Асабіста прысутнічалі радныя з ЗША, Вялікай Брытаніі, Канады, Літоўскай Рэспублікі, Нямеччыны, Польшчы, Чэхіі, Эстоніі.

Былі абмеркаваныя бягучыя справы Рады і яе прыярытэты ва ўмовах актуальнай палітычнай абстаноўкі ў Беларусі. Разгледжаны шэраг паправак да Статуту Рады.

Заслуханыя справаздачы Старшыні Івонкі Сурвіллы, Заступнікаў Старшыні Сяргея Навумчыка і Мікалая Пачкаева, Сакратара Паліны Прысмаковай, Сакратара інфармацыі і прадстаўніка Камісіі па ўзнагароджаньнях Алеся Чайчыца.

Перад сэсіяй была прынятая заява Рады БНР зь віншаваньнем з Днём беларускай вайсковай славы і абвяшчэньнем пра ўзнагароджаньне 14 беларускіх байцоў ва Ўкраіне Мэдалямі БНР за баявыя заслугі.

Івонка Сурвілла пераабраная Старшынёй Рады БНР на наступны тэрмін у 6 гадоў.

Пераабраны Прэзыдыюм Рады БНР у наступным складзе:

Сяргей Навумчык (Першы Заступнік Старшыні)
Мікалай Пачкаеў (Заступнік Старшыні)
Паліна Прысмакова (Сакратар)
Алеся Сёмуха (Скарбнік)
Валеры Дворнік
Алесь Кот
Ала Орса-Рамана
Вячка Станкевіч
Аляксандар Старыкевіч
Валянціна Трыгубовіч
Алесь Чайчыц
Павал Шаўцоў
Уладзіслаў Яндзюк

У склад Рады БНР былі прынятыя чатыры новыя радныя:

Людвіка Кардзіс (Літоўская Рэспубліка)
Цімафей Кахновіч (Украіна)
Віталь Кошалеў (Канада)
Ірына Тоўсьцік (Канада)

Удзельнікі Сэсіі ўшанавалі памяць радных, якія адыйшлі з моманту папярэдняй сэсіі, а таксама ўсклалі кветкі да магілаў Старшыняў Рады БНР Пётры Крэчэўскага і Васіля Захаркі на Альшанскіх могілках.

РЭЗАЛЮЦЫЯ 13-АЙ СЭСІІ РАДЫ БЕЛАРУСКАЙ НАРОДНАЙ РЭСПУБЛІКІ НА ЧУЖЫНЕ

30 лістапада 1974 г. у Нью-Ёрку, ЗША

Савецкі Саюз – расейская каляніяльная імпэрыя – ужо 56 год зьдзекуецца над беларускім (…) народам.

Беларуская Народная Рэспубліка, абвешчаная незалежнай і сувэрэннай дзяржавай 25 сакавіка 1918 году з волі 1800 дэлегатаў 1-га Ўсебеларускага Кангрэсу – была зьнішчана брутальнай вайсковай сілай Савецкай Расеі 56 год таму назад і дагэтуль знаходзіцца пад яе акупацыяй.

(…)

Праз 56 год у БССР дзяржаўная ўлада ўстанаўляецца фікцыйнымі выбарамі кандыдатаў, вызначаных Масквой, і стала знаходзіцца пад яе выключнай кантроляй.

Пад пратэкстам шырока прапагандаванай “дружбы народаў” і злучэньня ўсіх народаў Савецкага Саюзу ў адну гэтак званую “савецкую нацыю”, маскоўскі таталітарны рэжым праводзіць русіфікацыю Беларусі. Беларуская мова выцясьняецца з публічнага ўжытку й школьніцтва ды замяняецца расейскай, памяншаецца беларускі друк прэсы й кніжак ды замяняецца расейскім, а беларуская літаратура й мастацтва пазбаўляюцца свайго нацыянальнага зьместу й характару.

Савецкі рэжым праводзіць у Беларусі жорсткі ўціск і дыскрымінацыю беларускага рэлігійнага жыцьця: зачыняе сьвятыні, перасьледуе беларускіх сьвятароў і вернікаў. З тых жа праваслаўных цэркваў, якія ўтрымаліся, маскоўскія заправілы стварылі яшчэ адну прыладу русіфікацыі: гэтым цэрквам не дазволена свая, беларуская праваслаўная юрысдыкцыя зь беларускім япіскапатам, хоць Беларусь і называецца незалежнай і сувэрэннай рэспублікай. Яны падданы пад юрысдыкцыю расейскай праваслаўнай царквы ў Маскве й зроблены асяродкамі русіфікацыі вернікаў.

Ня лепшая доля і ўцалеўшых беларускіх каталіцкіх парафіяў, у якіх праводзіцца палянізацыя. Ім не дазволена мець сваіх беларускіх япіскапаў, як маюць сваіх нацыянальных япіскапаў суседнія рэспублікі. Замест гэтага для беларусаў-каталікоў у Беларусі Масква знайлша юрысдыкцыю за граніцай – польскую каталіцкую юрысдыкцыю кардынала Вышынскага, ведамага палянізатара беларусаў-каталікоў у Польшчы ў Беласточчыне, які ахвотна бярэцца за новы матар’ял для палянізацыі – у Беларусі.

Маскоўскія заправілы стала гвалцяць у Беларусі [Статут Арганізацыі] Задзіночаных Нацыяў і Ўнівэрсальную Дэклярацыю Людзкіх Правоў. Яны трымаюць у поўнай ізаляцыі ад рэшты сьвету насельніцтва БССР, забараняюць эміграцыю ў Амэрыку і іншыя заходнія дзяржавы і толькі ў рэдкіх выпадках пазваляюць некаторым асобам на часовы выезд за граніцу. Нават ліставаньне й культурная сувязь з вольным сьветам перасьледуецца.

Эксплюатацыя Масквой беларускіх натуральных багацьцяў робіцца не на карысьць беларускага народу, а на ўмацненьне расейскага імпэрыялістычнага патэнцыялу, чым павялічваецца небясьпека для ўсяго вольнага сьвету.

Дзеля ўсяго вышэйсказанага мы, 13-я Сэсія Рады Беларускай Народнай Рэспублікі на чужыне, пастанавілі:

– асудзіць расейскі імпэрыялізм Савецкага Саюзу за паняволеньне свабодалюбівага беларускага народу, за нялюдзкія зьдзекі савецкай улады над беларусамі і іншымі паняволенымі народамі;

– асудзіць жорсткую савецкую эканамічную эксплюатацыю й русіфікацыю Беларусі, якія праводзяцца пад клічам “дружбы народаў” і ўтварэньня гэтак званай “аб’яднанай савецкай нацыі”, а фактычна адзінай расейскай нацыі;

– прадаўжаць далейшую барацьбу за вызваленьне Беларусі спад маскоўскага ярма;

– заклікаць урад Задзіночаных Штатаў Амэрыкі і ўрады ўсіх дзяржаваў вольнага сьвету, каб асудзілі ўрад Савецкага Саюзу за пагвалчэньне людзкіх правоў у Беларусі й за палітычны, рэлігійны, культурны й эканамічны ўціск яе насельніцтва, ды каб гэтыя дзяржавы ўзалежнілі адпружаньне ў адносінах з Савецкім Саюзам і эканамічнае супрацоўніцтва ад прызнаньня Савецкім Саюзам права на свабодныя зносіны з вольным сьветам і на эміграцыю ў Амэрыку й наагул у вольны сьвет беларусам і іншым падсавецкім народам;

– дамагацца ў Гэнэральнага Сакратара Задзіночаных Нацыяў, каб стварыў адмысловую камісію Задзіночаных Нацыяў, якая б занялася дасьледваньнем каляніяльнай палітыкі Савецкага Саюзу ў Беларусі, а менавіта: гэнацыдам беларускага народу й перасьледваньнем беларускае мовы й культуры; жорсткім рэлігійным уціскам з забаронай утварэньня беларускай праваслаўнай юрысдыкцыі ў Беларусі ды недапушчэньнем беларускага каталіцкага япіскапату для беларускіх каталікоў; фальшывай рэпрэзэнтацыяй Беларусі ў Задзіночаных Нацыях – аднаго зь сяброў-закладчыкаў гэтай арганізацыі – дэлегацыяй гэтак званай БССР, якая рэпрэзэнтуе інтарэсы Масквы, а не Беларусі;

– дамагаецца дапушчэньня ў Задзіночаныя Нацыі дэлегацыі Рады Беларускае Народнае Рэспублікі як абсэрватара.

Прэзыдыюм 13-й Сэсіі Раде Беларускай Народнай Рэспублікі на чужыне

(фота: Прэзыдыюм Сэсіі Рады БНР, 1970-я гады)

Трыццаць гадоў таму адбылася самая страшная тэхнагенная і экалягічная катастрофа ў гісторыі Беларусі. У выніку выбуху на Чарнобыльскай атамнай электрастанцыі каля ўкраінска-беларускай мяжы ў атмасфэру былі выкінутыя вялікія аб’ёмы радыёактыўных рэчываў, да 70% зь якіх апалі на тэрыторыі Беларусі.

Рада БНР канстатуе, што Беларусь больш за ўсе краіны пацярпела ад Чарнобылю і што наступствы гэтай катастрофы будуць адчувацца ў Беларусі многія стагодзьдзі. Траціна тэрыторыі Беларусі была забруджаная радыяцыяй, вялікія абшары зрабіліся непрыдатнымі да жыцьця чалавека. Рэзка вырасьлі паказьнікі захворваньня беларусаў на хваробы, выкліканыя наступствамі Чарнобыльскай аварыі – у першую чаргу, анкалягічныя.

Рада БНР заяўляе, што прамую адказнасьць за Чарнобыльскую катастрофу і яе наступствы для Беларусі нясе таталітарны камуністычны рэжым – як цэнтральныя агульнасаюзныя ўлады, так і акупацыйныя “рэспубліканскія” ўлады БССР:

– Сама Чарнобыльская катастрофа сталася вынікам неэфэктыўнага савецкага гаспадараньня, неэфэктыўных савецкіх тэхналёгій і хібаў пры выкананьні праектных і будаўнічых працаў;

– Пасьля аварыі камуністычныя ўлады імкнуліся замоўчваць ці заніжаць маштабы таго, што адбылося, ажно да таго моманту, калі радыяцыйныя выкіды з Чарнобылю дайшлі да краінаў Заходняй Эўропы;

– Камуністычныя кіраўнікі праявілі злачынную бязьдзейнасьць у найбольш крытычныя першыя дні пасьля аварыі, праводзячы ў звычайным рэжыме першамайскія масавыя мерапрыемствы замест таго, каб папярэдзіць пра неабходныя меры бясьпекі;

– Паводле наяўнай інфармацыі, савецкая авіяцыя наўмысьне асаджала радыёактыўныя хмары на тэрыторыі Магілёўшчыны і Гомельшчыны, каб яны не пайшлі далей у бок Расеі і Масквы.

Рада БНР зьвяртае ўвагу, што Беларусь не атрымала ў сувязі з Чарнобыльскай катастрофай ніякіх кампэнсацый ані ад цэнтральных савецкіх уладаў, ані ад юрыдычнага пераемніка СССР – Расейскай Фэдэрацыі.

Рада БНР канстатуе, што рэжым А. Лукашэнкі яшчэ зь 90-х гадоў праводзіць палітыку па рэкультывацыі чарнобыльскіх тэрыторыяў і адзначыўся рэпрэсіямі супраць навукоўцаў, якія папярэджваюць пра небясьпеку гэткае палітыкі. Забруджаныя тэрыторыі выкарыстоўваюцца для сельскагаспадарчай вытворчасьці. Удзельнікі ліквідацыі наступстваў аварыі на ЧАЭС пазбаўленыя ільготаў. Акрамя гэтага, рэжым А. Лукашэнкі без належнага грамадзкага абмеркаваньня і ня маючы дэмакратычнага мандату ад народу Беларусі будуе атамную электрастанцыю ў Астраўцы, на мяжы зь Літоўскай Рэспублікай, выкарыстоўваючы расейскіх кантрактараў і савецкія тэхналёгіі.

Рада БНР заклікае да адказнай палітыкі ў энэргетыцы, сельскай гаспадарцы і разьвіцьці тэрыторый, каб не дапусьціць рызыкі паўтарэньня аналягічнай аварыі і каб найбольш эфэктыўна пераадольваць наступствы аварыі на Чарнобыльскай АЭС. Рада БНР патрабуе прыпыненьня будаўніцтва Астравецкай атамнай электрастанцыі да моманту паўнавартаснага, адкрытага і справядлівага абмеркаваньня гэтага пытаньня ў беларускім грамадзтве.

Заява ў фармаце PDF

Аб узнагародах Беларускай Народнай Рэспублікі

Рада Беларускай Народнай Рэспублікі,

– Зважаючы на дэкрэт Прэзыдэнта Рады БНР ад 1 верасьня 1949 г. і Статуты ўзнагародаў БНР, якія ўвайшлі ў сілу 5 жніўня 1951 г. і апублікаваныя ў газэце “Бацькаўшчына” № 7-8 1952 г.;

– Беручы пад увагу зьмены гістарычных абставінаў, у якіх патрабуюць адзначэньня заслугі перад беларускімі нацыянальнымі інтарэсамі;

– З увагі на факт, што  ўлады, якія пануюць сёньня ў Беларусі, у палітыцы адзначэньня заслугаў кіруюцца пераважна палітычнымі інтарэсамі рэжыму А. Лукашэнкі, без выключэньняў дыскрымінуючы палітычных апанэнтаў А. Лукашэнкі, і ігнаруюць такія заслугі, як у справе супраціву савецкай акупацыі Беларусі, змаганьня за незалежнасьць і яе ўмацаваньне, барацьбы за аднаўленьне дэмакратыі і канстытуцыйнай законнасьці, абароны правоў чалавека і палітычных свабодаў, адраджэньня і разьвіцьця беларускай несавецкай культуры і захаваньня гістарычнай спадчыны ў многіх аспэктах, валянтэрскай і дабрачыннай дзейнасьці;

– Беручы пад ўвагу, што ўлады ў Беларусі ў рамках акрэсьленай вышэй палітыкі скасавалі ордэн Кастуся Каліноўскага ў 2004 г., якім маглі адзначацца многія з пералічаных вышэй карэгорыяў заслугаў,

– Беручы пад увагу, што многія рашэньні А Лукашэнкі аб наданьні ўзнагародаў  адыёзным прадстаўніком паноўнага рэжыму, а таксама шэрагу замежных фігураў, азначаюць дыскрэдытацыю адпаведных узнагародаў у вачох беларускага грамадзтва патрыятычнай, дэмакратычнай і нацыянальна-дэмакратычнай арыентацыі ў Беларусі і ў замежжы:

Пастанаўляе:

1. Пацьвердзіць дзейснасьць названых вышэй актаў 1949 і 1952 гг., а таксама ўсіх нададзеных на іх падставе ўзнагародаў;
2. Зрабіць зьмены ў Статуты ўзнагародаў БНР, забясьпечыўшы магчымасьць адзначэньня заслугаў беларусаў і замежнікаў перад беларускімі нацыянальнымі інтарэсамі, а таксама гуманітарныя заслугі, у гістарычных абставінах нашага часу;
3. Прэзыдыюм сфармуе працоўную групу па падрыхтоўцы праекту адпаведных зьменаў і дапаўненьняў і прыйме адпаведныя бюджэтныя рашэньні;
4. На рэкамэндацыі Прэзыдыюму, Старшыня Рады БНР сваім дэкрэтам ўвядзе папраўкі ў названыя вышэй акты 1949 і 1952 гг. ў сілу, сфармуе ворганы для выкананьня.

19 сакавіка 2016 г.

Рэзалюцыя ў фармаце PDF

Аб палітыцы Эўрапейскага Зьвязу да Беларусі

 Рада Беларускай Народнай Рэспублікі, разгледзіўшы на XXIX чарговай сэсіі ў Нью-Ёрку стан палітыкі Эўрапейскага Зьвязу да Беларусі, заклікае супрацьстаяць тэндэнцыям у гэтай палітыцы да разыходжаньня як з падставовымі каштоўнасьцямі Эўрапейскага Зьвязу, гэтак і зь беларускімі нацыянальнымі інтарэсамі ў галіне забесьпячэньня незалежнай і дэмакратычнай будучыні для Беларусі, і прыймае наступную Рэзалюцыю:

– З увагі на заявы Рады БНР, палітычных, грамадзкіх і праваабарончых арганізацыяў у Беларусі і ў замежжы, з заклікамі да захадаў міжнароднага супрацьдзеяньня палітычным рэпрэсіям, парушэньню палітычных правоў і правоў чалавека ў Беларусі з 1995 году, асабліва са спасылкаю на Зварот Рады БНР ад 28 сьнежня 2010 г. і Заяву Прэзыдыюму Рады БНР ад 18 кастрычніка 2013 г.,

– Прыгадваючы «Мэмарандум нарады старшыняў і кіраўнікоў беларускіх палітычных і грамадзкіх арганізацыяў са Старшынёй Рады Беларускай Народнай Рэспублікі „Аб захадах для забесьпячэньня незалежнасьці Беларусі “» ад 3 лістапада 2012 г., у асаблівасьці ў п. 4: «Павінен быць мацнейшы скаардынаваны ціск палітычнай і грамадзянскай супольнасьці ў краіне і за яе межамі дзеля зьмяншэньня ў беларускім грамадзтве пачуцьця страху, найперш вызваленьня і рэгабілітацыі палітычных вязьняў, спыненьня палітычных рэпрэсіяў і дэмантажу рэпрэсіўнага апарату, свабоды для сродкаў масавай інфармацыі, а ўрэшце – правядзеньня свабодных выбараў»,

– Прыгадваючы матывацыйныя часткі рашэньняў Рады Эўрапейскага Зьвязу пры ўвядзеньні і падаўжэньні абмежавальных мераў супраць фізычных і юрыдычных асобаў, на падставах іх датычнасьці да арганізацыі палітычных рэпрэсіяў, бесчалавечнага абыходжаньня з ахвярамі, фальсыфікацыяў выбараў, падтрыманьня рэпрэсіўнага рэжыма, іншых цяжкіх парушэньняў грамадзянскіх, палітычных правоў і правоў чалавека ў Рэспубліцы Беларусь, асабліва са спасылкаю на: «Агульная пазыцыя Рады» [ЭЗ] №2004/848/CFSP ад 13 сьнежня 2004 г., «Агульная пазыцыя Рады» [ЭЗ] №2006/276/CFSP ад 10 красавіка 2006 г., «Рашэньне Рады» [ЭЗ] №2010/639/CFSP ад 25 кастрычніка 2010 г., «Рашэньне Рады» [ЭЗ] №2011/69/CFSP ад 31 студзеня 2011 г., «Рашэньне Рады» [ЭЗ]  №2012/642/CFSP ад 15 кастрычніка 2012 г.,

– Разглядаючы рашэньне Рады ЭЗ аб прыпыненьні санкцыяў супраць згаданых вышэй юрыдычных і фізычных асобаў у Беларусі, прынятае шляхам «Рашэньня Рады» [ЭЗ] (CFSP) №2015/1957 ад 29 кастрычніка 2015 г., а таксама разглядаючы «Высновы Рады [ЭЗ] аб Беларусі» ад 15 лютага 2016 і «Рашэньне Рады» [ЭЗ] (CFSP) №2016/280 ад 25 лютага 2016 г., шляхам чаго названыя санкцыі былі скасаваныя, акрамя як супраць чатырох асобаў,

Супастаўляючы рашэньні Рады ЭЗ (CFSP) №2015/1957 ад 29 кастрычніка 2015 і №2016/280 ад 25 лютага 2016, а таксама зьмест «Высноваў Рады [ЭЗ] аб Беларусі» ад 15 лютага 2016 – з адначасовымі высновамі прадстаўнікоў міжнародных арганізацыяў, у прыватнасьці:

— «Канчатковая справаздача Мiсii па назiраньнi за выбарамi АБСЭ/БДIПЧ» на прэзыдэнцкіх выбарах у Беларусі 11 кастрычніка 2015 г. ад 28 студзеня 2016 г.,  у высновах якой адзначаецца, што згаданыя выбары не адпавядалі стандартам дэмакратычных, што для адпаведных рэформаў адсутая палітычная воля кіраўніцтва Рэспублікі Беларусь, што «наяўнасьць істотных праблемаў […] ставіць пад сумнеў сумленнасьць выбарчага працэсу», і што вызваленыя палітычныя вязьні надалей пазбаўлены права вылучацца кандыдатамі на выбарах і знаходзяцца пад пагрозаю далейшых рэпрэсіяў;

— Заява Прадстаўніка АБСЭ па справах свабоды прэсы ад 27 студзеня 2016 г., з асуджэньнем гвалту міліцыі супраць журналіста ў Беларусі, і з чарговым заклікам да ўладаў спыніць перасьлед прадстаўнікоў СМІ;

— Заява Спэцыяльнага Дакладчыка ААН аб становішчы з правамі чалавека ў Беларусі ад 9 лютага 2016 г., дзе зазначаецца, што «напрацягу чатырох месяцаў з часу прэзыдэнцкіх выбараў у кастрычніку, у Беларусі не было запачаткавана ніякіх зьменаў дзеля зьмены рэпрэсіўных законаў і практыкі, тады як паўсталі шматлікія выпадкі новых парушэньняў падставывых правоў», а таксама: «Нягледзячы на частковае прыпыненьне санкцыяў ЭЗ і ЗША, аб чым было вырашана ў чаканьні далейшага паляпшэньня становішча з правамі чалавека, улады не спынілі сыстэматычны перасьлед тых, хто спрабаваў карыстацца сваімі асабістымі, грамадзянскімі палітычнымі і іншымі правамі»;

Беручы пад увагу, што:

1. Як даводзіцца, у прыватнасьці, высновамі міжнародных арганізацыяў – Рада ЭЗ прыпыніла, а пасьля скасавала дзеяньне названых санкцыяў насуперак таму, што тыя абставіны, факты і палітыка ўладаў у Рэспубліцы Беларусь, якія былі зафіксаваныя Радай ЭЗ 2006-2015 у якасьці законных падставаў для ўвадзеньня і падаўжэньня гэткіх санкцыяў, засталіся прынцыпова і ў цэлым нязьменнымі. Рада ЭЗ сама не сьцьвярджае аб зьнікненьні гэтых падставаў, а ў «Высновах Рады [ЭЗ] аб Беларусі» 15 лютага 2016 (п.2) прызнае, што і на момант рашэньня аб зьняцьці санкцыяў правы чалавека ў Беларусі застаюцца прадметам занепакаеньня;
2. Палітычныя рэпрэсіі, рэакцыяй на якія было ўведзеньне санкцыі, не былі ў Беларусі юрыдычна скончаныя, у прыватнасьці пацярпелыя не былі рэгабілітаваныя, правы ахвяраў палітычных рэпрэсіяў на ўдзел у палітычным жыцьці застаюцца парушаныя, умовы для свабодных і справядлівых выбараў ня створаныя, працягваюцца акты брутальнасьці сілавых структур супраць актывістаў апазыцы і прадстаўнікоў прэсы, палітычна-матываваны судовы персьлед удзельнікаў мірных акцыяў пратэсту:

II-1. Рада БНР зьвяртае ўвагу ў прыватнасьці на справу кандыдата на прэзыдэнцкіх выбарах РБ 2010 г. сп. Алеся Міхалевіча, якому было адмоўлена ў закрыцьці крымінальнае справы ўжо пасьля рашэньня Рады ЭЗ (CFSP) №2015/1957 ад  29 кастрычніка 2015 г., і які быў пакінуты ў статусе абвінавачанага і пасьля рашэньня Рады ЭЗ  аб скасаваньні санкцыяў (CPRF) №2016/280 ад 25 лютага 2016 г.;

II-2. Рада БНР зьвяртае ўвагу на вынясеньне ўладамі РБ мноства палітычна матываваных рэпрэсіўных прысудаў ужо пасьля прыпыненьня і скасаваньня санкцыяў. Назіраецца зьмена акцэнта з арыштаў на штрафы ў памерах, што часта шматкроць перавышаюць сярэдні месячны заробак у Беларусі. Шляхам такіх штрафаў ахвары матэрыяльна паралізуюцца, ствараюцца падставы для канфіскацыі і арышта. Варты адзначэньня факт вынясеньня такіх прысудаў судзьдзямі, зь якіх Рада ЭЗ зьняла санкцыі шляхам названых вышэй рашэньняў. Рада БНР зьвяртае ў гэтай сувязі ўвагу на справы, сярод іншых, кандыдатаў на прэзыдэнцкіх выбарах 2010 г. сп.сп. Ўладзіміра Някляева і Мікалая Статкевіча, старшыні Аб’яднанай Грамадзянскай Партыі Анатоля Лябедзькі, актывістаў «Эўрапейскай Беларусі» Леаніда Кулакова і Максіма Вінярскага, лідэра руху салідарнасьці «Разам» Вячаслава Сіўчыка, аднаго зь лідараў беларускіх прадпрымальнікаў Алеся Макаева, актывіста абароны правоў чалавека Мікалая Казлова;

III. Названыя вышэй рашэньні Рады ЭЗ аб зьняцьці санкцыяў не суправаджалася ані адпаведным узмацненьнем падтрымкі з боку ЭЗ для беларускіх дэмакратычных сілаў, ані захадамі дзеля эўрапейскай інтэграванасьці для грамадзян Рэспублікі Беларусь;

1. Зазначае, што пры акрэсьленых вышэй абставінах скасаваньне санкцыяў адносна асобаў і ўстановаў, адказных за цяжкія парушэньні правоў грамадзян Беларусі, падрывае эфэктыўнасьць усіх ужытых дагэтуль захадаў ЭЗ па супрацьдзеяньні рэпрэсіям у Беларусі, а таксама дыскрэтуе патэнцыял дзейснасьці такіх захадаў у будучыні, як з пункту гледжаньня сытуацыі ў Беларусі, гэтак і ў рэгіянальным і шырэйшым міжнародным вымярэньні;
2. Зазначае, што спасылка ў «Высновах Рады [ЭЗ] аб Беларусі» ад 15 лютага 2016, у кантэксьце рашэньня аб скасаваньні санкцыяў, на «канструктыўную ролю ў рэгіёне», якую нібыта граюць улады Аляксандра Лукашэнкі, паказвае на магчымасьць, што рашэньне Рады ЭЗ аб скасаваньні было прынята без істотнай сувязі з тымі падставамі і мэтамі, дзеля якіх санкцыі былі ўведзеныя. Рада БНР заяўляе аб непрыймальнасьці палітыкі вырашэньня рэгіянальных задачаў трэціх бакоў за кошт інтарэсаў аднаўленьня дэмакратыі, законнасьці, свабоды і правоў беларусаў. Дадаткова Рада БНР заяўляе, што рэжым, дзяржаўная палітыка якога ёсьць закладнікам неабмежаванай волі і інтарэсаў адной асобы, ня можа быць сапраўдны канструктыўным фактарам рэгіянальнай стабільнасьці;
3. Заклікае Эўрапейскі Парлямэнт разгледзіць зьмест і абставіны рашэньняў эўрапейскіх інстытуцыяў у адносінах з рэжымам Лукашэнкі ў Беларусі, з увагі на небясьпеку адыходу ў дзеяньнях Рады ЭЗ ад падставовых каштоўнясьцяў, закладзеных у падмурку Эўрапейскага Зьвязу, дзеля тымчасовых інтарэсаў і кароткатэрміновых задачаў;
4. Заклікае Раду Эўрапейскага Зьвязу і іншыя інстытуцыі Эўрапейскага Зьвязу кардынальна ўзмацніць і пашырыць падтрымку тым грамадзкім і палітычным сілам у Беларусі і ў замежжы, якія імкнуцца да аднаўленьня ў Беларусі дэмакратыі. Рада БНР дадаткова засьцерагае ад спрычыненьня, у выніку рашэньняў Рады ЭЗ аб скасаваньні санкцыяў, шкоды адносным палітычным пазыцыям пра-дэмакратычных, дэмакратычна-незалежніцкіх і пра-эўрапейскіх сілаў у Беларусі, і заклікае да захадаў з боку Эўрапейскага Зьвязу дзеля кампэнсаваньня такой палітычнай шкоды;
5. Заклікае Раду Эўрапейскага Зьвязу настойваць у рамках яе адносінаў зь дзяржаўнымі ўладамі ў Беларусі на забесьпячэньні абавязковага прадстаўніцтва для голасу тых незалежных беларускіх палітычных і грамадзкіх сілаў, якія дамагаюцца аднаўленьня дэмакратыі, забесьпячэньня правоў чалавека і вяршэнства закона ў Беларусі;
6. Заклікае Раду Эўрапейскага Зьвязу да комплексных аднабаковых захадаў дзеля збліжэньня з грамадзтавам Беларусі, не зважаючы на інтарэсы і без умовы супрацоўніцтва з боку рэжыму Аляксандра Лукашэнкі, у тым ліку да лібэралізацыі візавага рэжыма для грамадзянаў Беларусі, за выключэньнем асобаў, адносна якіх была ўсталяваная датычнасьць да катэгорыяў парушэньняў, зафіксаваных у адпаведных рашэньнях аб санкцыях, або такая датычнасьць будзе ўсталяваная ў прышласьці;
7. Даручае Прэзыдыюму Рады БНР ажыцьцяўляць захады спрыяньня ў разе, калі зацікаўленыя бакі пададуць адпаведныя рашэньні Рады ЭЗ на разгляд Эўрапейскага Суду Справядлівасьці, з увагі на фармаваньне істотнай доказнай базы таго, што Рада ЭЗ скасавала санкцыі насуперак нязьменнасьці фактаў і абставінаў, усталяваных Радаю ЭЗ у якасьці законных падставаў для ўвядзеньня санкцыяў ды шматразовага іх падаўжэньня і карэкцыі;
8. Пацьвярджае, што бачыць будучыню для належнага забесьпячэньня беларускіх нацыянальных інтарэсаў у кантэксьце далучэньня Беларусі да Эўра-Атлянычнай супольнасьці дэмакратычных дзяржаваў;
9. Даручае Прэзыдыюму Рады БНР накіраваць гэтую рэзалюцыю да ўвагі беларускіх палітычных і грамадзкіх арганізацыяў у Беларусі і ў замежжы, а таксама да ўвагі Рады Эўрапейскага Зьвязу, Эўрапейскай Камісіі, Эўрапейскага Парлямэнта, Парляманцкай Асамблеі Эўранэст, Арганізацыі бясьпекі і супрацы ў Эўропе, Парлямэнцкай Асамблеі Рады Эўропы, урадам і заканадаўцам дзяржаваў.

19 сакавіка 2016 г.

Рэзалюцыя ў фармаце PDF

Удзельнікі Сэсіі абмеркавалі ўнутрыпалітычную сытуацыю ў Беларусі і міжнародную абстаноўку ў рэгіёне.

Былі прынятыя некалькі рэзалюцыяў, у тым ліку рэзалюцыя “Аб уцягваньні Беларусі ў зону вайсковых інтарэсаў Расеі”, у якой Рада выказвае занепакоенасьць здольнасьцю Ўзброеных Сілаў Беларусі ў цяперашнім іх стане абараніць незалежнасьць дзяржавы і патрабуе як мага хутчэйшага вываду расейскіх ваенных аб’ектаў зь Беларусі.

У асобнай рэзалюцыі аб стаўленьні Захаду да рэжыму А. Лукашэнкі Рада БНР крытыкуе цяперашнюю палітыку ЭЗ адносна Беларусі як недальнабачную і асуджае зьняцьцё санкцый без выкананьня афіцыйным Менскам ранейшых патрабаваньняў адносна дэмакратызацыі і правоў чалавека.

Таксама былі прынятыя рэзалюцыя з нагоды 30-годзьдзя аварыі на Чарнобыльскай АЭС і рашэньне аб узнагародах Рады БНР.

Акрамя гэтага ў ходзе працы Сэсіі была дадаткова ўзгаданая нядаўняя рэзалюцыя Рады БНР, у якой патрабуецца неадкладнае вызваленьне расейскімі ўладамі ўкраінскага афіцэра Надзіі Саўчанка.

У ходзе Сэсіі былі заслуханыя справаздачы Старшыні, Скарбніка і профільных Сакратарыятаў, а таксама былі абмеркаваныя ўнутраныя пытаньні працы Рады БНР. На пасаду Старшыні Рады БНР была пераабраная Івонка Сурвіла. Першым Намесьнікам Старышыні быў пераабраны Сяргей Навумчык, Намесьнікамі пераабраны Вячка Станкевіч і абраны Мікола Пачкаеў.

Камэнтуючы вынікі працы Сэсіі, Старшыня Рады БНР Івонка Сурвіла адзначыла:

“У цяперашні час, калі ўзмацняюцца агрэсіўныя памкненьні Расеі, роля Рады БНР як легітымнага прадстаўніка інтарэсаў незалежнай і вольнай Беларусі робіцца важнейшаю. Рада надалей працягвае сваю працу згодна з мандатам Усебеларускага Зьезду 1917 г. і трыма Устаўнымі граматамі 1918 г.”

Сэсія Рады БНР – найвышэйшая інстанцыя ў працы Рады. Паводле Статуту Рады БНР, Сэсіі праходзяць кожныя два гады. Матар’ялы XXIX Сэсіі будуць даступныя цягам некалькіх дзён.

Зраніцы адбылося паседжаньне Прэзыдыюму Рады БНР. Папаўдні пачала працу сама сэсія. Пачалася яна ўшанаваньнем памяці тых радных, якія адыйшлі ў лепшы сьвет цягам апошніх двух гадоў, ад часу правядзеньня папярэдняй сэсіі.

Удзельнікі сэсіі зацьвердзілі прыняцьце чатырох новых сябраў Рады БНР.

На сэсіі былі прынятыя рэзалюцыя і пастанова, тэксты якіх друкуюцца ніжэй.

Рэзалюцыя XXVI Сэсіі Рады БНР

Пра захаваньне беларускіх гістарычных здабыткаў

1. Рада Беларускай Народнай Рэспублікі (БНР) прызнае варожай беларускім нацыянальным інтарэсам палітыку пануючай улады ў Рэспубліцы Беларусь (РБ), скіраваную на падаўленьне беларускай гістарычнай памяці.

2. Палітычны рэжым РБ спалучае эканамічную эксплюатацыю Беларусі са зьнішчэньнем, у тым ліку карыстаючыся гаспадарчай матывацыяй, рысаў яе адметнага гістарычнага і культурнага аблічча. Распачатая ў 1994 годзе новая вайна ўладаў супраць беларускай гісторыі сёньня перанесеная на матэрыяльныя здабыткі нацыянальнае спадчыны. Яскравым прыкладам сталася руйнаваньне гістарычнай забудовы Горадні, зьнішчэньне помнікаў у Менску.

3. Рада БНР надае вялікае значэньне захаваньню матэрыяльных сьведчаньняў нацыянальна-культурнай гісторыі краіны. Помнікі, што ствараюць краявід беларускіх местаў і мястэчак, умацоўваюць сьвядомасьць нацыянальна-гістарычнай пераемнасьці беларускай гісторыі. Пасьля нязьлічоных стратаў ад войнаў ды дзесяцігодзьдзяў сыстэматычнай “саветызацыі”, асаблівую каштоўнасьць набываюць захаваныя архітэктурныя ляндшафты з часоў перад захопам беларускіх земляў Расейскай імпэрыяй і перадсавецкіх часоў.

4. Рада БНР зазначае, што адвольныя адміністрацыйныя рашэньні ўладаў выклікаюць востры пратэст сярод грамадзка-актыўных грамадзян, перадусім моладзі. Рада БНР падтрымлівае і высока ацэньвае грамадзянскую мужнасьць змагароў за захаваньне нацыянальнай спадчыны Беларусі.

5. Рада БНР указвае на недапушчальнасьць ужываньня гаспадарчых матываў для зьнішчэньня гістарычных і архэалягічных помнікаў. Няздольнасьць бачыць каштоўнасьць гэтых аб’ектаў для будучыні нацыянальна-культурнага быцьця беларускага народу – яскравае сьведчаньне антынацыянальнага характару сёньняшніх уладаў у Беларусі.

6. Рада БНР нагадвае аб грамадзянскай адказнасьці спэцыялістаў і ўрадоўцаў пры прыняцьці рашэньняў аб захаваньні гістарычнай спадчыны. Пасьля аднаўленьня дэмакратычнага ладу ў Беларусі роля і дзеяньні службовых асобаў РБ у прычыненьні шкоды аб’ектам гістарычнай спадчыны павінны быць прадметам юрыдычнага разгляду, каб вызначыць іх легітымнасьць ды магчымыя падставы для прыцягненьня адпаведных асобаў да судовай грамадзянскай ці крымінальнай адказнасьці.

7. Рада БНР таксама зьвяртае ўвагу беларускіх і замежных інвэстараў-удзельнікаў адпаведных праектаў на рызыку заангажаваньня ў гаспадарчых праектах з палітычным падтэкстам, магчымых на падставе адміністрацыйных рашэньняў ды рэалізаваных насуперак вострым пратэстам грамадзка-актыўных грамадзян, бо вынікі такіх праектаў могуць падлягаць праўнаму перагляду ў будучым.

Пастанова XXVI Сэсіі Рады БНР

Аб падтрымцы беларускай моладзі

У апошні час рэжым Лукашэнкі ўзмацніў рэпрэсіі супраць актывістаў адраджэнскіх моладзёвых арганізацыяў, якія найактыўней змагаюцца за Незалежнасьць Беларусі, за захаваньне беларускай мовы і культуры, нацыянальных традыцыяў. Супраць беларускіх моладзёвых актывістаў распачатыя крымінальныя справы, сотні чалавек караюцца арыштамі і штрафамі, звальненьнямі з працы і выключэньнямі з навучальных устаноў. Некалькі лідэраў асуджаныя на працяглыя тэрміны зьняволеньня.

У сваёй нянавісьці да ўсяго беларускага рэжым дайшоў да таго, чаго не было нават у камуністычныя часы: моладзь арыштоўваюць ужо за адно толькі выкарыстаньне беларускай мовы. Працягваецца і перасьлед тых, хто ўздымае Бел-Чырвона-Белы Сьцяг, асьвечаны стагодзьдзямі беларускай гісторыі, хто вымаўляе змагарны лёзунг “Жыве Беларусь!”.

Адначасна ўлада стварае і фінансуе зь бюджэту (за сродкі падаткаплацельшчыкаў) моладзеёвыя структуры, якія стаяць на пазыцыях падтрымкі рэжыму, адрынаюць нацыянальныя каштоўнасьці і спрыяюць расейскай асыміляцыі моладзі.

Рада БНР выказвае падтрымку ўсім тым моладзёвым актывістам, якія знаходзяць у сабе сьмеласьць выступаць у абарону беларускай Незалежнасьці, нацыянальных і дэмакратычных каштоўнасьцяў. Рада БНР зьвяртаецца да парлямэнтаў і ўрадаў з заклікам ужыць усе магчымыя сродкі ціску на афіцыйны Менск дзеля як найхутчэйшага вызваленьня Зьмітра Дашкевіча, Артура Фінькевіча, іншых палітзьняволеных, спыненьня крымінальнага і адміністрацыйнага перасьледу моладзёвых актывістаў.

На становішча Старшыні Рады на наступны шасьцігадовых перыяд была абраная ізноў сп-ня Івонка Сурвілла. Сэсія абрала Прэзыдыюм Рады амаль у ранейшым складзе. У прынятым звароце да суродзічаў на Бацькаўшчыне і ў замежжы пакладзены акцэнт на захаваньні дзяржаўнай незалежнасьці, свабодзе эканамічнай дзейнасьці й цэнтральнай ролі нацыянальнае культуры ў дзяржаўным будаўніцтве.

Газэта “Беларус”, #490 Лістапад 2003 г.

ЗВАРОТ

Рады Беларускай Народнай Рэспублікі
да суродзічаў на Бацькаўшчыне і ў замежжы,
прыняты на 24-й Сэсіі Рады БНР

Паважаныя суайчыньнікі!

Беларуская дзяржава сёньня апынулася перад крытычным выбарам шляху ў будучыню. Кардынальным застаецца пытаньне прынцыпу дзяржаўнага будаўніцтва. Рада БНР цьвёрда перакананая, што беларускі народ здолее дамагчыся максымальнага эканамічнага і культурнага дабрабыту толькі ў сваёй дэмакратычнай, сувэрэннай і незалежнай дзяржаве. Гэтая ідэя закладзеная ў трэцяй Устаўной Грамаце Рады БНР, якою была абвешчаная незалежнасьць Беларусі 25 сакавіка 1918 году. Далейшая беларуская дзяржаўнасьць – Беларуская ССР і Рэспубліка Беларусь – была і застаецца ў вялікай меры пазбаўленай галоўнага фактару ў дзяржаўным будаўніцтве – свабоды эканамічнай дзейнасьці ды свабоды разьвіцьця нацыянальнай культуры.

На прынцыпе незалежнасьці й свабоды культурнага разьвіцьця пабудаваныя ўсе дэмакратычныя грамадзтвы сьвету. Гэтая ісьціна застаецца ў сіле на далейшыя часы і для беларускага дзяржаўнага разьвіцьця. Яе трэба ўсьведаміць сабе, намагацца ўводзіць яе ў практыку, у штадзённы быт. Да поўнага ўжыцьцёўленьня гэтай ісьціны доўгая дарога, але чым раней і чым шырэй укарэніцца яна ў беларускім грамадзтве, тым хутчэй дарога будзе пройдзеная, тым хутчэй наладзіцца нармальны быт і аптымальны дабрабыт.

А таму Рада БНР зьвяртаецца да ўсіх суродзічаў на Бацькаўшчыне і ў замежжы з заклікам спрыяць ўсьведамленьню, што ніякія дзяржаўныя саюзы, пагатоў саюз зь імпэрскай сваімі палітычнымі інстынктамі Расеяй, не прынясуць беларускаму народу выгодаў, наадварот – будуць уцягваць толькі ў чужыя міжнародныя афэры й канфлікты. Будаўнікі беларускай дзяржавы павінны трымацца дэвізу: жывём, супрацоўнічаем, гандлюем з усімі ў згодзе, але захоўваем незалежнасьць.

На пачатку мінулага стагодзьдзя прарок Беларускага Адраджэньня Янка Купала заклікаў “маладую Беларусь” заняць “свой пачэсны пасад між народамі”. На пачатку новага стагодзьдзя Рада БНР кажа: ня можа быць пачэснага пасаду між народамі ў дзяржавы, у якой няма пачэснага месца незалежнасьці, свабодзе эканамічнай дзейнасьці й свабодзе нацыянальнай культуры. Быць на “пасадзе” між народамі значыць выконваць свой маральны й ганаровы абавязк – рабіць уклад у сусьветную скарбніцу культуры. А ці можа сёньня рабіць свой адпаведны ўклад у гэтую скарбніцу Беларусь, дзе ў загоне нацыянальная мова як цэнтральны элемэнт культуры? Вось – пытаньне веку. Пытаньне ўсім грамадзянам РБ, а найперш і найбольш моладзі, пра якую Янка Купала ў сваім вершы казаў: “На цябе, наша моладзь, надзея”.

Беларуская моладзь! Шануй і беражы сваю нацыянальную мову, карыстайся ёю як мага шырэй. Бяры прыклад з моладзі іншых народаў. Імкніся пазнаваць праўдзівую гісторыю Краіны. Будзь вартая сваіх вялікіх продкаў-патрыётаў Бацькаўшчыны.

Рада-ж БНР і надалей застаецца носьбітам ідэі незалежнасьці Беларусі й будзе рабіць усё магчымае дзеля ўжыцьцёўленьня гэтай ідэі.

Жыве Беларусь!

Рады Беларускай Народнай Рэспублікі
да суродзічаў на Бацькаўшчыне і ў замежжы,
прыняты на 24-й Сэсіі Рады БНР 25 кастрычніка 2003 году

ПЫТАНЬНЕ ВЕКУ

Паважаныя суайчыньнікі!

Беларуская дзяржава сёньня апынулася перад крытычным выбарам шляху ў будучыню. Кардынальным застаецца пытаньне прынцыпу дзяржаўнага будаўніцтва. Рада БНР цьвёрда перакананая, што беларускі народ здолее дамагчыся максымальнага эканамічнага й культурнага дабрабыту толькі ў сваёй дэмакратычнай, сувэрэннай і незалежнай дзяржаве. Гэтая ідэя закладзеная ў трэцяй Устаўной Грамаце Рады БНР, якою была абвешчаная незалежнасьць Беларусі 25 сакавіка 1918 году. Далейшая беларуская дзяржаўнасьць — Беларуская ССР і Рэспубліка Беларусь – была й застаецца ў вялікай меры пазбаўленай галоўнага фактару ў дзяржаўным  будаўніцтве – свабоды эканамічнай дзейнасьці ды свабоды разьвіцьця нацыянальнай культуры.

На прынцыпе незалежнасьці й свабоды культурнага разьвіцьця пабудаваныя ўсе дэмакратычныя грамадзтвы сьвету. Гэтая ісьціна застаецца ў сіле на далейшыя часы і для беларускага дзяржаўнага разьвіцьця. Яе трэба ўсьведаміць сабе, намагацца ўводзіць яе ў практыку, у штадзённы быт. Да поўнага ўжыцьцёўленьня гэтай ісьціны доўгая дарога, але чым раней і чым шырэй укарэніцца яна ў беларускім грамадзве, тым хутчэй дарога будзе пройдзеная, тым хутчэй наладзіцца нармальны быт і аптымальны дабрабыт.

А таму Рада БНР зьвяртаецца  да ўсіх суродзічаў як на Бацькаўшчыне, гэтак і ў замежжы з заклікам спрыяць як мага шырэйшаму ўсьведамленьню, што ніякія дзяржаўныя саюзы, пагатоў саюз зь імпэрскай сваімі палітычнымі інстынктамі Расеяй, не прынясуць беларускаму народу выгодаў, наадварот – будуць уцягваць толькі ў чужыя міжнародныя афэры й канфлікты. Будаўнікі беларускай дзяржавы павінны трымацца дэвізу: жывём, супрацоўнічаем, гандлюем з усімі ў брацкай згодзе, але захоўваем незалежнасьць.

На пачатку мінулага стагодзьдзя прарок Беларускага Адраджэньня Янка Купала заклікаў “маладую Беларусь” заняць “свой пачэсны пасад між народамі”. На пачатку новага стагодзьдзя Рада БНР кажа: ня можа быць пачэснага пасаду між народамі ў дзяржавы, у якой няма пачэснага месца незалежнасьці, свабодзе эканамічнай дзейнасьці й свабодзе нацыянальнай культуры. Быць на “пасадзе” між народамі значыць выконваць свой маральны й ганаровы абавязк – рабіць уклад у сусьветную скарбніцу культуры. А ці можа сёньня рабіць свой адпаведны ўклад у гэтую скарбніцу Беларусь, дзе ў загоне нацыянальная мова як цэнтральны элемэнт культуры? Вось — пытаньне веку. Пытаньне ўсім грамадзянам РБ, а найперш і найбольш моладзі, пра якую Янка Купала ў сваім вершы казаў: “На цябе, наша моладзь, надзея”.

Беларуская моладзь! Шануй і беражы сваю нацыянальную мову, карыстайся ёю як мага шырэй. Бяры прыклад з моладзі іншых народаў. Імкніся пазнаваць праўдзівую гісторыю Краіны. Будзь вартая сваіх вялікіх продкаў-патрыётаў Бацькаўшчыны.

Рада ж БНР і надалей застаецца носьбітам ідэі незалежнасьці Беларусі й будзе рабіць усё магчымае дзеля ўжыцьцёўленьня гэтай ідэі.

Жыве Беларусь!

Рада БНР‚ створаная дэмакратычнай воляй Беларускага Народу — носьбіт ідэі незалежнасьці і дэмакратычнага ладу ў Беларусі. Рада працягвае справу Беларускай Народнай Рэспублікі‚ падтрымлівае ажыцьцяўленьне прынцапаў дзяржаўнасьці і дэмакратыі Беларусі‚ адлюстраваныя ва Ўстаўных Граматах Рады БНР 1918 году.

Рада БНР лічыць утварэньне Рэспублікі Беларусь і замацаваньне ейнай дзяржаўнай незалежнасьці ў Канстытуцыі 1994 году этапам на шляху да ажыцьцяўленьня ідэалаў БНР‚ аб чым красамоўна засьведчылі прынятыя Вярхоўным Саветам 12 скліканьня дзяржаўныя сымболі — бел-чырвона-белы сьцяг і герб Пагоня‚ а таксама канстытуцыйнае ды заканадаўчае замацаваньне дзяржаўнасьці беларускай мовы.

Рада БНР‚ гэтак жа як і дэмакратычныя дзяржавы Захаду‚ не прызнае незаконных лукашэнскаўскіх антыдэмакратычных структураў улады‚ створаных пасьля лістападаўскага перавароту 1996 году‚ ды асуджае прарасейскую акупацыйную палітыку‚ скіраваную на ліквідацыю незалежнасьці Беларусі‚ на зьнішчэньне беларускай культуры‚ беларускай мовы і беларускай нацыі.

Рада БНР будзе рабіць усе крокі‚ каб прадухіліць пагрозу незалежнасьці беларускай дзяржавы і існаваньню беларускай нацыі. Рада БНР зьвяртае ўвагу дэмакратычных уладаў і палітыкаў заходняга сьвету на пагрозу‚ што ідзе вольным краінам Усходняй Эўропы ад прамаскоўскага дыктатарскага рэжыму на Беларусі‚ які прапануе вярнуць у Беларусь расейскую ядзерную зброю.

***

Заява XXII Сэсіi Рады БНР
«Аб становішчы ў Беларусі»

Рада БНР з трывогай назірае за ўзмацненьнем рэпрэсійных дзеяньняў прамаскоўскага дыктатарскага рэжыму ў Беларусі‚ накіраваных супраць асноўных правоў чалавека‚ законнасьці‚ свабоды і беларускай культуры. Пад пагрозай апынулася ня толькі дзяржаўнасьць і незалежнасьць Беларусі‚ але і існаваньне беларускай нацыі. У Беларусі фактычна адноўлены бальшавіцкі акупацыйны рэжым‚ зачынены амаль усе беларускія школы‚ зьліквідавана нацыянальнае ўзгадаваньне моладзі‚ дыскрымінуецца на кожным кроку беларуская мова. Урад выдае распараджэньні аб адабраньні нерухомай маёмасьці беларускіх установаў і арганізацыяў‚ зачыняе беларускія газэты і часапісы. Уведзена цэнзура на творы мастацтва‚ ліквідавана свабодная адвакатура. У судах і турмах пануе поўная самаволя ўрадавых функцыянэраў. Прэзыдэнцкая рэпрэсійная машына адкрыта дыскрымінуе беларусаў. Самаволя ўладаў у канфрантацыі з журналістамі дайшла да таго‚ што пачалі завастрацца канфлікты паміж шматлікімі замежнымі сродкамі масавай інфармацыі ды ўрадам Лукашэнкі.

Тымчасам эканамічны крызыс у Беларусі паглыбляецца ў выніку намаганьняў ураду трымаць усё пад сваім кантролем. Iндэксацыя заработкаў і пэнсіяў не пасьпявае за інфляцыяй‚ якая ў першай палавіне гэтага году перавысіла 40 працэнтаў. Вартасьць беларускага рубля катастрафічна падае. Гандлёвы балянс рэспублікі пазначаны глыбокім дэфіцытам. Урад дарма намагаецца прыхаваць факт далейшага эканамічнага спаду маніпуляваньнем статыстыкі. Каб залатаць бюджэтныя дзіркі‚ урад рыхтуецца запушчаць ізноў у работу друкарскі станок на новую эмісію рублёў‚ якія яшчэ больш абясцэняць мізэрныя заработкі і пэнсіі.

Усе эканамісты‚ у тым ліку і ўрадавыя‚ прызнаюць‚ што адбудова беларускай эканомікі немагчымая без замежных інвэстыцыяў. Але інвэстыцыі не паплывуць у дзяржаву‚ якая не праводзіць рыначных рэформаў.

У выніку арыентацыі Лукашэнкі на сілавыя мэтады кіраваньня‚ за Беларусьсю ў сьвеце замацоўваецца імя паліцыйнае дзяржавы. Апошні з цэлае сэрыі рэдакцыйных артыкулаў вядучых заходніх оpганаў незалежнага друку — у газэце New York Times (25 жніўня 1997)‚ загалоўлены «Расея і ейны тыранскі сусед». Гэта пра Беларусь пад кантролем прэзыдэнта-тырана. Зразумела‚ што з такою краінаю патэнцыяльныя заходнія інвэстары ня будуць наладжваць дзелавых сувязяў. Міжнародную ізаляванасьць Беларусі найлепш паказвае факт‚ што беларускі прэзыдэнт стаўся «невыездным» у дэмакратычныя дзяржавы. Ня хочуць і ў Беларусь ехаць ані заходнія турысты‚ ані бізнэсмэны. Культурны і навуковы абмен з Захадам зьведзены да мінімуму. Амаль спыніўся паток гуманітарнай дапамогі з замежных краін‚ бо галодны на валюту Менск наклаў сваю кантрольную руку і на гэтую дзялянку грамадзкай дзейнасьці.

Паліцыйны заціск свабоды паглыбляецца. Лукашэнкаў незаконны парлямэнт рыхтуецца цяпер прыняць папраўкі да закону аб друку‚ які пашырыць яшчэ больш беззаконьне чыноўніцкага кантролю над сродкамі масавай інфармацыі.

У сувязі з вышэйсказаным Рада БНР асуджае паліцыйны антыбеларускі рэжым Лукашэнкі і заклікае беларускае ды міжнароднае грамадзтва да супрацьдзеяньня ягонай дыктатуры‚ да змаганьня за аднаўленьне дэмакратычнага ладу ў Беларусі.

Рада БНР падтрымлівае ўсе беларускія нацыянальна-вызвольныя сілы‚ што змагаюцца за дэмакратыю‚ незалежнасьць і эўрапейскі шлях разьвіцьця Беларусі.

Рада БНР заяўляе‚ што адзіны выхад з тупіковага палажэньня‚ у якім апынулася міжнародна ізаляваная Беларусь‚ — гэта адстаўка Лукашэнкі‚ зварот да Канстытуцыі 1994 году і правядзеньне свабодных парлямэнцкіх выбараў.

***

Пастанова XXII Сэсіі Рады БНР
«Пра абарону самабытнага аблічча беларускае літаратурнае мовы»

Жывое бытаваньне і пэрспэктыва беларускае літаратурнае мовы на Бацькаўшчыне зноў апынуліся пад пагрозаю. Антыбеларускі рэжым пасьлядоўна выціскае беларускую літаратурную мову з асноўных сфэраў ейнага функцыянаваньня: адукацыі‚ культуры‚ навукі‚ дзяржаўных органаў‚ прэсы‚ кнігавыданьня і г. д.

Падобна як сталінскі рэжым у 1930-ыя гады‚ рэжым Лукашэнкі‚ адначасна зь перасьледам беларускае мовы наагул‚ робіць замах на ейную самабытнасьць. У 1933 г. правапіс і граматыка беларускае літаратурнае мовы рашэньнем Саўнаркому БССР былі валюнтарыстычна зрэфармаваныя дзеля палітычнае мэты — набліжэньня беларускае мовы да расейскае. Вынішчаліся непаўторнае аблічча і нормы беларускае літаратурнае мовы‚ што сфармаваліся натуральным эвалюцыйным чынам на падстваве народных гаворак і жывой практыкі ды былі ўпарадкаваныя Браніславам Тарашкевічам.

Рада БНР‚ ідучы за воляю свабоднага беларускага грамадзтва‚ не прызнала пастановы Саўнаркому БССР «Аб рэформе беларускага правапісу». Беларуская літаратурная мова пачала існаваць у двух правапісна-граматычных варыянтах: клясычным‚ што быў скадыфікаваны Б. Тарашкевічам і ягонымі наступнікамі‚ ды савецкім‚ зрусыфікаваным.

На працягу апошняга дзесяцігодзьдзя клясычная правапісна-граматычная традыцыя ня толькі адрадзілася на Бацькаўшчыне‚ але стала асноваю далейшага разьвіцьця беларускае літаратурнае мовы. Грамадзкія‚ культурныя арганізацыі‚ акадэмічныя колы выказаліся за перагляд пастановы Саўнаркому БССР 1933 году «Аб рэформе беларускага правапісу». Пастанова была ацэнена як палітычна тэндэнцыйная ў Выніковым дакумэнце Дзяржаўнае Камісіі па ўдакладненьні правапісу беларускае літаратурнае мовы ад 2 лютага 1994 году. Дзяржаўная Камісія і Правапісная Камісія Таварыства Беларускае Мовы выпрацавалі прапановы‚ якія мелі на мэце ўніфікацыю зрусыфікаванага варыянту правапісу і граматыкі з клясычным.

Аднак рэжым Лукашэнкі‚ пераймаючы ў нацыянальна-моўнай палітыцы рэжым Сталіна‚ абмяжоўвае ўжываньне беларускае літаратурнае мовы ў ейным не скажоным рэформаю 1933 г. правапісна-граматычным абліччы ды рыхтуе поўную забарону апошняга.

У сувязі з вышэйвыкладзеным‚ грунтуючыся на дакумэнтах Беларускага Навуковага Таварыства ў Вільні (1933)‚ Таварыства Беларускае Мовы і яго Правапіснае Камісіі (1991—1994)‚ Дзяржаўнае Камісіі па ўдакладненьні Беларускае літаратурнае мовы (1994)‚ Камісіяў Беларускага Народнага Фронту па Адукацыі і па Культуры (1989—1997)‚ Рада БНР пастанаўляе:

1. Лічыць клясычныя правапіс і граматыку беларускае літаратурнае мовы‚ упарадкаваныя Б. Тарашкевічам і надалей кадыфікаваныя і ўжываныя ў слоўніках на Бацькаўшчыне і на эміграцыі‚ нацыянальным здабыткам‚ які падлягае дзяржаўнай апецы і абароне.
2. Ужываць у дзяржаўнай чыннасьці Рады БНР вылучна клясычныя правапіс і граматыку беларускае літаратурнае мовы ды рэкамэндаваць іх да ўжытку ва ўсіх сфэрах функцыянаваньня мовы ў Беларусі.
3. Правесьці навукова-практычную канфэрэнцыю з мэтаю ўдакладненьня нормаў правапісу і граматыкі беларускае літаратурнае мовы з улікам найноўшае моўнае практыкі.

***

Рэзалюцыя
«Аб этнічнай дыскрымінацыі беларусаў і слуханьнях у Кангрэсе ЗША аб пагвалтаваньні правоў чалавека ў Рэспубліцы Беларусь»

ХХII Сэсія Рады БНР зьвяртае ўвагу ўрадаў дзяржаваў сьвету і міжнародных арганізацыяў на масавую ліквідацыю беларускамоўных школаў у Беларусі‚ на шматлікія факты зьбіцьця і арыштаў грамадзянаў рэспублікі байцамі прэзыдэнцкіх спэцслужбаў толькі за тое‚ што яны размаўляюць па-беларуску. Сэсія канстатуе наяўнасьць ня толькі маральнага‚ палітычнага‚ але і фізычнага перасьледу беларусаў на тэрыторыі Беларусі па нацыянальнай прыкмеце. Дзеля гэтага Сэсія Рады БНР зьвяртаецца з прапановай да Кангрэсу Злучаных Штатаў Амэрыкі правесьці слуханьні аб фактах пагвалтаваньня правоў чалавека ў Рэспубліцы Беларусь.

Рэзалюцыя
«Аб радыё “Свабода – Свабодная Эўропа” і беларускамоўных перадачах іншых заходніх радыястанцыяў»

ХХII Сэсія Рады БНР уважае‚ што пашырэньне вяшчаньня беларускай службы радыё “Свабода” ды запачаткаваньне беларускамоўных перадачаў “Голасам Амэрыкі” і радыястанцыямі іншых заходніх дзяржаваў ва ўмовах поўнай манаполіі прэзыдэнта Лукашэнкі на электронныя сродкі масавай інфармацыі станоўча паўплывае на лёс беларускай дэмакратыі.