Алесь Чайчыц, сябра Камісіі па ўзнагароджаньнях пры Радзе БНР, пракамэнтаваў: “Амбасадар Стэфан Эрыксан праявіў сябе як вялікі сябра Беларусі, беларускага народу і беларускай грамадзянскай супольнасьці, гэтым зрабіўшы выбітны ўнёсак у разьвіцьцё стасункаў паміж нашымі краінамі. Падтрымка такіх людзей надзвычай каштоўная для Беларусі. Мы вельмі ўдзячныя пану амбасадару, ён заўсёды будзе чаканым госьцем у свабоднай Беларусі”.

Мэдаль да стагодзьдзя БНР надаваўся ў 2018 і 2019 гг. дэкрэтам Старшыні Рады БНР Івонкі Сурвіллы за заслугі перад свабоднай Беларусьсю. Сярод узнагароджаных ім – першы галава незалежнай Рэспублікі Беларусь Станіслаў Шушкевіч, нобэлеўскія ляўрэяты Сьвятлана Алексіевіч і Алесь Бяляцкі, беларускія дэмакратычныя актывісты, журналісты і дзеячы культуры, а таксама шэраг замежных палітыкаў, дыпляматаў і грамадзкіх дзеячоў.

Дэлегацыя на Парыскай мірнай канфэрэнцыі

• Антон Луцкевіч (старшыня)
• Аўген Ладноў (заступнік старшыні)
• Кіпрыян Кандратовіч
• Аляксей Азнабішын
• Яўхім Бялевіч
• Лівэн
• дэ Вуліч (кіраўнік аддзелу па справах палонных)
• Л. Баркоў (сакратар)

Місія ў Нямеччыне (Бэрлін)

Супрацоўнікі Місіі БНР у Бэрліне, 1919 г.

• Аркадзь Смоліч (амбасадар)
• Лявон Заяц (амбасадар)
• Л. Баркоў (прадстаўнік Ураду)
• Антон Борык
• Дытман
• Б. Мюллер (юрысконсульт)
• Паўлоўскі
• Машыністка

Місія ў Польшчы (Варшава)

• Лявон Вітан-Дубейкаўскі (паўнамоцны прадстаўнік Ураду)
• Браніслаў Тарашкевіч (раднік)
• Я. Натусэвіч (сакратар)
• Канцылярыстка

Місія ва Ўкраіне (Кіеў)

• Аляксандар Цьвікевіч (амбасадар)
• Аляксандар Галавінскі (раднік)
• Камарынец (сакратар)

Консульства ў Адэсе

• Сьцяпан Некрашэвіч
• Баліцкі

Місія ў Латвіі і Эстоніі (Рыга)

• Канстанцін Езавітаў (шэф місіі)
• Клаўдзі Дуж-Душэўскі (часовы надзвычайны прадстаўнік Урада)
• Тарэшчанка (часовы надзвычайны прадстаўнік Урада)
• Янка Чарапук (сакратар)
• Шымковіч (консул у Рызе)

Місія ў Чэхаславаччыне (Прага)

• Вяршынін
• Сакратар

Місія ў Літоўскай Рэспубліцы

• Пётра Крэчэўскі (надзвычайны амбасадар)

Місія ў Фінляндыі

• Алег Васількоўскі (старшыня)
• Юр’я Эльфэнгрэн

Консульства ў Турэччыне

Беларускае консульства ў Канстантынопалі, 1921-1922 г. Консул І. Ермачэнка і сакратар

• Іван Ермачэнка (кіраўнік)

Місія ў Расеі

• Алесь Бурбіс

Шыльда вайскова-дыпляматычнае місіі БНР у краінах Балтыі

Надзвычайнаму Прадстаўніку
Беларускай Народнай Рэспублікі ў Балтыцы
Грамадзяніну К. Душэўскаму

Рапарт

Згодна з запытаньнем Вашым аб працы, зробленай мною ў Балтыцы, маю гонар у кароткім аглядзе пазнаёміць Вас, Грамадзянін Пасол, з найгалаўнейшымі пунктамі гэтай працы.

Назначэньне маё на пасаду Шэфа Вайскова-Дыпляматычнай Місіі Беларускай Народнай Рэспублікі адбылося ў канцы жнівеня месяца гэтага году асобнай пастановай Рады Міністраў БНР, але фармальныя пашнамоцтвы былі атрыманыя мною толькі ў канцы верасьня ў м. Коўне. Гэта затрымала ад’езд мой у Балтыку на цэлы месяц і таму я толькі 1га кастрычніка змог прыехаць у Рыгу. З 1 кастрычніка і пачынаецца мая фактычная праца ў Балтыцы. Пачаў я яе з Латвіі, дзе ў м. Рызе зрабіў сваю Штаб-Кватэру.

У працягу 15 дзён (з 1 па 15 кастрычніка) я:

1. Зрабіў у Рызе належныя крокі перад Латвійскім Урадам і дабіўся акрэдытаваньня Місіі ў складзе:
   а) Шэфа Місіі Палкоўніка Езавітава
   б) Вайсковага Райцы Падпалкоўніка Шолкавага
   в) Сакратара Я. Чарапука;
2. Завязаў добрыя стасункі з латыскім грамадзтвам і прэсай;
3. Наладзіў працу Консульства ў Рызе, якое зацьвердзіў у складзе:
   а) Часовага Консула Шымковіча
   б) Сакратара Цьвяткова
   в) Стоража Гаспэра
4. Падняў справу аб мабілізацыі беларусаў у Латвіі;
5. Зрабіў рэгістрацыю беларускага грамадзтва ў Латвіі і арганізаваў “Беларускую Калёнію ў Латвіі”, паставіўшы на чале яе “Беларускую Нацыянальную Раду ў Латвіі”, якую перайменаваў у “Раду Беларускай Калёніі ў Латвіі”;
6. Умацаваў грашовае і юрыдычнае становішча “Рады Беларускай Калёніі ў Латвіі”, дазволіўшы ёй карыстацца памяшканьнем Консульства для сходаў і рабіць з рэгіструемых у Консульстве грамадзян зборы на патрэбы Рады;
7. Паклаў пачатак вывучэньню грамадзянамі беларускай мовы, гісторыі і пісьменства, перадаўшы ёй добры лік прывезенай з сабой на гэты выпадак літаратуры;
8. Быў лёгка паранены, але ні на хвліну не спыніў працы і 15га кастрычніка выехаў у Эстонію, каб тамака правеьці тую ж работу.

У Эстоніі напрацягу тыдня я зрабіў належныя крокі перад Урадам і, змушаны чакаць некаторы час адказу, каб ня траціць часу, выехаў у Фінляндыю, каб і тамака, хаця я і ня меў на гэта мандатаў, зрабіць некаторыя крокі.

У Фінляндыі я быў чатыры дні, за якія:

1. Бачыўся два разы зь Міністрам Міжнародных Справаў Фінляндыі, добра паінфармаваў яго ў беларускіх справах і падаў мэмарандум гістарчна-інфармацыйнага сэнса;
2. Бачыўся прыватна зь Міністрам Паўночна-Заходняга Ўраду Вялікарасеі Маргуліесам, зь якім меў вялікую размову аб прызнаньні Беларусі незалежнай;
3. Утварыў у Тамэрфорсе Рэгістрацыйна-Пашпартны Аддзел Місіі з грамадзянінам Чарвяковым на чале;
4. Пазнаёміўся з Генэралам Васількоўскім, які вельмі прыхільна адносіцца да беларускіх справаў і якому я даў паўнамоцтвы на ізысканьне грошай для беларускага войска;
5. Даў некаторыя весткі аб Беларусі ў прэсу і выехаў у Рэвель.

У Эстоніі прыйшлося прабыць шмат болей таго, як я думаў, бо явілася патрэбным прыняць удзел ў працы Юр’еўскай Канфэрэнцыі і заняцца справамі беларускага войска. Прабыў я да 1 сьнежня, і за гэты час , ня лічучы таго, што зроблена было ў Фінляндыі, зрабіў гэта:

1. Дабіўся акрэдытаваньня Місіі пры Эстонскім Урадзе;
2. Завёў вельмі добрыя стасункі з рэвельскай расейскай і эстонскай прэсай, што відно з тых інтэрвію, якія былі імі надрукаваныя;
3. Завязаў адносіны з эстонскім і расейскім грамадзтвам;
4. Адчыніў у Рэвеле Рэгістрацыйна-Пашпартны Аддзел Місіі з грамадзянінам Шанкат на чале;
5. Залажыў у Рэвеле Нацыянальны Беларускі Камітэт, які па сканчэньні рэгістрацыі будзе ператвораны мною ў Раду Беларускай Калёніі ў Эстоніі;
6. Дабіўся таго, што, не прызнаючы пакуль што незалежнасьці Беларусі, Урад Паўночна-Заходняй Вялікарасеі пачаў са мной афіцыйныя зносіны;
7. Пачаў перамовы з генэрал-маёрам Булак-Балаховічам і дабіўся перахода яго з усім яго атрадам на беларускую службу, як “Асобнага Атрада Беларускай Народнай Рэспублікі ў Эстоніі”;
8. Прыняў удзел у працы Юр’еўскай Канфэрэнцыі, дзе меў вялікі посьпех сваёй нашумелай прамовай аб тым, што маленькія адрадзіўшыяся нацыянальнасьці павінны самі ўзяцца за будову свайго жыцьця і долі і зрабіць у Юр’еве другі Парыж;
9. Быў запрошаны Эстонскім Урадам і наведаў цэлы шэраг урачыстасьцяў, дзе заўсёды вельмі прыхільна стасаваўся з эстонскімі ўрадоўцамі;
10. Пасьля катастрофы арміі генэрала Юдэніча заняўся справамі ўцекачоў, для абслугоўваньня якіх прызначыў асобнага Прадстаўніка Місіі, Л. Міхельсона, у Нарву, які высьветліў колькасьць уцекачоў, зарганізаваў іх у Бежанскі Камітэт, наладзіў снабжэньне іх адзежай і давольсьцьвіем і пачынае наладжваць адпраўку іх на бацькаўшчыну;
11. Зьвязаўся з асобнымі беларусамі, раскіданымі па ўсёй Эстоніі, і аб’яднаў іх каля Рэвельскага Рэгістрацыйна-Пашпартнага Бюро;
12. З Вамі разам пачаў перагаворы з эстонцамі аб пазычцы на патрэбы Асобнага Атраду БНР, але захварэў і выехаў у Рыгу.

У Рызе тыдзень-паўтара хварэў, а потым зноў прыняўся за працу і да гэтага часу зрабіў гэтае:

1. Прывёў у парадак канцылярыю Місіі і грашовую справаздачнасьць;
2. Зноў пачаў перагаворы аб мабілізацыі беларусаў;
3. Адчыніў у Лібаве Рэгістрацыйна-Пашпартны Аддзел Місіі;
4. Наладзіў, як ні адна, здаецца, місія, інфармацыю аб Беларусі ў латыскіх і расейскіх газэтах, для якой патрэбы зрабіў пры Місіі Аддзел Прэсы;
5. Увайшоў у сувязь зь місіямі Антанты, у тым ліку і зь Місіяй генэрала Ніссель [кіраўнік Францускай вайсковай місіі ў Расеі];
6. Дабіўся таго, што ў дзень нашага нацыянальнага сьвята – 17 сьнежня – ня было ніводнай ні расейскай, ні латыскай газэты, якая б не падкрэсьліла гэты дзень асобным артыкулам;
7. У віду таго, што доўгая адсутнасьць Сакратара Місіі Чарапука, які паехаў да Ўраду за грашмі, паставіла Місію ў цяжкае грашовае становішча, зрабіў крокі, каб атрымаць грашовую дапамогу з боку грамадзян Беларускай Калёніі, але пакуль што ня маю на гэтыя крокі адказу.

Цяперашняе становішча даручанай мне справы і місіі гэткае:

Місія складаецца з,

1. Мяне, як Шэфа Місіі,
2. Сакратара Чарапука,
3. Справавода Казячага,
4. Кіраўніка Аддзела Прэсы Грузеўскага,
5. Кіраўніка Рэгістрацыйна-Пашпартнага Аддзелу ў Фінляндыі Чарвякова,
6. Кіраўніка Рэгістрацыйна-Пашпартнага Аддзелу ў Рэвеле Шанкат,
7. Асобаўпаўнаважанага па бежанскіх справах у Нарве Л. Міхельсона
8. Кіраўніка Рэгістрацыйна-Пашпартнага Аддзелу ў Лібаве Цьвяткова
9. Агітатара-Інфарматара ў Асобным Атрадзе БНР у Эстоніі Сарока.

Апрача таго, пад загадам Місіі знаходзіцца:

1. Консульства БНР у Рызе, з штабс-капітанам Шымковічам на чале і з 9 служачымі Консульства і
2. Прадстаўнік Асобнага Атрала БНР пры Місіі падпалкоўнік Мінгрэльскі, з ад’ютантам паручнікам Юргенсонам і дзелаводам чыноўнікам Сямёнавым.

Беларускіх грамадзян у Балтыцы зарэгістравана некалькі тысячаў.

Шэф Місіі
Палкоўнік Езавітаў

(Архівы БНР, Том 1, Кніга 1, с. 559)

Нарадзіўся ў сям’і безьзямельнага шляхціца. Скончыў на радзіме Пагосцкую пачатковую школу. У 1896 годзе зьехаў у Вільню, потым жыў у Пэтэрбургу і Рызе.

Далучыўся да беларускага нацыянальнага грамадзкага і культурнага руху. У 1906—1908 гадах уваходзіў у Беларускую сацыялістычную грамаду. У 1906 годзе быў арыштаваны за сацыялістычную прапаганду і сядзеў некалькі месяцаў у турме.

Ад 1909 — сакратар рэдакцыі «Нашай Нівы» і загадчык першай беларускай кнігарні (па адрасе ў Вільні Завальная, 7), у 1916—1917 — рэдактар газэты «Гоман», у 1918 выдаваў газэту «Krywičanin». У канцы 1918 году ўзначаліў прадстаўніцтва ўраду БНР пры літоўскай Тарыбе, быў беларускім аташэ пры літоўскім пасольстве ў Бэрліне. З 1919 — у партыі беларускіх эсэраў, са сьнежня 1919 да красавіка 1923 узначальваў Раду міністраў БНР (быў прэм’ерам).

Удзельнічаў у арганізацыі антыпольскага партызанскага руху ў Заходняй Беларусі, быў старшынём Сувязі нацыянальна-дзяржаўнага вызваленьня Беларусі. Быў зьняволены польскімі ўладамі, у 1920 яму дазволена выехаць ў Летуву. У красавіку 1923 году выйшаў з ураду БНР і адышоў ад актыўнай палітычнай дзейнасьці. Выдаваў у Коўні літаратурна-навуковы часопіс «Крывіч» (1923—1927).

У красавіку 1926 пераехаў у БССР. У 1927 урад БССР дазволіў яму вярнуцца ў Менск. Працаваў дырэктарам Беларускага дзяржаўнага музэю. Ад 1928 году Вацлаў Ластоўскі — акадэмік і сакратар Інбелкульта і Акадэміі навук БССР.

У 1930 годзе, падчас экспэдыцыі ў Сыбір, Ластоўскага арыштавалі па справе «Саюзу вызваленьня Беларусі», пазбавілі званьня акадэміка і саслалі на 5 гадоў у Саратаў. Там ён працаваў загадчыкам аддзелу рэдкай кнігі ва ўнівэрсытэцкай бібліятэцы.

Паўторна арыштаваны ў 1937, прыгавораны да вышэйшай меры пакараньня. 23 студзеня 1938 году яго расстралялі. Па першым прыгаворы рэабілітаваны 10 чэрвеня 1988, па другім — у 1958.

Гісторыя пад знакам Пагоні. Вацлаў Ластоўскі

https://www.youtube.com/watch?v=Gs-FN3RfwZY

Прадстаўнікі латвійскага ўраду адзначылі справядлівасьць патрабаваньняў беларускае дэлегацыі аб неабходнасьці яе допуску на перамовы, але не былі ў стане патрабаваць яго ад Польшчы і РСФСР.

На фота – Дом Чарнагаловых у Рызе, дзе вяліся расейска-польскія перамовы.

Вучыўся ў духоўнай сэмінарыі ў Пінску, у Мікалаеўскай гімназіі ў Лібаве (цяпер Ліепая, Латвія), пазьней — у Рыскім тэхнічным унівэрсытэце.

У сьнежні 1904 году А. Уласаў заснаваў Беларускую сацыялістычную грамаду, першую беларускую палітычную партыю. Быў сябрам ейнага Цэнтральнага камітэту.

Падчас Рэвалюцыі 1905 г. Уласаў арганізоўваў страйкі рабочых у розных беларускіх гарадах, удзельнічаў у нелегальным зьезьдзе настаўнікаў. У 1908 годзе ён стаў адным з заснавальнікаў выдавецтва “Наша Хата”.

Зь сьнежня 1906 году і да траўня 1914 году А. Уласаў зьяўляўся галоўным рэдактарам газэты “Наша Ніва”, якая адыграла выключна важную ролю для беларускага грамадзтва. За гэты час Уласаў прыцягнуў да супрацоўніцтва з газэтай таленавітых беларускіх літаратараў, сярод якіх быў і Янка Купала, які пазьней стаў новым рэдактарам газэты.

За сваю грамадзка-палітычную дзейнасьць і публікацыі ў 1909 годзе А. Уласаў быў асуджаны расейскімі ўладамі да 4 месяцаў зьняволеньня.

У сьнежні 1917 г. Уласаў браў удзел у Першым Усебеларускім Кангрэсе.

У 1918 годзе ўвайшоў у склад Рады Беларускай Народнай Рэспублікі, праз год аднавіў дзейнасьць Беларускага навуковага таварыства ў Вільні “Наша хатка”. Выдаваў таксама часопісы “Лучынка” для дзяцей і “Саха” для сялянаў.

На момант заключэньня польска-бальшавіцкай Рыскай дамовы 1920 году знаходзіўся ў Радашкавічах, якія апынуліся ў выніку дамовы на тэрыторыі міжваеннай Польскай Рэспублікі. Неаднаразова арыштоўваўся польскімі акупацыйнымі ўладамі за беларускую культурніцкую і палітычную дзейнасьць. Пазьней у Радашкавічах Уласаў стварыў беларускую гімназію імя Францішка Скарыны. У 1921 годзе выступіў адным з заснавальнікаў Таварыства беларускай школы – важнай беларускай грамадзкай арганізацыі, што апеквалася беларускай адукацыяй у Заходняй Беларусі.

У 1922—1927 гадах Уласаў меў мандат сэнатара першага тэрміну зь сьпісу Блёку нацыянальных меншасьцяў у польскім Сэнаце. Прымаў удзел у рабоце Беларускай сялянска-работніцкай грамады, у 1927 г. выступаў у абарону яе кіраўнікоў на судовым “Працэсе 56-і”.

Пасьля акупацыі Заходняй Беларусі савецкімі войскамі ў кастрычніку 1939 году Уласаў быў арыштаваны НКВД і перавезены ў Менск. У лістападзе 1940 году ён асуджаны на 5 гадоў канцлягераў за “шпіёнска-правакатарскую дзейнасьць”. У сакавіку 1941 г. ён памёр у зьняволеньні ў Расеі, на тэрыторыі цяперашняй Кемераўскай вобласьці.

Яны былі першыя. Аляксандар Уласаў

У 1914 г. скончыў прыватную мужчынскую гімназію Відэмана ў Пэтэрбургу. Навучаўся на юрыдычным факультэце Пэтэрбурскага Ўнівэрсытэту.

Пасля Лютаўскай Рэвалцыі 1917 г. ініцыятар стварэння ў Пэтэрбургу грамадзкай культурна-асьветнай арганізацыі “Вольныя беларусы”, супрацоўнічаў з украінскімі нацыянальнымі дзеячамі. Быў сакратаром пэтэрбурскага прадстаўніцтва Цэнтральнай Украінскай Рады.

Пазьней у Кіеве, працаваў у Міністэрстве замежных справаў Украінскай Народнай Рэспублікі, таксама ў 1918 годзе быў чальцом Беларускай Рады на Ўкраіне.

З канцу 1918 г. – у Беларусі, напрыканцы 1918 быў сакратаром Цэнтральнай Беларускай Рады Віленшчыны і Гарадзеншчыны. Сябра БПСР. Друкаваўся ў газетах “Беларусь” і “Родны край” (Гродна), “Наша думка”.

З канца 1919 жыў у Рызе. Сакратар Беларускай Вайскова-дыпляматычнай місіі БНР у Латвіі й Эстоніі. Сябра Народнай Рады БНР.

У жніўні 1920 узначальваў дэлегацыю БНР на міждзяржаўнай канфэрэнцыі балтыйскіх дзяржаваў. У 1921 прызначаны сакратаром Дыпляматычнай місіі БНР у Коўне. Удзельнічаў у Беларускай нацыянальна-палітычнай канфэрэнцыі ў Празе ў 1921 годзе.

У 1922 выехаў у ЗША, жыў у Чыкага. Адзін з ініцыятараў стварэньня Беларускага народнага камітэту ў штаце Ілінойс, Беларуска-Амэрыканскага нацыянальнага клюбу. Да сваёй сьмерці актыўна ўдзельнчаў у жыцьці беларускай дыяспары, падтрымліваў цесныя сувязі зь беларускімі асяродкамі ў іншых краінах, збіраў грошы для матэрыяльнай падтрымкі беларускага студэнцтва і школьнінтва.

Памёр у 1957 г.

Р. Скірмунт паходзіў з шляхецкай сям’і, скончыў клясычную гімназію ў Рызе. Атрымаў адукацыю ў Варшаўскім Унівэрсытэце (юрыспрудэнцыя) і ў Венскім Унівэрсытэце (філязофія).

У пачатку 20. стагодзьдзя Раман Скірмунт выступаў як адзін з ідэолягаў руха краёўцаў, дамагаўся стварэньня Краёвай Партыі Літвы і Беларусі як міжнацыянальнага блёку польскай, беларускай і летувіскай палітычных арганізацыяў.

3 1906 г. Р. Скірмунт – дэпутат першай Дзяржаўнай Думы Расейскай Імпэрыі, ініцыятар аб’яднаньня дэпутатаў-краёўцаў у асобную групу. З кастрычніка 1910 да студзеня 1911 чалец Дзяржаўнага Савету Расейскай Імпэрыі.

Уваходзіў ва ўправу Віленскага Зямельнага Банку. З 1911 гласны Менскага Губэрнскага Земства, з 1914 чалец Менскага губэрнскага камітэту Ўсерасейскага Земскага Зьвязу, у 1917 загаднік Менскага Губэрнскага Харчовага Камітэту.

У студзені 1917 ўзначаліў Менскі аддзел Беларускага Таварыства Дапамогі Пацярпелым ад Вайны. З сакавіка 1917 — старшыня Беларускага Нацыянальнага Камітэту ў Менску. У красавіку 1917 ўзначаліў беларускую дэлегацыю да расейскага Часовага Ўраду з патрабаваньнем аўтаноміі Беларусі. Падчас нямецкай акупацыі Беларусі ўзначальваў Менскае Беларускае Прадстаўніцтва.

У красавіку 1918 ўвайшоў у Раду Беларускай Народнай Рэспублікі, у траўні 1918 яму даручылі фармаваньне новага складу Народнага сакратарыяту Беларусі.

Зь 9 ліпеня 1918 — прэм’ер ураду БНР і сакратар міжнародных справаў. Выказваўся за набыцьцё дзяржаўнымі органамі БНР рэальнай улады, зьбіраньне вакол яе ўсёй этнічнай тэрыторыі беларусаў, памяркоўную аграрную рэформу.

20 ліпеня 1918 пайшоў у адстаўку з пасады старшыні ўраду. Працаваў у міжнароднай камісіі Рады БНР, у лістападзе 1918 ў складзе надзвычайнай беларускай дэлегацыі быў у Нямеччыне і Швайцарыі з мэтай прызнаньня незалежнасьці Беларусі.

У польска-савецкую вайну 1920 г. імкнуўся не дапусьціць падзелу Беларусі паміж процілеглымі бакамі. Адзін з заснавальнікаў Польска-Беларускага Таварыства ў Варшаве (1919).

Пасьля на пэўны час Р. Скірмунт адышоў ад палітычнага жыцьця, жыў у сваім маёнтку Парэчча. Меў цукровы завод, бровар, фабрыку сукна, вадзяны млын, збудаваў касьцёл, лякарню, зрабіў падмурак новага палацу. У 1930 г. абраны сэнатарам Польскай Рэспублікі. Далучыўся да беспартыйнага блёку супрацоўніцтва з урадам, выступаў супраць асыміляцыі нацыянальных меншасьцяў.

У 1939 г. пасьля пачатку савецкай акупацыі Заходняй Беларусі Раман Скірмунт быў забіты ў сваім маёнтку мясцовымі жыхарамі на загад савецкага камісара Холадава.