістарычнае дзяржаўнае кіраўніцтва Беларусі на выгнаньні, абвясьціла, што “разглядае любую падтрымку, якую беларусы ў Беларусі і ўсім сьвеце будуць аказваюць украінскаму народу і дзяржаве ў справе абароны сувэрэнітэту Украіны ад вонкавай агрэсіі, а таксама такую падтрымку трэцім бакам, якія б дзейнічалі ў названых мэтах, як адпаведную доўгатэрміновым інтарэсам нацыянальнай бясьпекі Беларусі”.

Дарагія беларусы-ваяры і цывільныя валянтэры!

Абарона Ўкраіны ці дапамога абароне Ўкраіны – сьвятая справа для кожнага ва ўсім цывілізаваным сьвеце. Тым больш для найбліжэйшага суседняга народу, як беларусы.Але для беларусаў дадатковая важнасьць ёсьць у тым, што перамога Ўкраіны неабходная і для нашае нацыянальнае перамогі, для вызваленьня Беларусі.

Нарэшце, трэцяя сьвятая справа ёсьць у тым, што беларускі збройны дабраахвотнік, баронячы Ўкраіну, сваёй крывёю і жыцьцём ратуе гонар беларускага імя перад украінцамі і народамі цывілізаванага сьвету – у той час, калі Лукашэнка ўвайшоў у злачынную змову з Пуціным супраць перш беларускага народу ды пасьля й супраць Украіны.

Я маю гонар вітаць усіх беларусаў, якія робяць гэтыя сьвятыя справы ў шэрагах Збройных сіл Украіны, Нацыянальнай гвардыі Ўкраіны, Інтернацыянальнага легіёну абароны Ўкраіны, у тэрытарыяльных абаронах Украіны ў многіх месцах. Пачэсную справу робяць таксама беларускія цывільныя валянтэры, якія падтрымліваюць беларускіх і ўкраінскіх ваяроў ва Ўкраіне і ў дыяспары: у Канадзе, ЗША, Польшчы, Чэхіі, Вялікай Брытаніі і паўсюль.

Вялікі гонар належыцца безумоўна ўсім беларусам, якія знаходзяць спосабы дапамагчы перамозе Ўкраіны з самой Беларусі ва ўмовах палітычнага тэрору і таксама, часта, з рызыкай для жыцьця. Так здаралася ў гісторыі нашых суседзяў, – як Чэхаславаччыны і Польшчы, – што асноваю для іх нацыянальнага войска сталіся іх нацыянальныя легіёны ў складзе войскаў іншых дзяржаваў.

Беларускае нацыянальнае войска, якое б ня здрадзіла беларускаму народу – ані як найміт нутранага захопніка ўлады, ані як калябарант Крамля, – яшчэ мае зьявіцца. Гэта тое, чаго не хапіла для абароны незалежнасьці БНР у 1918 годзе, і тое, што неабходна для незалежнасьці і вызваленьня Беларусі цяпер. Я дзякую ўладам Ўкраіны за стварэньне магчымасьці беларусам змагацца за Ўкраіну пад уласным нацыянальным сьцягам.

Слава Ўкраіне! Жыве Беларусь!”

Шаноўны спадар Прэзыдэнт,

Зьвяртаюся да Вас ад імя Рады Беларускай Народнай Рэспублікі — прадстаўніцтва сувэрэнных правоў беларускага народу, выяўленых у праватворчым акце 25 сакавіка 1918 г.‚ зафіксаваным Трэцяй устаўной граматай БНР. Рада БНР выконвае функцыі дзяржаўнага заканадаўчага органу і ўраду ў выгнаньні, аналягічна з тым, як выконваў свае абавязкі Ўрад Украінскай Народнай Рэспублікі ў экзылі, пакуль у 1992 годзе ня склаў свае паўнамоцтвы перад прэзыдэнтам і Вярхоўнай Радай незалежнай Украіны.

Рада БНР заўсёды падтрымлівала памкненьне ўкраінскага народу да свабоды і незалежнасьці, і ў 2014 годзе асудзіла агрэсію пуцінскай Расеі супраць Украіны. У апошнія дні Рада БНР і я асабіста як яе Старшыня яшчэ раз выказалі сваю падтрымку ўкраінскаму народу, заклікалі беларусаў да салідарнасьці ў змаганьні супраць захопніцкай палітыкі Крамля.

Беларускі народ — супраць вайны. Магчыма, Вам вядома, што 27 лютага г.г. тысячы людзей і ў Менску, і ў іншых гарадах выйшлі з пратэстамі супраць нападу Пуціна на Ўкраіну і падтрымкі гэтай агрэсіі з боку Лукашэнкі, якому народ адмовіў у легітымнасьці. Каля 1000 чалавек былі затрыманыя, многія зь іх асуджаныя. Пратэсты працягваюцца і цяпер.

Мушу заверыць Вас, спадар Прэзыдэнт, што і надалей беларускія патрыёты — як у самой Беларусі, гэтак і ў замежжы — будуць падтрымліваць украінскі народ. У нас агульны вораг — імпэрская Расея.

На вялікі жаль, мне даводзіцца зьвярнуць Вашую ўвагу і на тое, што цягам апошніх дзён у шматлікіх украінскіх мэдыях, сацыяльных сетках, а таксама сярод некаторых дзяржаўных пасадоўцаў назіраецца мэтанакіраванае цкаваньне і беспадстаўнае абвінавачваньне ўсяго беларускага народу ва ўдзеле ва ўзброенай агрэсіі Расеі супраць Украіны, і патаканьні дзеяньням Расеі з боку рэжыму Лукашэнкі.

Наступствы такіх захадаў выходзяць па-за межы віртуальнай прасторы, адбіваюцца на дзеяньнях людзей, а таксама могуць мець непапраўныя вынікі як у канкрэтных выпадках, так і дзеля дачыненьняў паміж нашымі народамі.

Хачу падкрэсьліць, што беларускі народ знаходзіцца ва ўмовах падвойнай акупацыі. З аднаго боку гэта рэжым Лукашэнкі, які ня ёсьць легітымным пасьля травеньскага рэфэрэндуму 1995 г., а пасьля так званых «выбараў» у жніўні 2020 г. краіна ператвораная ў канцлягер. Зь іншага боку гэта пуцінскі рэжым, падтрымка якога ёсьць адзіным апірышчам Лукашэнкі, і гэтая сытуацыя ўзьнікла задоўга да жніўня 2020 г.

Беларускі народ заўсёды падтрымліваў украінцаў у іх змаганьні за свабоду, прыкладам чаго ёсьць вялікая колькасьць тых, хто з 2014 г. аж па сёньня змагаецца і аддае свае жыцьці ў барацьбе супраць расейскага агрэсару.

У гэты нялёгкі час зьвяртаемся да Вас з просьбай аб перапыненьні захадаў, скіраваных на аўтаматычнае атаесамленьне беларусаў зь нелегітымным рэжымам Лукашэнкі. Мы просім Вас зьвярнуцца да чынавенства і мэдыяў з тым, каб прыпыніць беспадстаўнае цкаваньне і абразы беларусаў, наўпроставае асацыяваньне беларускага народу з дыктатарам, а таксама нівэляваньне высілкаў беларусаў у іх шматгадовым змаганьні супраць рэжыму Лукашэнкі.

Таксама просім Вас нагадаць ім пра сталую падтрымку ўкраінскага народу з боку беларусаў у Вашым змаганьні за дэмакратыю, незалежнасьць і эўрапейскую будучыню. У гэтай сытуацыі ня можа быць калектыўнай адказнасьці і калектыўнай віны.

Мы молімся за перамогу Ўкраіны і спадзяемся, што пасьля яе Ўкраіна і ўкраінцы падтрымаюць Беларусь у барацьбе супраць нелегітымнага дыктатара, а таксама ў змаганьні за незалежнасьць і рэалізацыі яе эўрапейскай будучыні.

З павагай,

Івонка Сурвілла

Старшыня Рады Беларускай Народнай Рэспублікі

4 сакавіка 2022 г.

Дарагія суродзічы! Шаноўныя беларускі і беларусы!

Днямі пачула найбольш абразьлівыя словы ў дачыненьні да Беларусі за ўсе гады ад абвяшчэньня Незалежнасьці ў жніўні 1991 году: «Беларусь — васал Масквы».

Вось, куды давёў Аляксандар Лукашэнка нашую незалежную дзяржаву!

Страшна і сорамна!

Расейскія танкі імчаць па беларускай зямлі, каб атакаваць Украіну — і наш зноў зьнямелы народ — маўчыць! А сьвет думае, што ўзурпатар прадаў зямлю Беларусі расейскаму агрэсару са згоды беларускага народа.

Але мы ведаем, што гэта няпраўда. Беларускі народ сам знаходзіцца ў няволі тырана, які трымаецца выключна на патрымцы Пуціна.

Калі два гады таму беларускі народ паўстаў, каб выправіць памылку, зробленую ў 1994 годзе — на вуліцы Менску зьявілася бронетэхніка, вельмі падобная на тую, якая цяпер штурмуе ўкраінскія гарады. А Пуцін падтрымаў зьдзек Лукашэнкі супраць свайго народу.

Некаторыя кажуць, што надзеі на беларускую незалежнасьць страчаныя пад ботам расейскага акупанта.

Я з гэтым ня згодная. Беларусь ня страціць надзею, пакуль за яе б’ецца хаця б адно беларускае сэрца. А гэтых сэрцаў у Беларусі шмат. Іх значна болей, чым АМАПаўскіх дубінак у дыктатара, чым танкаў у ягонага маскоўскага гаспадара.

І сёньня, калі беларуская незалежнасьць пад пагрозай, мы мусім зьяднаць нашыя сэрцы і нашыя душы, аб’яднаць нашыя намаганьні дзеля адзінай мэты. Якія б палітычныя, партыйныя, сьветапоглядныя, рэлігійныя адрозьненьні мы ня мелі, калі мы любім нашую Бацькаўшчыну — у нас не павінна быць перашкодаў, каб аб’яднацца дзеля яе выратаваньня.

Гэта тычыцца і тых, хто жыве ў Беларусі пад прыгнётам тырана, і тых, хто быў вымушаны пакінуць радзіму і папоўніў шэрагі беларускай дыяспары.

І я, як старшыня Рады БНР, якая дзесяцігодзьдзямі аб’ядноўвала дыяспару барацьбе за вольную дэмакратычную Беларусь, зьвяртаюся да ўсіх беларусаў: давайце разам дасягнем сьветлай будучыні для нашай Бацькаўшчыны!

Цяпер, калі ўкраінскі народ пралівае кроў за права жыць вольна і незалежна, права мець дэмакратычную прававую дзяржаву, мы цалкам падтрымліваем яго ў гэтым намаганьні. Хай нас вядзе наперад нашая змагарная «Пагоня», і хай лунае над намі наш сьвяты Бел-чырвона-белы сьцяг!

Слава Ўкраіне! Жыве Беларусь!

Івонка Сурвілла, Старшыня Рады Беларускай Народнай Рэспублікі

• Рашуча асуджаючы збройную агрэсію Расейскай Фэдэрацыі супраць Украіны і спрыяньне гэтай агрэсіі з боку нелегітымнай дзяржаўнай улады Аляксандра Лукашэнкі ў Рэспублікі Беларусь,
• Спасылаючыся на артыкул 51 Статуту ААН аб праве дзяржаваў-сяброў ААН на індывідуальную і калектыўную самаабарону, а таксама Артыкул 42 Статуту ААН аб дзеяньнях міжнароднай супольнасьці паветранымі, марскімі і сухапутнымі сіламі для абароны міжнароднага міру і бясьпекі ад агрэсара,
• Прыгадваючы Заяву Рады Беларускай Народнай Рэспублікі “У справе агрэсіі Расеі супраць Украіны і становішча Беларусі” ад 12 верасьня 2014 году:

(A) Канстатуе, што цяперашні збройны напад Расейскай Фэдэрацыі супраць Украіны носіць супрацьзаконны характар, маючы прыкметы міжнароднага “злачынства супраць міру”, як і любы саўдзел і спрыяньне гэтым супрацьзаконным дзеяньням з боку дзейсных уладаў Рэспублікі Беларусь;

(B) Заклікае міжнародную супольнасьць аказаць усю магчымую падтрымку абароне Ўкраіны ад збройнай агрэсіі Расейскай Фэдэрацыі;

(С) Зазначае, што прызнаньне так званых “ЛНР” і “ДНР” з боку нелегітымнага рэжыму Аляксандра Лукашэнкі ў Беларусі станецца парушэньнем сувэрэнітэту Украіны і актам супраць уласных нацыянальных інтарэсаў Беларусі і беларускага народу,

(D) папярэджвае афіцыйных асобаў Рэспублікі Беларусь аб адказнасьці за магчымае ўцягваньне Беларусі ў вайну, а таксама за падтрымку ці спрыяньне збройнай агрэсіі Расейскай Фэдэрацыі;

(E) Заклікае міжнародную супольнасьць да цьвёрдай пазыцыі адносна як кіраўніцтва дзяржавы-ініцыятара агрэсіі, так і нелегітымнага рэжыму Аляксандра Лукашэнкі ў Беларусі;

(F) Выказвае, ад свайго імя і ад імя адданага міру, свабодзе, дэмакратыі і вяршэнству права беларускага народу ў Беларусі і ў Замежжы, салідарнасьць і падтрымку народу, дзяржаўнаму і вайсковаму кіраўніцтву Ўкраіны,

(G) Уважае, што ад посьпеху Ўкраіны ў адбіцьці агрэсіі будзе залежыць і будучыня Беларусі і рэгіёна, далейшы нацыянальны лёс беларускага народу.

Рада БНР, паўтараючы сваю Заяву ад 12 верасьня 2014 году, “вітае і разглядае любую падтрымку, якую беларусы ў Беларусі і ўсім сьвеце будуць аказваюць украінскаму народу і дзяржаве ў справе абароны сувэрэнітэту Украіны ад вонкавай агрэсіі, а таксама такую падтрымку трэцім бакам, якія б дзейнічалі ў названых мэтах, як адпавядаючую доўгатэрміновым інтарэсам нацыянальнай бясьпекі Беларусі”.

Нарадзіўся ў шляхецкай сям’і. У 1902 годзе скончыў Менскую гімназію. Вучыўся на фізыка-матэматычным факультэце Пэтэрбурскага ўнівэрсытэту, юрыдычным факультэце Дэрпцкага ўнівэрсытэту.

У 1903 годзе Луцкевіч стаў адным з заснавальнікаў Беларускай рэвалюцыйнай грамады (пазьней — Беларуская сацыялістычная грамада). У 1904 годзе ён арыштаваны ў Менску за распаўсюджваньне партыйнай літаратуры, пасьля арышту выпушчаны з пазбаўленьнем права пакідаць горад.

У лютым 1906 году Луцкевіч перайшоў на нелегальнае становішча, пераехаў у Вільню, дзе ўваходзіў у склад рэдакцый газэтаў “Наша доля” й “Наша ніва”. Пачаў выступаць у беларускай прэсе як аўтар. З 1911 году — суўладальнік Віленскай бібліятэкі-чытальні “Веды” Б. Даніловіча, з 1914 году — яе ўладальнік.

Пасьля таго, як Вільню ў 1915 годзе занялі нямецкія войскі, Луцкевіч узначаліў Беларускае таварыства дапамогі пацярпелым ад вайны і быў адным з выдаўцоў газэты “Гоман”. У тым жа 1915 годзе разам з братам Іванам Луцкевічам, паэтэсай Алаізай Пашкевіч і іншымі ён заснаваў Беларускую сацыял-дэмакратычную работніцкую групу (БСДРГ), узначаліў Беларускі народны камітэт (БНК).

Адзін з ініцыятараў Канфэдэрацыі Вялікага Княства Літоўскага. У 1916 годзе БНК ухваліў яго канцэпцыю Злучаных Штатаў ад Балтыйскага да Чорнага мора.

У час БНР

Пасьля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 году Луцкевіч выказваўся за ўключэньне ў склад будучай беларуска-літоўскай дзяржавы ўсіх беларускіх зямель, за наданьне дзяржаўнага статусу ўсім мясцовым мовам, школьнае навучаньне на роднай мове.

На Беларускай канфэрэнцыі 1918 ён абраны старшынём Віленскай беларускай рады (ВБР). 18 сакавіка 1918 году Луцкевіч кааптаваны ад ВБР у склад Рады Беларускай Народнай Рэспублікі. Ён быў ініцыятарам абвяшчэньня незалежнасьці БНР. Пасьля расколу БСГ ён – адзін са стваральнікаў Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі (БСДП).

У верасьні 1918 году Луцкевіч прызначаны Радай БНР Старшынём Народнага сакратарыяту й народным сакратаром замежных справаў (з кастрычніка 1918 году — Старшыня Рады Народных Міністраў і міністар замежных справаў БНР).

У верасьні — пачатку кастрычніка 1918 году ён узначальваў беларускую надзвычайную дэлегацыю, якая наведала Ўкраіну, сустракалася з гетманам П. Скарападзкім.

3 сьнежня 1918 Рада і ўрад БНР на чале з А. Луцкевічам пераехалі ў Вільню, 27 сьнежня — у Гародню.

14 сьнежня 1918, 2 і 3 студзеня 1919 году Луцкевіч накіраваў ноты пратэсту польскаму ўраду супраць далучэньня да Польшчы Беластоцкага, Бельскага й Аўгустоўскага паветаў.

У канцы сакавіка 1919 году перад пагрозай польскай акупацыі Гарадзеншчыны й Віленшчыны ён і некаторыя чальцы ўраду БНР выехалі ў Бэрлін. Дамагаўся таго, каб прадстаўнікі БНР прынялі ўдзел у Парыскай мірнай канфэрэнцыі. У Бэрліне склаў мэмарандум, які быў уручаны старшыні канфэрэнцыі.

Па запрашэньні міністра-прэзыдэнта Польшчы І. Падарэўскага выехаў з Парыжу ў Варшаву, дзе ў пачатку верасьня 1919 году быў інтэрнаваны. 1 сьнежня 1919 году вярнуўся ў Менск.

З 13 сьнежня 1919 году — Старшыня Рады Міністраў “Найвышэйшай Рады БНР”. Не знайшоўшы паразуменьня з Польшчай, 28 лютага 1920 году падаў у адстаўку і выехаў у Вільню.

У міжваенны час

Антон Луцкевіч з жонкай і дзецьмі

У Вільні Луцкевіч аднавіў выданьне газэты «Наша ніва» (выйшла 9 нумароў), да канца 1920 году склаў і выдаў зборнікі “Наша ніва” і “Памяці Івана Луцкевіча”.

У ліпені — жніўні 1920 году Луцкевіч зьняволены бальшавікамі.

З 1921 году — старшыня Беларускага нацыянальнага камітэту ў Вільні. Выкладаў у Віленскай беларускай гімназіі. У ліпені 1921 году заснаваў Беларускую школьную раду, якая пазьней зьлілася з Таварыствам беларускай школы (ТБШ).

Намаганьнямі Луцкевіча пры Беларускім навуковым таварыстве (БНТ) арганізаваны Беларускі музэй імя І. Луцкевіча.

У 1922 годзе Луцкевіч узначаліў у Вільні Беларускі цэнтральны выбарчы камітэт, распрацаваў тактыку й структуру Беларускага пасольскага клубу.

Пасьля ўтварэньня ў 1925 годзе Беларускай сялянска-работніцкай грамады (БСРГ) працаваў у яе рэдакцыйным камітэце, куды быў запрошаны С. Рак-Міхайлоўскім.

У кастрычніку 1927 году Луцкевіч арыштаваны польскімі ўладамі і абвінавачаны ў супрацоўніцтве зь нямецкай і савецкай разьведкамі. У пачатку 1928 году ён быў апраўданы судом. У 1928 годзе арыштоўваўся яшчэ раз і зноў апраўданы.

У сярэдзіне 1929 году А. Луцкевіч выключаны з ТБШ, дзе камуністы мелі моцныя пазыцыі. Адзін са стваральнікаў Цэнтральнага саюзу культурных і гаспадарчых арганізацыяў (Цэнтрасаюзу), які адмаўляў рэвалюцыйныя мэтады змаганьня з санацыйным рэжымам Ю. Пілсудзкага й выступаў за парлямэнцкія мэтады барацьбы.

А. Луцкевіч выступаў з крытыкай савецкай нацыянальнай і аграрнай палітыкі, якую кіраўніцтва СССР пачало ў 1929 годзе. У артыкуле “Цень Азефа” (1930) ён даў рэзка адмоўную характарыстыку Сталіну й яго акружэньню. Гэтая крытыка выклікала рэзкае незадавальненьне КПЗБ.

Таксама Антон Луцкевіч праяўляў вялікую актыўнасьць у галіне культурна-публіцыстычнай, між іншым быў старшынём Беларускага навуковага таварыства.

У 1930 годзе польскія ўлады забаранілі дзейнасьць Беларускага выдавецкага таварыства, якім кіраваў Антон Луцкевіч. У 1931 годзе ён звольнены з работы ў Віленскай беларускай гімназіі і стаў аб’ектам крытыкі, палітычных спэкуляцый і нападаў з боку розных фракцый беларускага руху. Ён адышоў ад палітычнай дзейнасьці, працаваў у БНТ і Беларускім музэі, выступаў зь лекцыямі й рэфэратамі.

Арышт і сьмерць

Пасьля акупацыі Заходняй Беларусі савецкімі войскамі Луцкевіча спачатку запрасілі на сход беларускай інтэлігенцыі, а празь некалькі дзён арыштавалі ў Вільні й перавезьлі ў Менск.

Асаблівай нарадай НКВД СССР Антон Луцкевіч быў прыгавораны да 8 гадоў канцлягераў.

У 1942 ці 1943 годзе ён памірае ў саратаўскай вязьніцы НКВД. Ён пахаваны ў спэцсэктары камунальных могілак Аткарску.

У 1989 годзе савецкія ўлады рэгабілітуюць Антона Луцкевіча.

Цікавыя факты пра першага прам’ер-міністра БНР: відэа тэлеканала “Белсат”

https://www.youtube.com/watch?v=G8s5Myty_X8