Нарадзіўся на Смаленшчыне, скончыў каморніцкую школу ў Пскове і Маскоўскі сельскагаспадарчы інстытут (1912).

Належаў да партыі сацыялістаў-рэвалюцыянэраў, арыштоўваўся падчас Рэвалюцыі 1905—07 гг.

З пачатку Першай сусьветнай вайны ў дзеючай расейскай арміі. У 1917 г., пасьля падзеньня манархіі, адзін з ініцыятараў стварэньня і старшыня Пскоўскай беларускай рады з вайскоўцаў, дэлегат Зьезда беларусаў-вайскоўцаў Паўночнага фронту ў Віцебску (лістапад 1917 г.), Першага Ўсебеларускага зьезда ў Менску (сьнежань 1917 г.).

Увосень 1918 г. кааптаваны ў Віленскую беларускую раду, пазьней выконваў абавязкі кіраўніка ўнутраных спраў урада БНР.

У студзені—лютым 1919 г. камісар Міністэрства беларускіх спраў Летувіскай тарыбы ў Беластоку, затым у Гародні.

У канцы лютага — сакавіку 1919 г. сакратар замежных справаў урада БНР, затым міністр унутраных спраў Рэспублікі ва ўрадзе Антона Луцкевіча.

У чэрвені 1919 г. выбраны ў Цэнтральную беларускую раду Віленшчыны і Гарадзеншчыны.

Зь ліпеня 1919 г. дыплямат БНР у Латвіі і Эстоніі. Калі прыехаў у Вільню, быў арыштаваны польскай контарвыведкай.

Зь верасьня 1919 г. старшыня Часовага беларускага нацыянальнага камітэта ў Менску. Са сьнежня 1919 г. член прэзыдыюма Найвышэйшай рады БНР. На нацыянальна-палітычнай нарадзе ў 1920 г. у Рызе самавольна склаў яе паўнамоцтвы, прызнаў урад Вацлава Ластоўскага. 

У 1920—21 гг. друкаваўся ў газэтах «Наша думка», «Беларускае слова». Жыў і працаваў у Гародні, з пачатку 1921 г. у Вільні. Разам з Аркадзям Смолічам і іншымі заснаваў «Саюз сельскай гаспадаркі», які плянаваўся як эканамічная апора нацыянальна-вызваленчага руху.

У жніўні 1921 г. пераехаў у БССР, працаваў у Менску на адказных пасадах Цэнтрабелсаюза. Празь некалькі месяцаў, 12 сакавіка 1922 г., паводле афіцыйных зьвестак, памёр ад разрыву сэрца.

Піша Анатоль Сідарэвіч:

Пра М. Пашковіча вядома, што ён, як і многія дзеячы БНР — настаўнік, пэдагог. У 1915 ён скончыў Маладэчанскую настаўніцкую сэмінарыю і адразу ж быў мабілізаваны ў войска. У 1916 скончыў Уладзімерскае вайсковае вучылішча ў С.-Пецярбургу і адпраўлены на фронт. Паказаў сябе добрым воінам: за мужнасьць узнагароджаны ордэнам сьв. Ганны 4-й ступені. Пэўна, у канцы 1918 паступіў на вучобу ў Менскі беларускі пэдагагічны інстытут, які скончыў у 1921 як Менскі інстытут народнай адукацыі, а ў 1926 ён скончыў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт.

Да беларускага руху далучыўся ў 1917 г. Падпаручнік Пашковіч узначальваў Беларускі камітэт ХІІ арміі Паўночнага фронту. На беларускім вайсковым зьездзе Паўночнага фронту, які адбыўся 15–20.11 у Віцебску, яго дэлегавалі ў склад Часовай Цэнтральнай Беларускай Вайсковай Рады. У сьн. 1917 ён удзельнічаў у працы Ўсебеларускага Зьезду.

У сак. 1918 Пашковіч стаў сябрам Рады БНР ад ЦБВР. 1.05.1918 ён увайшоў у Фінансавую камісію Рады. І тады ж разам з іншымі народнікамі пакінуў Беларускую Сацыялістычную Грамаду і стаў адным з заснавальнікаў Беларускай партыі сацыялістаў-рэвалюцыянэраў. Пачаўшы вучобу ў пэдагагічным інстытуце, уступіў у эсэраўскую арганізацыю «Маладая Беларусь», якая — на чале з У. Ігнатоўскім — дзейнічала пры гэтай установе.

Палітычную дзейнасьць Пашковіч спалучаў з асьветніцкай, пэдагагічнай. У 1918–1920 ён працаваў загадчыкам менскай 29-й пачатковай беларускай школы. Стаўшы інструктарам Школьнай Рады па арганізацыі беларускіх школаў, выяжджаў на правінцыю. Адначасна ў 1919–1920 гг. узначальваў Беларускі Настаўніцкі Хаўрус. З канца 1919 ён працаваў таксама ў Часовым Беларускім Нацыянальным Камітэце. Як эсэр, вёў падпольную працу супраць польскіх акупантаў, уваходзіў у створаны эсэрамі і бальшавікамі Аб’яднаны паўстанцкі камітэт. З апублікаваных матэрыялаў вынікае, што быў ён і сувязным паміж ЧБНК і інтэрнаваным ў Варшаве А. Луцкевічам.

З прыходам у ліп. 1920 бальшавікоў Пашковіча на кароткі час мабілізавалі ў Чырвоную армію. Вярнуўшыся з войска, працаваў настаўнікам. Перад падпісаньнем Рыскага трактату паміж бальшавікамі і Польшчай быў арыштаваны. Адбыўшы кароткатэрміновы арышт, вярнуўся да культурніцкай і пэдагагічнай працы. Стаў актыўным сябрам гуртка «Беларуская моладзь» пры «Беларускай хатцы», якая месьцілася на Конным пляцы побач з Камароўкай (увесну 1923 бальшавікі дзейнасьць гуртка забаранілі), працаваў настаўнікам узорнай сярэдняй школы пры Беларускім дзяржаўным унівэрсытэце.

Застаючыся актыўным эсэрам, Пашковіч быў у ліку тых, хто ў сак. 1924 падпісаў дэклярацыю аб уступленьні ў бальшавіцкую партыю. У чэрв. 1924 ён удзельнічаў у працы зьезду БПС-Р, які прыняў рашэнне аб роспуску партыі. Гэта, аднак, не палегчыла ціск з боку бальшавікоў ды іх «узброенага атраду». Можна думаць, што Пашковічу забаранілі працаваць па спэцыяльнасьці, бо з 1926 г. ён непрацяглы час працаваў у Беларускім дзяржаўным выдавецтве. А ў сак. 1927 г. Пашковіча выслалі на 3 гады ва Ўральск (Казахстан).

Як вынікае з дакумэнтаў Дзяржаўнага палітычнага ўпраўлення, нелегальная «нацыянал-дэмакратычнай арганізацыя», да якой ён нібыта належаў і ў якую нібыта ўваходзілі студэнты, называлася «Летуценьнікі» («Мечтатели»). Пасьля адбыцьця тэрміну пакараньня вярнуцца ў БССР яму не дазволілі. Таму пасяліўся ў Смаленску і працаваў у абласной плянавай камісіі. Неўзабаве яго зноў арыштавалі. На гэты раз — у «справе» так званага Саюзу вызваленьня Беларусі. У крас. 1931 саслалі на 5 год у Елабугу (Татарстан). У ліп. ён 1935 выйшаў на свабоду, але на кароткі час. Пасьля чацьвёртага арышту яго асудзілі на 10 год лягероў і адправілі на Салаўкі. Там жыцьцёвы шлях Пашковіча скончыўся.

Дакладаная дата сьмерці і месца пахаваньня невядомыя.

Незадоўга перад гэтым бальшавікі занялі Вяліж (цяпер у Смаленскай вобласьці Расеі) і пачалі мабілізацыю насельніцтва ў Чырвоную Армію для адпраўкі на франты грамадзянскай вайны ў розных частках былое Расейскае Імпэрыі. У Вяліжы мабілізаваныя маладыя сяляне адмовіліся ісьці на фронт і амаль усе пакінулі мястэчка. Таксама быў падпалены дом, дзе жылі бальшавіцкія прадстаўнікі. Бальшавікі пачалі кідаць у турму тых, хто застаўся, а таксама месьцічаў, якія актыўна выказвалі нязгоду зь іхнай палітыкай. Дэзэртэры расстрэльваліся.

Пачуўшы пра зьверствы бальшавікоў, мабілізаваныя разам са сваякамі і знаёмымі рушылі на горад, каб вынішчыць савецкую ўладу. У рух прыйшло да 50 тыс. чалавек.

Ад 11 да 17 лістапада 1918 г. амаль уся Віцебская губэрня была ахоплена стыхійнымі паўстаньнямі. Антысавецкія паўстаньні таксама разгараліся ў паветах Смаленскай губэрні (Парэцкім, Бельскім) і таксама ў аддаленай Магілёўскай губэрні. У Вазьнясенскай воласьці Віцебскага павета бальшавікі канфіскавалі 1500 вінтовак. Паўстанцы Вязьменскай воласьці Полацкага павета 13 лістапада захапілі станцыю Расоны. Атрад паўстанцаў на суткі захапіў г. Парэчча.

18 лістапада адбыўся вырашальны бой пад Вяліжам, у Сямічоўскім Бары паўстанцы з косамі і віламі кідаліся на бальшавіцкія кулямёты. Бой доўжыўся цэлы дзень, але перамагчы не ўдалося. Падабраўшы забітых і параненых, паўстанцы рассыпаліся па лясах, каб працягваць змаганьне. У Вяліж прарваўся толькі конны аддзел, напалову складзены з салдат і афіцэраў Станіслава Булак-Балаховіча, які ў той час ваяваў у складзе Паўночна-заходняй арміі Нікалая Юденіча. Але і гэтыя сілы ў горадзе пры спробе вызваліць вязьняў з турмы былі амаль зьнішчаныя. Да Сямічоўскага Бору дайшло каля трох тысяч паўстанцаў. Іншыя былі перахоплены і рассеяны бальшавіцкімі вайсковымі аддзеламі.

Скончыў Мсьціслаўскую гарадзкую вучэльню. Будаўнічую адукацыю атрымаў ў школе будаўнічых рамёстваў у Варшаве. З 1897 году працуе на Смаленшчыне: адкрыў будаўнічую кантору, будаваў цэрквы.

У 1903 годзе здаў іспыт на інжынэра-будаўніка пры інстытуце цывільных інжынэраў у Пэтэрбургу. 1907—1909 — вучыўся ў Акадэміі архітэктуры ў Парыжы, атрымаў дыплём архітэктара-мастака.

З 1910 году жыў у Варшаве. У 1913—1915 гадах выкладаў будаўніцтва ў тэхнічна-прамысловай школе, у 1913—1915 працаваў у створаным ім уласным бюро. Падчас Першай сусьветнай вайны працаваў у Арле і на Полаччыне.

У 1917 г. увайшоў у склад Беларускага нацыянальнага камітэта ў Менску. З 1 чэрвеня 1918 г. пастановаю Народнага сакратарыята Беларусі быў зацьверджаны галоўным урадавым архітэктарам БНР. Пачаў распрацоўваць эскізы беларускіх дзяржаўных узнагародаў. Па заданні ўрада БНР летам таго ж года завяршыў праект будынка Першай беларускай нацыянальнай гімназіі ў Будславе і кіраваў яе будаўніцтвам, якое не было скончанае з-за пачатку польскае акупацыі Заходняй Беларусі.

У 1919 г. прызначаны консулам БНР у Варшаве, узначальваў Беларускі камітэт у польскай сталіцы. У 1919 годзе чытаў папулярныя лекцыі па архітэктуры на беларускіх настаўніцкіх курсах у Горадні і Вільні.

Пасьля 1921 г. таксама актыўна апекваў беларускія дзіцячыя дамы, дабіваўся вызваленьня з польскіх турмаў беларусаў-палітвязьняў. У 1922 годзе займаўся будаўнічымі работамі ў Вільні, быў дырэктарам мулярскай школы (1925—1929).

Сябра рэдкалегіі заходнебеларускай незалежніцкай газэты «Беларускі фронт».

Быў жанаты на беларускай дзяячцы Юліяне Мэнкэ.

Памёр у 1940 годзе. Пахаваны ў Вільні на могілках Росы.

Глядзі таксама

• Радыё Свабода пра Л. Вітан-Дубейкаўскага: Галоўны архітэктар БНР. 150 гадоў таму нарадзіўся «беларускі Гаўдзі»

Асноўнай прычынай паўстаньня быў пратэст супраць палітыкі “ваеннага камунізму” і гвалтоўных рэквізіцый харчаваньня, а таксама нацыянальны ўціск. У пачатку 1919 г. рашэньнем маскоўскіх бальшавіцкіх уладаў Віцебская, Смаленская, Магілёўская губэрні былі вылучаныя з БССР і далучаныя да РСФСР. На гэтай тэрыторыі з боку мясцовага партыйнага і савецкага кіраўніцтва панавалі антыбеларускія настроі.

Паўстаньне ахапіла тэрыторыю Прапойскага местачковага, Васькаўскага, Ржаўскага, Кульшыцкага, Іванішчавіцкага, Чэрнякоўскага, Гайшынскага, Гіжэнскага сельсаветаў. Паўстаньне мела свой штаб, які знаходзіўся ў вёсцы Жалезенка Іванішчавіцкага сельсавета.

Паводле савецкіх архіўных дакумэнтаў, паўстанцы “убівалі чырвонаармейцаў, адбіралі абмундзіраванне і снараджэнне”, але не наносілі ніякай шкоды мірнаму насельніцтву. Кіраваў паўстаньнем, паводле аднае вэрсіі, Аляксандар Вазіла, рэвалюцыянер з 1908 года, паэт. Выступленьні працягваліся да 1921 года, а ў Чэрняхоўскім, Іванішчавіцкім сельскіх саветах ажно да 1929 года.

На Магілёўшчыне вядомыя таксама паўстаньні 1919 г. у Чавусах, Горках і іншых месцах. Паводле інфармацыі з савецкіх архіваў, антысавецкая партызанская барацьба на Магілёўшчыне працягвалася да сярэдзіны 1930-х гг. У пэрыяд 1921-1928 гг дзейнічалі ўзброеныя атрады Пруднікава, Новікава, Казановіча, Рыжыкава-Бестужава, Ступакова, Агароднікава на тэрыторыях Гарадзішчанскага, Дасовіцкага, Махаўскага, Амхоўскага, Шчажэрскага, Таранаўскага, Мастоцкага, Машанацкага, Гаранскага, Бракаўскага, Пашкаўскага сельсаветаў Магілёўскага раёна. У савецкіх дакумэнтах адзначана, што супраціў працягваўся да 1935 года на абшарах Гаранскага, Пашкаўскага, Мастоцкага, Таранаўскага і Махаўскага сельсаветаў.

(Ілюстрацыя: партызаны часоў грамадзянскай вайны на тэрыторыі Расейскай Імпэрыі)

Беларуская дзяржава – наступная?

Паводле інфармацыі, Балаховіч імкнецца стварыць яе з сталіцай у Менску.

ВАРШАВА, 14 кастрычніка. – Паводле чутак, генэрал Балаховіч імкнецца стварыць беларускую дзяржаву з сталіцай у Менску.

***

Плян Балаховіча – паход на Маскву

Адважны беларускі кіраўнік можа скарыстацца адсутнасьцю Чырвонай арміі на поўдні.

ПАРЫЖ, 3 лістапада. – Генэрал Балаховіч, паводле інфармацыі, мае ўдарыць па Смаленску і Маскве. Навіна дайшла да Парыжу ў адзін дзень з абвяшчэньнем пра разгром генэрала Врангеля, які цяпер немагчыма схаваць ад францускай публікі.

(…)

Па нацыянальнасьці гэты генэрал беларус, і апэруючы ў беларускіх землях вакол Менску, Бабруйску і Магілёву, ён упэўнены ў спачуваньні і падтрымцы насельніцтва. Беларусы – этнічна не славяне, але арыйскі народ, блізкі да латышоў і літоўцаў, і за мінулы год іхныя лідары спрабавалі стварыць незалежную дзяржаву пад абаронай хаўрусьнікаў, падобна як і краіны Балтыі.

(…)

Калі бальшавікі былі пад сьцянамі Варшавы, ён сыйшоў у лясы Беларусі і дзякуючы інфармацыі ад спачуваючых мясцовых жыхароў змог пазьбегнуць палону. Калі сытуацыя перамянілася, ён заключыў хаўрус з палякамі ў раёне Менску, пераўзброіў і папоўніў сваё войска. Ягоныя сілы вырасьлі да прыкладна 20 ці 25 тысячаў чалавек, і калі палякі заключылі перамір’е з чырвонымі, ён, як паведамлялася, захапіў Менск і зьбіраўся стварыць беларускі ўрад.

(…)

ПАСЬВЕДЧАНЬНЕ

Паказчык гэтаго, грамадзянін-беларус Янка Луцэвіч (Беларускі паэт Янка Купала) быў камандзірован у место Смаленск у сваім часі Народным Сэкрэтарыятым Беларускай Народнай Рэспублікі для сбора колекцый для Беларускай выставкі ў месці Менску а так само для выясьнення ў якім палажэнні знаходзіцца там яго сямейство і звароту сям’і ў м. Менск дзе ен мае пастаяннае местожыцяльство.

Што подпісам і прыкладам печаткі сьведчыцца.

Старшыня Народнаго Сэкрэтарыяту Б.Н.Р.

Загадчык Справаў Народнаго Сэкрэтарыяту

(Архівы БНР, том 1 кн. 1 с. 226)

Янка Купала быў актыўным прыхільнікам незалежнасьці Беларусі, у сваёй творчасьці і публіцыстыцы неаднаразова выказваўся ў падтрымку яе

“Адна поўная дзяржаўная незалежнасць можа даць і праўдзівую свабоду, і багатае існаванне, і добрую славу нашаму народу”

(артыкул “Незалежнасць”)