Згодна са сваім статутам, Мэдаль уручаецца за пажыцьцёвыя заслугі ў працы дзеля зьдзяйсьненьня ідэалаў Акту 25 сакавіка 1918 г., у тым ліку за дасьледваньні і папулярызацыю беларушчыны, здабыцьцё і ўмацаваньне дзяржаўнай незалежнасьці Беларусі, барацьбу за свабоду і дэмакратыю ў Беларусі.

Мэдаль уручаецца:

– Асобам, якія адзначыліся на ніве змаганьня за волю і незалежнасьць Беларусі,

– Выбітным грамадзкім і культурніцкім дзеячам у Беларусі і сярод беларускага замежжа,

– Замежнікам, якія спрычыніліся да дасьледваньняў і папулярызацыі Беларусі ў сьвеце, а таксама іншым чынам спрыялі нацыянальным інтарэсам Беларусі.

Сярод узнагароджаных – першы амбасадар ЗША ў Беларусі Дэвід Сўорц і амбасадар Швэцыі ў Беларусі Стэфан Эрыксан; палітыкі і грамадзкія дзеячы; вэтэраны беларускага незалежніцкага руху і палітычныя вязьні; дасьледчыкі Джым Дынглі, Арнольд Макмілін, Адам Мальдзіс; акадэмік Радзім Гарэцкі; пісьменьнік Уладзімер Арлоў; стваральнікі эталёну дзяржаўнага гербу “Пагоня” Аляксей Марачкін і Леў Талбузін; і многія іншыя.

Агулам узнагароджаныя больш за 130 асобаў зь Беларусі і замежжа.

Уручэньне ўзнагародаў адбудзецца на працягу 2019 года.

• Мэдаль да стагодзьдзя БНР: прэс-рэліз

Дарагія суродзічы,  дарагія беларусы ва ўсім сьвеце!

Надыходзіць канец 2018 году. Гэта быў асаблівы для нашага народу год: сёлета мы адсьвяткавалі соты юбілей адноўленае беларускае дзяржаўнасьці.

То былі цяжкія сто гадоў, поўныя гераічнага змаганьня, поўныя ахвяраў і стратаў. Але нікому так і не атрымалася нас скарыць. Бо нават бальшавікі былі вымушаныя аформіць сваю акупацыю Беларусі ў выглядзе вонкава незалежнай “савецкай рэспублікі”, добра разумеючы, што волю беларускага народу да незалежнасьці ім ужо не зламаць.

З нагоды сёлетняга слаўнага юбілею я падпісала дэкрэт аб узнагароджаньні некалькіх дзясяткаў заслужаных асобаў у Беларусі і ў замежжы адмысловым юбілейным мэдалём Рады БНР. У самым хуткім часе мы паведамім пра гэта больш падрабязна.

Дарагія суайчыньнікі! Я хачу, каб мы з аптымізмам глядзелі у будучыню.

Цяперашні час няпросты: на Беларусі пануе беззаконьне і аўтарытарызм, а з-за мяжы нашай краіне пагражае агрэсіўная пуцінская Расея.

Aзіраючыся на змагарныя апошнія сто гадоў мы бачым, што народу нашаму атрымалася пераадолець найцяжэйшыя выпрабаваньні: войны, акупацыі, тэрор, Чарнобыльскую катастрофу. Але стагодзьдзе ад абвешчаньня сваёй незалежнасьці Беларусь сустрэла ў якасьці ўсімі прызнанай паўнапраўнай самастойнай дзяржавы, што ёсьць нашай сапраўднай перамогай.

Беларускі народ, нягледзячы на дыктатуру і русыфікацыю,  жыве! Тысячы актывістаў і неабыякавых людзей удзельнічаюць у шматлікіх беларускіх культурніцкіх і гістарычных праектах, будуюць помнікі, выдаюць кнігі, перакладаюць на беларускую мову творы сусьветнай літаратуры і кінэматографа, абараняюць Курапаты.

Усё гэта дае мне перакананьне, што мы перажывем і цяперашні час, захаваўшы ўласную мову, культуру і нацыянальную годнасьць.

“Магутны й сьмелы наш беларускі вольны дух” надалей жыве ў сэрцах тысячаў і тысячаў людзей.

Сардэчна віншую вас з Новым годам і сьвятам Божага нараджэньня!

Жыве Беларусь!

Івонка Сурвілла
Старшыня Рады БНР

Дарагія мае Суродзічы, дарагія Сябры Беларусы!

Ад імя Рады Беларускай Народнай Рэспублікі вітаю Вас з Стагодзьдзем!

Сьвяткуем мы сёньня ня толькі Юбілей таго слаўнага 25-га Сакавіка 1918 году, калі народ наш аб’явіў сьвету, што «скідае апошняе ярмо дзяржаўнай залежнасьці», але і стагодзьдзе змаганьня, часта ў вельмі цяжкіх умовах, каб ажыцьцявіць ідэалы 25 Сакавіка.

Сёньня, сто год пасьля абвешчаньня незалежнасьці Беларускай Народнай Рэспублікі, Беларусь жыве і жывуць ідэалы 25 Сакавіка. Шлях наш быў цярністым, але мы выжылі, і не дазволілі згаснуць нашай паходні надзеі.

Дарагія Сябры! Без гэтай паходні надзеі, не аднавілі б мы незалежнасьці Рэспублікі Беларусь ў 1991-м годзе, бо не было б ужо каму яе аднаўляць. Не было б БНР, не было б БССР, не было б і незалежнай дзяржавы Беларусь.

Але ідэалаў БНР мы яшчэ ня зьдзейсьнілі. Беларускі дом яшчэ ўсё ня зусім беларускі, і незалежнасьць яго яшчэ ўсё пад пагрозай.

Ці знойдзе наш народ сілы адбудаваць яго зьсярэдзіны? Ці хопіць у нас вытрываласьці, каб адбудоўваць яго, пакуль не адродзім назаўсёды «жыцьцё рэспублікі сваей»? Ці перажытае прамываньне мазгоў чужой прапагандай дазволіць нашым людзям прызнаць, што былі яны анямелымі ахвярамі чужога захопніка?

І ці зразумее народ, што будучыня ў яго руках і што ад яго залежыць, ці Беларусь станецца заможнай краінай Эўропы, ці застанецца эксплюатаванай калёніяй замежных недобразычліўцаў.

Дарагія Суродзічы! Ідэалы БНР жывуць і будуць жыць. Але ад кожнага з нас залежыць, калі мы іх зьдзейсьнім.

Дык давайце скарыстаем з гэтага вялікага Юбілею, каб даказаць сабе і сьвету, што мы іх годныя.

Жыве Беларусь!

Віншую Вас з Новым 2018 годам і жадаю, каб гэты вялікі наш юбілей – 100-годзьдзе абвяшчэньня незалежнасьці Беларускай Народнай Рэспублікі — быў для ўсіх нас пасьпяховым і шчасьлівым.

У 2017 годзе Канада сьвяткавала свае стопяцідзесятыя ўгодкі. І як прыемна было бачыць, што ня толькі ўлады, але і кожны горад, кожнае мястэчка, кожная вёска адзначалі гэты юбілей. Людзі ўдзельнічалі ў афіцыйных імпрэзах, але таксама стараліся з гэтай нагоды зьдзейсьніць нейкія юбілейныя праекты, адсьвяткаваць юбілей асабіста, кожны па-свойму.

Дык вось, зьвяртаюся да вас сёньня з заклікам: давайце і мы, усе мы, у Беларусі і ў замежжы, адзначым наш Юбілей – сто гадоў адноўленага існаваньня нашай дзяржавы. Пачатак быў нялёгкі, ва ўмовах вайны на нашай зямлі між чужымі нам імпэрыямі, ва ўмовах дагавораў між імі, у якіх іы ня бралі ўдзелу. Але нашыя продкі ўсё ж здолелі абвясьціць сьвету, што беларускі народ жыве і жадае быць незалежным, паўнавартасным гаспадаром свае зямлі.

Дзякуючы адвазе і вытрываласьці нашых продкаў, незалежнасьць Беларусі была абвешчаная, прызнаная суседзямі, і нават бальшавікі ня здолелі зноў зрабіць з нас расейскую губэрнію. Усе мы ведаем, што без БНР не было б БССР і сёньня не існавала б незалежная дзяржава – Рэспубліка Беларусь.

Беларуская дыяспара адзначала 25 Сакавіка як найвялікшае сваё сьвята. Там, дзе былі сьвятыні, адпраўлялі малебен за Беларусь, якія заўсёды завяршаліся малітвай “Магутны Божа”. Дзеці чыталі вершы, выступалі са сьпевамі. Дарослыя зь цікавасьцю слухалі даклады на тэму абвяшчэньня незалежнасьці БНР. Рабілі іх найбольш паважаныя дзеячы эміграцыі. Часта чула словы, менавіта калі дзень 25 Сакавіка збліжэўся да Вялікадня: “Хрыстос уваскрос, уваскрэсьне і наша Беларусь!”. Рабілі супольныя абеды, ладзілі выставы беларускага народнага мастацтва. Усё гэта напаўняла сэрца радасьцю і верай, што “дачакаемся”.

У гэтыя сотыя угодкі БНР, заклікаю кожнага з Вас, мае дарагія суродзічы, адзначыць падзеі 1918 году на нашай зямлі гэтак, як адзначаюць такія сьвяты грамадзяне вольных краінаў. Або ўрачыстымі сустрэчамі, прысьвечанымі БНР, канцэртамі, гутаркамі, імпрэзамі. У замежжы, дык я абсалютна ўпэўненая, што прынамсі 25 Сакавіка адсьвяткуюць урачыста і з радасьцю. Забудземся ў гэты дзень на тое, што яшчэ не нармальна ў нашым краі, бо верым, што дачакаемся і мы тае вольнай, беларускай Беларусі, пра якую ўсе марым.

Што да асабістых праектаў, прысьвечаных стагодзьдзю БНР, прапаную, каб нашыя мастакі зарганізавалі ў 2018 годзе выставу, прысьвечаную Беларускай Народнай Рэспубліцы, каб паэты выказалі сваю любоў да Бацькаўшчыны ў сваіх юбілейных вершах, каб пісьменьнікі выдалі нарысы на тэму стагодзьдзя. І каб дзеткі ў школах папрасілі настаўнікаў расказаць ім пра падзеі ў Менску стогадовай даўніны, пра значнасьць незалежнасьці для кожнага народу, пра месца БНР у нашай гісторыі. Мяне вучылі пра ўсё гэта мае бацькі. Зьвяртаюся да нашай дыяспары – мо і вы перадалі б сваім дзеткам пачуцьцё гонару звацца беларусамі, якое перадалі нашыя бацькі майму брату і мне ў далёкім замежжы?

Дык вітаю ўсіх вас, мае дарагія суродзічы, і жадаю, каб гэты юбілейны год БНР быў для вас асабліва плённым і шчасьлівым!

Жыве Беларусь!

Івонка Сурвілла,

Старшыня Рады Беларускай Народнай Рэспублікі

Студзень 2018.

— Адзіная краіна ў нашым рэгіёне, якая ў 1917—18 гг. атрымала незалежнасць, здолела яе абараніць і змагла больш-менш канструктыўна развівацца, гэта Фінляндыя. Краіна без асаблівых прыродных рэсурсаў, з суворым кліматам, з насельніцтвам трохі большым, чым палова Беларусі. Але за дваццатае стагоддзе яна стала адной з найбольш паспяховых і заможных дзяржаваў у свеце, адным з найлепшых месцаў для жыцця.

Гісторыя, зразумела, не церпіць умоўнага ладу. Казаць, што калі б БНР перамагла, Беларусь была б Фінляндыяй — гэта занадта гучна. Але фінскі прыклад у нас заўжды павінен быць перад вачыма.

Канечне ж, ёсць шмат пераменных, ад якіх залежыла б, якой была б незалежная дэмакратычная Беларусь у форме БНР. Якімі склаліся б межы Беларусі? Якімі былі б стасункі БНР з Польшчай і Літоўскай Рэспублікай? З міжваеннай Нямеччынай? Якой была б савецкая Расея? Ці існавала б незалежная Украіна і якімі былі б стасункі БНР з ёю? Ці здарылася б Другая сусветная вайна? Ці была б савецкая акупацыя Усходняй Эўропы пасля вайны?

Можна з пэўнымі дапушчэннямі прадставіць сабе, што БНР стала б у адзін шэраг з іншымі краінамі рэгіёну, нашымі самымі блізкімі суседзямі — Польшчай і краінамі Балтыі.

У Беларусі была б рынкавая эканоміка, якая абапіралася б на самастойнасць людзей, а не на цэнтральнае плянаванне і прыказы чыноўнікаў. Сялянам далі б працаваць на саміх сябе на сваёй зямлі, хаця эканоміка ўсё ж мела б выразны «сацыяльны» ўхіл.

Беларуская мова надзейна замацавалася б у якасці асноўнай дзяржаўнай мовы. Пры гэтым расейская, ідыш і польская таксама мелі б афіцыйны статус.

Беларуссю б увесь час кіравалі беларусы з аглядкай на інтарэсы Беларусі, а не на інтарэсы Крамля. Што да стасункаў з суседзямі, таксама былі б спрэчкі з суседзямі наконт гістарычнай спадчыны — «чый Адам Міцкевіч», «чыё ВКЛ». Проста цяпер спрэчкі толькі пачынаюцца (глядзі сытуацыю вакол беларускага помніка Касьцюшку ў Швейцарыі), а так яны на дадзены момант ужо даўно былі б вырашаныя і мы б даўно прыйшлі з усімі да згоды.

Без савецкай індустрыялізацыі ў сучаснай Беларусі не было б МАЗа, БелАЗа і Мазырскага НПЗ. Але можа і добра, што іх бы не было? У краінах Балтыі пасля распаду СССР аналягічныя савецкія паўваенныя заводы пазачынялі — і неба на зямлю там не ўпала, узровень жынця там вышэйшы, і гастарбайтары едуць з Беларусі туды, а не ў зваротным кірунку. Зноў жа, у Фінляндыі савецкай індустрыялізацыі не было, але Nokia ёсць.

Паколькі ў створанай сапраўднай Беларусі мы б абыйшліся без жалезнай заслоны, БНР увесь час не была б белай плямай на мапе Эўропы — людзі ў Заходняй Эўропе, Амэрыцы, Азіі ўвесь час ведалі б, што такая краіна ёсць, што яна мае свае ўласныя самабытныя культуру, мову, гісторыю. Беларусь мела б нашмат больш часу, каб распавесці свету пра сябе і запомніцца не толькі палітолягам, але і простым людзям. Не было б: якая такая «белая Расея»? А што, ёсьць і «чорная»?

БНР была б больш багатай і шчаслівай краінаю, чым БССР і цяперашняя Беларусь. Але, адкінуўшы ў бок фантазіі, лічу, што многае застаецца дасягальным і цяпер — была б толькі воля. І калі Беларусь устане на стабільны шлях развіцця як самастойная дэмакратычная эўрапейская дзяржава, калі 25 сакавіка будзе дзяржаўным сьвятам, а беларуская мова — паўнапраўнай дзяржаўнай мовай, тады місія Рады БНР будзе выкананая і мы перадамо наш мандат дэмакратычным беларускім уладам. Я ўпэўнены, што да гэтага моманту дажыву.

Bolshoi,
лістапад 2017 г.

https://bolshoi.by/persona/bnr-100/