Нарадзіўся ў сям’і фэльчара, быў старэйшым братам беларускага мэдыка і навукоўца Івана Цьвікевіча. Скончыў юрыдычны факультэт Пэтэрбурскага Ўнівэрсытэту (1912), да 1914 г. працаваў прысяжным павераным у Пружанах і Берасьці.

Пасьля пачатку Першай Сусьветнай Вайны — у бежанстве ў Туле, дзе прымаў актыўны ўдзел у працы камітэту дапамогі ахвярам вайны. У 1917 г. у Маскве стаў адным з заснавальнікаў і кіраўнікоў Беларускай Народнай Грамады.

Удзельнічаў у працы І Усебеларускага Зьезду, быў абраны сакратаром прэзыдыюму, ад бежанцаў-беларусаў уваходзіў у склад Рады зьезду.

У студзені 1918 г. Выканкам І Усебеларускага Зьезду накіраваў Аляксандра Цьвікевіча разам з С. Рак-Міхайлоўскім на мірныя перамовы ў Берасьце. Аднак не атрымаўшы дазволу ўдзельнічаць у перамовах асобнай дэлегацыяй, Цьвікевіч і Рак-Міхайлоўскі вымушаны былі ўвайсьці ў дэлегацыю УНР у якасьці дарадцаў.

У канцы сакавіка 1918 г. быў накіраваны ў Кіеў у складзе надзвычайнай дыпляматычнай місіі. Падчас дзейнасьці місіі Цьвікевіч вырашаў пытаньні беларуска-ўкраінскай мяжы, дамагаўся прызнаньня адроджанай беларускай дзяржаўнасьці і перагляду Берасьцейскага міру, вёў перамовы зь місіямі іншых дзяржаў наконт фінансавай дапамогі ўраду БНР. Пад яго кіраўніцтвам у Кіеве быў наладжаны выпуск газэты «Белорусское эхо», арганізаваная Беларуская Гандлёвая Палата.

29 траўня 1918 г. беларуская місія зьвярнулася да расейскай мірнай дэлегацыі і падала яе галаве ноту, падпісаную Цьвікевічам і М. Доўнар-Запольскім, у якой казалася пра патрэбу прызнаньня расейскім савецкім урадам незалежнасьці Беларусі.

У ліпені 1918 г. Аляксандар Цьвікевіч увайшоў у склад кіруючых органаў Беларускай Партыі Сацыялістаў-Фэдэралістаў.

Вясной 1919 г. урад БНР накіроўвае Цьвікевіча ў Бэрлін і ў Вену па вырашэньне пытаньня аб атрыманьні ўкраінскай пазыкі.

З 1921 па 1923 год Аляксандар Цьвікевіч займаў пасаду міністра замежных справаў ва ўрадзе БНР Вацлава Ластоўскага. Быў старшынём І Усебеларускай Канфэрэнцыі ў Празе, якая адбывалася ў верасьні 1921 г. На гэтай канфэрэнцыі ў яго рэдакцыі была прынята рэзалюцыя па пытаньні прыналежнасьці Вільні. У 1922 г. Цьвікевіч разам з Ластоўскім рабілі спробу ўключэньня беларускага пытаньня ў парадак дня Гэнуэскай Канфэрэнцыі.

У 1923 г. быў сфармаваны новы ўрад БНР на чале з Аляксандрам Цьвікевічам.

На ІІ Усебеларускай Канфэрэнцыі ў Бэрліне ў 1925 г., пад узьдзеяньнем посьпехаў і дасягненьняў палітыкі беларусізацыі ў БССР, Аляксандар Цьвікевіч прыняў рашэньне аб спыненьні дзейнасьці Рады Міністраў БНР і прызнаньні Менска адзіным цэнтрам нацыянальна-дзяржаўнага адраджэньня Беларусі. Рашэньне, аднак, не было падтрыманае Радай БНР як органам, вышэйшым адносна Рады Міністраў БНР.

У лістападзе 1925 г. Цьвікевіч зь сям’ёй пераехаў у Менск. Пасьля пераезду ў БССР працаваў у Наркамаце фінансаў, потым — вучоным сакратаром у Інбелкульце. З 1929 г. працаваў у Інстытуце гісторыі Беларускай Акадэміі навук.

Аляксандар Цьвікевіч: фота з савецкіх карных органаў

4 ліпеня 1930 г. быў арыштаваны, абвінавачаны па справе «Саюзу вызваленьня Беларусі». 10 красавіка 1931 г. асуджаны на 5 гадоў ссылкі. Адбываў яе ў Пярмі, Ішыме, потым Сарапуле (Удмуртыя). Паўторна арыштаваны 17 сьнежня 1937 г.

30 сьнежня 1937 г. Аляксандар Цьвікевіч быў расстраляны ў Менску.

Рэгабілітаваны па першым прысудзе 10 чэрвеня 1988 г., па другім — 31 траўня 1989 г.

Господину Председателю Чрезвычайной Миссии Всевеликого Войска Донского

По поручению Рады и Правительства (Народного Секретариата) Белорусской Народной Республики, в качестве председателя Делегации по делам внешних переговоров Республики, имею честь обратиться к Вам, Господин Председатель Чрезвычайной Миссии Всевеликого Войска Донского, со следующим заявлением.

Пользуясь Вашим пребыванием в г. Киеве, я имею честь от имени Правительства Белорусской Народной Республики просить Вас передать Правительству Всевеликого Войска Донского содержание настоящего заявления и выразить глубокую уверенность, что стремления Белорусского народа к единству и сохранению в целости своей территории всегда будут встречать признание и поддержку со стороны Вашего Правительства. Со своей стороны считаю долгом заявить, что Правительство Белорусской Народной Республики с чувством глубокого уважения относиться к Правительству Всевеликого Войска Донского и признает его полномочным государственным органом Области Войска Донского, выражающим волю и желания его населения.

Председатель Делегации А. Цвикевич

Члены Делегации (подписи неразборчивы)

Киев, 3 июня 1918 г.

У размове А. Цьвікевіч падкрэсьліў:

“Беларускі ўрад жадае падтрымліваць добрасуседскія зносіны з усімі краінамі, ні арыентацыю на Германію, ні арыентацыю на Антанту ён у праграму не ўключыў. У беларускага ўрада ў цяперашні час можа быць толькі адна арыентацыя — беларускі народ”

(Ілюстрацыя: Вальтэр Зімонс)

Да ўсіх:

Супольны пратэст Дэлегацыі Беларускай і Ўсходне-Галіцкай проці імпэрыялістычнага захвату іхных зямель на аснове рыскай прэлімінарнай умовы.

У Рызе падпісваецца сягоньня прэлімінарная ўмова між Польшчай і Расеяй, якая ня толькі не ўлагодзіць адносін на Ўсходзе Эўропы, але яшчэ болей разьятрыць міжнародную барацьбу. Вынікам гэтай умовы яўляецца самаўпраўнае прыгвалчэньне волі цэлых народаў, спаконвечныя землі каторых ператарговывалі, як прыватную ўласнасьць адпаведна да хаценьня зазнаўшагася імпэрыялізму. Жэртвамі гэтага торгу палі перш за ўсё Беларусь, тэрыторыю каторай самапраўна разарвалі на карысьць Польшчы і Расеі, ды Ўсходняя Галіччына, каторую цалкам кінулі на зьежу Польшчы, а таксама іншыя старыя ўкраінскія землі: Холмшчыну, Валынь і Падольле. А незадоўга пачуюць вынікі гэтага торгу Літва і іншыя прыбалтыцкія дзяржавы.

Як Беларусь, так і Ўсходняя Галіччына ўжо выявілі і даказалі сваё права на самаазначэньне, заснавалі свае дзяржавы, забясьпечаючы раўнапраўе ўсім нацыянальным меншасьцям, выбралі легальныя Ўрады, сарганізавалі свае арміі, дый заявілі сваю дзяржаўную адміністрацыю.

Супроць Галіччыны выступіла імпэрыялістычная Польшча вайной, і ў доўга трываўшай крывавай барацьбе ўдалося ёй з чужой дапамогай перамагчы і заліць салдаччынай увесь край. Ад таго часу на гэтых землях шалее страшэнны імпэрыялізм, выгубляе дзясяткі тысяч бязьвінных людзей, тысячы гніюць у польскіх турмах і лягерах і тысячы людзей разстрэляны або павешаны за любоў да іх роднага краю. Спалены і зраўнаваны зь зямлёй цэлыя палосы Беларусі і Галіччыны, тысячы людзей прымушаны былі пакінуць свае хаты і бяз хлеба і прыпынішча блутаецца па цэлай Эўропе, выклікаючы агульны спагад. А супроць тых, што засталіся, Польшча пагромамі вядзе барбарскае вынішчаючае іх змаганьне, адмаўляе ім у доступу да нацыянальных школ і ўрадаў, волі слова і права да жыцьця.

Усё тое робіць Польшча з той мэтай, каб выкарыстаць гэныя багатыя ў сыр’і старонкі – не на карысьць жыхароў тых зямель, аголеных вайной, а на карысьць паразытарнага жыцьця польскіх памешчыкаў.

Хоць спамянутая прэлімінарная ўмова прызнала незалежнасьць і сувэрэннасьць Беларусі і Ўкраіны, а ўсходняя Галіччына ўжо раней прызнана дзяржавамі Антанты як асобны дзяржаўны арганізм, – то ўсёж-такі дагэтуль трывае чужая акупацыя на гэтых землях, дакуль акупанты ня будуць прымушаны забраць свае войскі з чужых для іх тэрыторый, датуль акупаваныя землі застаюцца пад цяжкім ярмом няволі і аб праўдзівым міры ня можа быць і мовы.

Супраць усялякага імпэрыялізму вядзем і будзем весьці барацьбу да канца.

Зьвяртаемся да ўсіх у ймя найсьвяцейшых клічаў чалавецтва, у ймя культуры, міра і людзкасьці: памажэце нам у змаганьні за правы да жыцьця, дайце нам дапамогу ў барацьбе за свабоду. Калі вы захочаце, то зможаце ўплывамі на свае ўрады, каб не памагалі імпэрыялістычнай Расеі і Польчшы душыць Беларусь і Галіччыну. Ці-ж пасьля разьбіцьця старых турэм народаў паўстануць новыя турмы.

Споўніце свой абавязак супроць паняволеных і скажыце сваё цьвёрдае слова.

Беларуская Рэспубліка мае права да жыцьця і поўнай свабоды.

Галіцкая Рэспубліка мае права да жыцьця і поўнай свабоду.
Арыгінал падпісалі:

Ад дэлегацыі Беларусі:

Старшыня дэлегацыі Вацлаў Ластоўскі;

Сябры: Аляксандар Цьвікевіч, Антон Аўсянік, Аляксандар Галавінскі

Ад дэлегацыі Ўсходняй Галіччыны:

Старшыня дэлегацыі Костянтын Лэвыцькый

Сябры: Эрнэст Брайтэр, д-р Язэп Назарук, д-р Лука Міхуга і Есафат Жан

(Паводле Архіваў БНР, Том 1 Кніга 2 с. 904)

ДЕКЛАРАЦІЯ СОВѢТА МИНИСТРОВ БѢЛОРУССКОЙ НАРОДНОЙ РЕСПУБЛИКИ

(Прочитанная Предсѣдателем Совѣта Министров в засѣданіи Рады Республики 22 ноября 1918 г.)

Основная задача Кабинета: СТРОИТЕЛЬСТВО И ЗАЩИТА НЕЗАВИСИМОСТИ БѢЛОРУСКОЙ НАРОДНОЙ РЕСПУБЛИКИ

Въ области ИНОСТРАННОЙ политики Кабинет будет проводить:

1) Признание независимости Бѣлоруссіи и объединеніе всѣх Бѣлорусских земель,

2) право голоса на Мирной Конференціи,

3) солидарность с новыми государственными образованіями,

4) федерированіе с соседями на основѣ обезпеченія Бѣлоруссіи максимума независимости и обезпеченія ея интересов.

Во ВНУТРЕННЕЙ политикѣ:

1) Укрѣпленіе государственной власти и переход в ея руки государственных учрежденій,

2) организация Бѣлорусских Рад по всей Бѣлоруссіи, установленіе самой тѣсной связи с мѣстными самоуправленіями,

3) созданіе вооруженной силы для защиты правопорядка,

4) организація финансов, продовольственнаго дѣла и помощи военнопленным, возвращеніе домой беженцев,

5) подготовка возстановленія экономической жизни.

В области ЗЕМЕЛЬНАГО ВОПРОСА:

Только народ в своем цѣлом является подлинным хозяином всего національнаго богатства Края и всей земли. Только ему в лицѣ его государственных учрежденій принадлежит право распоряжаться землей, издавая соотвѣтственные законы:

1) Признаніе лѣсов и нѣдр земли національным достояніем, воспрещеніе продажи лѣсов,

2) проведеніе земельной переписи, установленіе минимума размѣров крестьянских хозяйств и максимума земельной собственности,

3) созданіе національнаго земельнаго фонда для надѣленія малоземельных и безземельных землеробов,

4) установленіе земельной политики в смыслѣ раціонализаціи мелких крестьянских хозяйств,

5) защита національнаго земельнаго богатства и порядка на землѣ.

В РАБОЧЕМ ВОПРОСѢ – поддержка и проведеніе рабочаго законодательства в смыслѣ соціал-демократической программы.

В НАЦІОНАЛЬНОМ ВОПРОСѢ:

1) Обезпеченіе Бѣлорусскому народу фактической возможности культурно-національнаго развитія,

2) свобода для всѣх національностей и равноправіе, обезпеченыя законом в смыслѣ національно-персональной автономіи,

3) участіе всѣх національностей в засѣданіи Независимой Бѣлоруссіи (мѣста в Кабинетѣ).

Стремясь к укрѣпленію завоеваній революціи, Кабинет будет всѣми мѣрами стремиться к сохраненію правопорядка до созыва Учредительнаго Собранія на основаніи всеобщаго, равнаго, прямого, тайнаго и пропорціональнаго избирательнаго закона. Учредительному Собранію должна быть передана вся власть.

СОСТАВ КАБИНЕТА:

Кабинет состоит из 7 членов, в том числѣ:

1) Соціал-демократов – 4 (между ними Предсѣдатель Совѣта Министров)

2) Соціалистов-революціонеров – 2

3) Соціалистов-федералистов – 1

Состав Правительства Бѣлорусской Народной Республики:

Предсѣдатель Совѣта Министров и Министр Иностранных Дѣл:

АНТОН ИВАНОВИЧ ЛУЦКЕВИЧ

Товарищ Предсѣдателя и Министр Земледѣлья:

АРКАДІЙ АНТОНОВИЧ СМОЛИЧ

Министр Просвѣщенія:

Профессор ВАЦЛАВ ЛЕОНАРДОВИЧ ИВАНОВСКІЙ

Управляющій Министерством Внутренних Дѣл:

КУЗЬМА ГЕОРГІЕВИЧ ТЕРЕЩЕНКО

Министр Юстиціи:

АЛЕКСАНДР ИВАНОВИЧ ЦВИКЕВИЧ

Управляющій финансами:

ВАСИЛІЙ ИВАНОВИЧ ЗАХАРКО

Государственный Контролер:

ЛЕОНАРД ОСИПОВИЧ ЗАЯЦ-ЗАЙЦЕВ

(Архівы БНР – Том 1 Кніга 1, с. 300)