Нарадзіўся ў шляхецкай сям’і. У 1902 годзе скончыў Менскую гімназію. Вучыўся на фізыка-матэматычным факультэце Пэтэрбурскага ўнівэрсытэту, юрыдычным факультэце Дэрпцкага ўнівэрсытэту.

У 1903 годзе Луцкевіч стаў адным з заснавальнікаў Беларускай рэвалюцыйнай грамады (пазьней — Беларуская сацыялістычная грамада). У 1904 годзе ён арыштаваны ў Менску за распаўсюджваньне партыйнай літаратуры, пасьля арышту выпушчаны з пазбаўленьнем права пакідаць горад.

У лютым 1906 году Луцкевіч перайшоў на нелегальнае становішча, пераехаў у Вільню, дзе ўваходзіў у склад рэдакцый газэтаў “Наша доля” й “Наша ніва”. Пачаў выступаць у беларускай прэсе як аўтар. З 1911 году — суўладальнік Віленскай бібліятэкі-чытальні “Веды” Б. Даніловіча, з 1914 году — яе ўладальнік.

Пасьля таго, як Вільню ў 1915 годзе занялі нямецкія войскі, Луцкевіч узначаліў Беларускае таварыства дапамогі пацярпелым ад вайны і быў адным з выдаўцоў газэты “Гоман”. У тым жа 1915 годзе разам з братам Іванам Луцкевічам, паэтэсай Алаізай Пашкевіч і іншымі ён заснаваў Беларускую сацыял-дэмакратычную работніцкую групу (БСДРГ), узначаліў Беларускі народны камітэт (БНК).

Адзін з ініцыятараў Канфэдэрацыі Вялікага Княства Літоўскага. У 1916 годзе БНК ухваліў яго канцэпцыю Злучаных Штатаў ад Балтыйскага да Чорнага мора.

У час БНР

Пасьля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 году Луцкевіч выказваўся за ўключэньне ў склад будучай беларуска-літоўскай дзяржавы ўсіх беларускіх зямель, за наданьне дзяржаўнага статусу ўсім мясцовым мовам, школьнае навучаньне на роднай мове.

На Беларускай канфэрэнцыі 1918 ён абраны старшынём Віленскай беларускай рады (ВБР). 18 сакавіка 1918 году Луцкевіч кааптаваны ад ВБР у склад Рады Беларускай Народнай Рэспублікі. Ён быў ініцыятарам абвяшчэньня незалежнасьці БНР. Пасьля расколу БСГ ён – адзін са стваральнікаў Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі (БСДП).

У верасьні 1918 году Луцкевіч прызначаны Радай БНР Старшынём Народнага сакратарыяту й народным сакратаром замежных справаў (з кастрычніка 1918 году — Старшыня Рады Народных Міністраў і міністар замежных справаў БНР).

У верасьні — пачатку кастрычніка 1918 году ён узначальваў беларускую надзвычайную дэлегацыю, якая наведала Ўкраіну, сустракалася з гетманам П. Скарападзкім.

3 сьнежня 1918 Рада і ўрад БНР на чале з А. Луцкевічам пераехалі ў Вільню, 27 сьнежня — у Гародню.

14 сьнежня 1918, 2 і 3 студзеня 1919 году Луцкевіч накіраваў ноты пратэсту польскаму ўраду супраць далучэньня да Польшчы Беластоцкага, Бельскага й Аўгустоўскага паветаў.

У канцы сакавіка 1919 году перад пагрозай польскай акупацыі Гарадзеншчыны й Віленшчыны ён і некаторыя чальцы ўраду БНР выехалі ў Бэрлін. Дамагаўся таго, каб прадстаўнікі БНР прынялі ўдзел у Парыскай мірнай канфэрэнцыі. У Бэрліне склаў мэмарандум, які быў уручаны старшыні канфэрэнцыі.

Па запрашэньні міністра-прэзыдэнта Польшчы І. Падарэўскага выехаў з Парыжу ў Варшаву, дзе ў пачатку верасьня 1919 году быў інтэрнаваны. 1 сьнежня 1919 году вярнуўся ў Менск.

З 13 сьнежня 1919 году — Старшыня Рады Міністраў “Найвышэйшай Рады БНР”. Не знайшоўшы паразуменьня з Польшчай, 28 лютага 1920 году падаў у адстаўку і выехаў у Вільню.

У міжваенны час

Антон Луцкевіч з жонкай і дзецьмі

У Вільні Луцкевіч аднавіў выданьне газэты «Наша ніва» (выйшла 9 нумароў), да канца 1920 году склаў і выдаў зборнікі “Наша ніва” і “Памяці Івана Луцкевіча”.

У ліпені — жніўні 1920 году Луцкевіч зьняволены бальшавікамі.

З 1921 году — старшыня Беларускага нацыянальнага камітэту ў Вільні. Выкладаў у Віленскай беларускай гімназіі. У ліпені 1921 году заснаваў Беларускую школьную раду, якая пазьней зьлілася з Таварыствам беларускай школы (ТБШ).

Намаганьнямі Луцкевіча пры Беларускім навуковым таварыстве (БНТ) арганізаваны Беларускі музэй імя І. Луцкевіча.

У 1922 годзе Луцкевіч узначаліў у Вільні Беларускі цэнтральны выбарчы камітэт, распрацаваў тактыку й структуру Беларускага пасольскага клубу.

Пасьля ўтварэньня ў 1925 годзе Беларускай сялянска-работніцкай грамады (БСРГ) працаваў у яе рэдакцыйным камітэце, куды быў запрошаны С. Рак-Міхайлоўскім.

У кастрычніку 1927 году Луцкевіч арыштаваны польскімі ўладамі і абвінавачаны ў супрацоўніцтве зь нямецкай і савецкай разьведкамі. У пачатку 1928 году ён быў апраўданы судом. У 1928 годзе арыштоўваўся яшчэ раз і зноў апраўданы.

У сярэдзіне 1929 году А. Луцкевіч выключаны з ТБШ, дзе камуністы мелі моцныя пазыцыі. Адзін са стваральнікаў Цэнтральнага саюзу культурных і гаспадарчых арганізацыяў (Цэнтрасаюзу), які адмаўляў рэвалюцыйныя мэтады змаганьня з санацыйным рэжымам Ю. Пілсудзкага й выступаў за парлямэнцкія мэтады барацьбы.

А. Луцкевіч выступаў з крытыкай савецкай нацыянальнай і аграрнай палітыкі, якую кіраўніцтва СССР пачало ў 1929 годзе. У артыкуле “Цень Азефа” (1930) ён даў рэзка адмоўную характарыстыку Сталіну й яго акружэньню. Гэтая крытыка выклікала рэзкае незадавальненьне КПЗБ.

Таксама Антон Луцкевіч праяўляў вялікую актыўнасьць у галіне культурна-публіцыстычнай, між іншым быў старшынём Беларускага навуковага таварыства.

У 1930 годзе польскія ўлады забаранілі дзейнасьць Беларускага выдавецкага таварыства, якім кіраваў Антон Луцкевіч. У 1931 годзе ён звольнены з работы ў Віленскай беларускай гімназіі і стаў аб’ектам крытыкі, палітычных спэкуляцый і нападаў з боку розных фракцый беларускага руху. Ён адышоў ад палітычнай дзейнасьці, працаваў у БНТ і Беларускім музэі, выступаў зь лекцыямі й рэфэратамі.

Арышт і сьмерць

Пасьля акупацыі Заходняй Беларусі савецкімі войскамі Луцкевіча спачатку запрасілі на сход беларускай інтэлігенцыі, а празь некалькі дзён арыштавалі ў Вільні й перавезьлі ў Менск.

Асаблівай нарадай НКВД СССР Антон Луцкевіч быў прыгавораны да 8 гадоў канцлягераў.

У 1942 ці 1943 годзе ён памірае ў саратаўскай вязьніцы НКВД. Ён пахаваны ў спэцсэктары камунальных могілак Аткарску.

У 1989 годзе савецкія ўлады рэгабілітуюць Антона Луцкевіча.

Цікавыя факты пра першага прам’ер-міністра БНР: відэа тэлеканала “Белсат”

https://www.youtube.com/watch?v=G8s5Myty_X8

“Беларуская справа для польскай дзяржавы нагэтулькі важная, што нават калі б яе не існавала, яе трэба было б стварыць…

Належыць падтрымаць беларускае дзяржаўнае будаўніцтва і нацыянальна-культурніцкую працу – у тым слушным перакананьні, што Беларусь пойдзе рука аб руку з тымі, хто ў найбольш вырашальны момант акажа ёй дапамогу”

“Sprawa białoruska jest dla Państwa Polskiego tak ważna, że nawet gdyby ona wcale nie istniała – należałoby ją stworzyć … A więc należy się zdobyć na śmiały i wielki czyn: należy podtrzymać czynnie białoruskie budownictwo państwowe i pracę kulturalno-narodową – w tem słusznem przekonaniu, iż Białoruś pójdzie ręka w rękę z tym, kto w chwili najbardziej decydującej da jej pomoc”.

Старшыня Рады БНР Івонка Сурвілла, Першы заступнік Старшыні Рады БНР Сяргей Навумчык і Заступнік Старшыні Рады БНР Мікалай Пачкаеў прысутнічалі на ўрачыстым набажэнстве ў Віленскай катэдры разам з Прэзыдэнтам Польшчы Анджэем Дудам, Прэзыдэнтам Літоўскай Рэспублікі Гінтасам Наўседам і іншымі прадстаўнікамі дзяржаўнага кіраўніцтва Літоўскай Рэспублікі, Польшчы і Рэспублікі Беларусь.

Старшыня Рады БНР Івонка Сурвілла зьвярнулася да грамадзкасьці ў этэры тэлеканала “Белсат”. Падаем тэкст звароту:

Шаноўныя суродзічы-беларусы,

Дарагія нашыя польскія і літоўскія суседзі і сябры.

Сёньня мы сьведкі вялікай гістарычнай падзеі. Нарэшце героі нашых трох народаў, паўстанцы, якія аддалі сваё жыцьці за нашу і вашу свабоду, знойдуць свой спачын.

Кастусь Каліноўскі і ягоныя паплечнікі сталі натхняльнікамі беларускага нацыянальна-вызвольнага руху. Каліноўскі стаў сымбалем барацьбы беларускага народу за вольнасьць, за свае нацыянальныя і сацыяльныя правы. “Каго любіш? Люблю Беларусь” – гэты пароль выкарыстоўвалі паўстанцы Каліноўскага. Гэты пароль нібы даў штуршок да нараджэньня нашай сучаснай нацыі і застаецца нашым паролем, нашым дэвізам па сёньня.

Вялікі гонар для нас быць сьведкамі доўгачаканага ганаровага пахаваньня гэтых людзей. Вялікі гонар – пакланіцца ім і ўшанаваць іхную памяць.

Героі-паўстанцы яднаюць нашыя тры народы: беларускі, літоўскі, польскі. Многія зь іх нарадзіліся на тэрыторыі цяперашняй Беларусі. Усе яны былі патрыётамі нашай супольнай гістарычнай айчыны, старадаўняй Літвы. І спачын яны знайшлі ў горадзе, які гэтаксама зьяўляецца сваім і для беларусаў, і для літоўцаў, і для палякаў: у Вільні.

Барацьба, якую вялі паўстанцы, праз 55 гадоў пасьля іхнае гераічнае сьмерці прывяла да абвяшчэньня незалежных Беларускай Народнай Рэспублікі, Літоўскай Рэспублікі і Польшчы.

Змаганьне Кастуся Каліноўскага і ягоных паплечнікаў служыць нам моцным прыкладам. Нават забіўшы цела, ворагі ня здолелі забіць дух нашай вызвольнай барацьбы. І празь дзесяцігодзьдзі нашыя народы перамаглі, бо кіравала імі прага да Волі і Свабоды.

Незалежнасьць Беларусі сёньня зноў пад пагрозай. Але зь верай у нашую праўду, якую так часта ўспамінае ў сваіх артыкулах Кастусь Каліноўскі, мы пераможам. Беларусь будзе вольнай дэмакратычнай краінай, як нашыя сяброўскія Польшча і Літоўская Рэспубліка, з кім мы разам у сёньняшні ўрачысты дзень.

Вечная памяць і слава нашым героям!

Сьпіс паўстанцаў, пахаваных 23 лістапада 2019 г. у капліцы на могілках Росы:

Ян Бянькоўскі
Ціт Далеўскі
Мечыслаў Дарманоўскі
Ігнат Здановіч
Раймунд Зямацкі
Баляслаў Колышка
Альбэрт Лясковіч
Юльян Лясьнеўскі
Генрык Макавецкі
Ян Марчэўскі
Уладзіслаў Нікаляй
Аляксандар Раўкоўскі
Язэп (Юзаф) Раўкоўскі
Караль Сіповіч
Казімер Сычук
Эдвард Чаплінскі
Якуб Чэхан
Язэп (Юзаф) Яблонскі

а таксама

Зыгмунт Серакоўскі
і Канстанты Вінцэнт (Кастусь) Каліноўскі

А. Рамашэўска-Гузы – вядомая польская журналістка, у мінулым адмысловы карэспандэнт і рэдактар міжнароднае рэдакцыі Польскае тэлевізіі. У 2004-2005 гг. яна ў якасьці карэспандэнта асьвятляла падзеі ў Беларусі. У сьнежні 2005 г. улады Беларусі скасавалі яе візу.

Ад сьнежня 2007 г. А. Рамашэўска-Гузы ўзначальвае беларускі тэлеканал “Белсат”, створаны пры міжнароднай падтрымцы ў складзе Польскай тэлевізіі. Перад гэтым яна выступіла аўтарам канцэпцыі тэлеканала.

Агнешка Рамашэўска-Гузы і супрацоўнікі “Белсата”

Старшыня Рады БНР Івонка Сурвілла пракамэнтавала:

“Бяз плённае працы Агнешкі Рамашэўскай-Гузы Беларусь ня мела б “Белсат”, які за гады свайго існаваньня стаў адным з найважнейшых мэдыйных рэсурсаў, унікальнай школай беларускай незалежнай тэлежурналістыкі, а таксама мейсцам стварэньня цудоўных рэпартажаў і дакумэнтальных перадачаў, зьяўленьне якіх немагчымае на цяперашняй падцэнзурнай тэлевізіі ў Беларусі. Мы шчыра ўдзячныя Агнешцы Рамашэўскай-Гузы і ўсяму калектыву “Белсата” за выдатную працу і за выкананьне важнае місіі дзеля Беларусі.”

Доктар Юры Туронак – аўтар шэрагу навуковых працаў па гісторыі Беларусі першае паловы дваццатага стагодзьдзя. Акрамя гэтага, ён быў вядомы як адзін зь лідараў беларускай меншасьці ў Польшчы.

Старшыня Рады БНР падпісала дэкрэт аб узнагароджаньні больш як 130 дзеячоў Мэдалём да стагодзьдзя БНР 24 сьнежня 2018 г. Юрыя Туронка ня стала 2 студзеня 2019 г.

***

Юры Туронак (1929-2019), беларускі гісторык у Польшчы

Юры Туронак нарадзіўся ў 1929 годзе на Віленшчыне ў сям’і Браніслава Туронка, заходнебеларускага палітыка і грамадзкага дзеяча. Зрабіўшы кар’еру ў міжнародным гандлю, ён заняўся гістарычнымі дасьледваньнямі і атрымаў тытул доктара гісторыі. Асноўныя ягоныя працы – «Беларускае школьніцтва на Беласточчыне» (1976), «Вацлаў Іваноўскі і адраджэньне Беларусі» (1992), «Беларусь пад нямецкай акупацыяй» (1993), «Беларуская кніга ў Другой Рэчы Паспалітай» (2000), «Беларуская кніга пад нямецкім кантролем» (2002), «Людзі СБМ» (2006).

Рада БНР паведамляе, што Юры Туронак уваходзіць у сьпіс узнагароджаных Мэдалём да Стагодзьдзя Беларускае Народнае Рэспублікі, які быў зацьверджаны 24 сьнежня 2018 году.

Мэдаль будзе перададзены сям’і Юрыя Туронка.

Рада БНР выказвае свае шчырыя спачуваньні блізкім і сваякам выбітнага беларускага гісторыка, дастойнага быць ушанаваным сярод найлепшых з сваіх сучасьнікаў.

***

Юры Туронак нарадзіўся 26 красавіка 1929 г. у Дукштах (сёньня — Літоўская Рэспубліка) у сям’і дзеяча заходнебеларускага руху. Скончыў Дукштанскую пачатковую школу (1942), вучыўся ў Віленскай гімназіі № 1. Зь перадачай Беласточчыны ПНР апынуўся ў Польшчы (1945).

Скончыў Галоўную школу плянаваньня і статыстыкі ў Варшаве (1952). Працаваў ў Польскай Замежнагандлёвай палаце, дасьледуючы каньюнктуру міжнароднага хімічнага рынку, працаваў у Эўрапейскай эканамічнай камісіі ў Жэнэве.

Гістарычнымі дасьледаваньнямі займаецца з пачатку 1960-х. Доктар гісторыі (1986).

Аўтар кніг «Беларускае школьніцтва на Беласточчыне» (1976), «Беларусь пад нямецкай акупацыяй» (шэсьць выданьняў: 1993-2007), «Беларуская кніга ў Другой Рэчы Паспалітай» (2000), «Беларуская кніга пад нямецкім кантролем» (2002), «Вацлаў Іваноўскі і адраджэньне Беларусі» (1992, 2007), «Людзі СБМ» (2006), «Мадэрная гісторыя Беларусі» (2006).

// Радыё Свабода

У складзе Зьезду былі 107 дэлегатаў з навакольля Слуцку, а таксама некалькі прадстаўнікоў арміі генэрала Булак-Балаховіча. Урад Беларускай Народнай Рэспублікі прызначыў сваім камісарам на Случчыне Паўла Жаўрыда.

Згодна з Рыскаю мірнаю дамовай тэрыторыя Беларусі была падзеленая паміж Польшчай і Савецкай Расеяй. Позьняй восеньню 1920 г. Случчына апынулася ў пераходным стане: рэгіён меў быць перададзены палякамі пад кантроль бальшавікоў. Мясцовая беларуская грамада была нязгодная з тым, што лёс Беларусі быў вырашаны без уліку меркаваньня саміх беларусаў. Памкненьні случчакоў былі актыўна падтрыманыя беларускімі арганізацыямі з іншых куткоў краіны.

На Зьезьдзе была абраная Рада Случчыны, у склад якой увайшлі Ўладзімер Пракулевіч (старшыня), Васіль Русак, Павал Жаўрыд і яшчэ 15 асобаў. Яе задачамі была арганізацыя грамадзянскага кіраваньня на Случчыне, а таксама арганізацыя абароны краю.

Зьезд прыняў рэзалюцыю, якая абвяшчала ўладу Беларускай Народнай Рэспублікі ў Слуцку і навакольлях, і выказаў пратэст супраць бальшавісцкай акупацыі.

Дэклярацыя (Ухвала) Рады Случчыны

Слуцк.

Першы Беларускі Зьезд Случчыны, скліканы ў лічбе 107 дэлегатаў, вітае Раду Беларускай Народнай Рэспублікі і сьведчыць, што ўсе свае сілы аддасьць на адбудову сваей Бацькаўшчыны.

Зьезд катэгорычна пратэстуе проці акупацыі родных зямель чужацкім наездам і проці самазванай Савецкай улады, як урад Кнорына і іншыя, якія паўтвараліся на Беларусі. Бацькаўшчына наша зруйнавана чужынцамі, якія нішчаць яе і да гэтуль, і мы, аддаючы справе адбудаваньня нашай Бацькаўшчыны ўсе нашы сілы і жыцьця, зьвертаемся да ўсяго сьвету і Саюзу Народаў аб дапамозе ў стварэньні нашай вайсковай сілы.

Шчыра вітаем нашу сястру Польшчу.

Прыняцьце ўхвалы было пакрыта воклікамі:

Няхай жыве вольная, незалежная, дэмократычная Беларуская Народная Рэспубліка ў яе этнографічных граніцах!

Няхай жыве Беларуская армія!

Няхай жыве беларускі народ!

Няхай жыве братэрства ўсіх славянскіх народаў!

Няхай жыве Беларускі Ўстаноучы Сойм!

Празь некалькі дзён была зацьверджаная дэклярацыя Рады Случчыны, у якой яна абавязвалася “цьвёрда стаяць за незалежнасьць і свабоду роднае Беларусі і бараніць інтарэсы сялянства ад насільляў з боку чужаземных захватчыкаў…” Была аб’яўлена мабілізацыя ў міліцыю, па мястэчках і вёсках пачалі ўтварацца нацыянальныя камітэты ў падтрымку Рады.

З пратаколу справаздачы, зробленай на паседжаньні Рады міністраў БНР у Нью-Ёрку 1 кастрычніка 1950 г.:

“Мэтай паездкі сп. Прэзыдэнта ў Вашынгтон дня 25 і 26 верасьня 1950 г. было паўторна падняць пытаньні ў [Дзяржаўным Дэпартамэнце ЗША] аб удзеле беларусаў у перадачах радыё Voice of America, аб маральнай і матэрыяльнай падтрымцы беларускіх нацыянальна-палітычных арганізацыяў і прэсы ў ЗША ды аб іншых актуальных справах.

У размовах з кіраўніком усходне-эўрапейскага аддзелу [Дзяржаўнага Дэпартамэнту ЗША] сп. Фрэдэрыкам Райнгардтам, кіраўніком аддзелу СССР сп. Рычардам Дэвісам выявілася, што расейцы, якія маюць уплывы ў радыё Voice of America, усялякімі спосабамі даводзяць, што (…) дазволіць беларусам браць удзел у радыё Voice of America ня ёсьць патрэбы. Сп. Прэзыдэнт пераканаў прадстаўнікоў [Дзяржаўнага Дэпартамэнту] аб ілжывасьці такога падыходу да справы, выясьніў, што расейцы займаюцца інтрыгамі толькі таму, каб шкодзіць і ўстрымліваць беларускі нацыянальна-вызвольны рух. (…) Прадстаўнікі [Дзяржаўнага Дэпартамэнту] поўнасьцю згадзіліся са сп. Прэзыдэнтам што да ацэнкі расейскіх інтрыгаў у некарысьць беларусаў, а таксама стараліся запэўніць сп. Прэзыдэнта аб тым, што справаў беларускіх яны не абмінаюць, адносяцца да іх прыхільна, бяруць пад увагу ўсе беларускія [пажаданьні і прэтэнзіі] і ў далейшым будуць палагоджваць беларускія справы больш пазытыўна.

У Вашынгтоне сп. Прэзыдэнт сустрэўся із польскім гэнэралам Андэрсам на банкеце, які ладзілі гэнэралу польскія арганізацыі. Сп. Прэзыдэнт абмяняўся із гэнэралам Андэрсам думкамі аб сучаснай палітычнай сытуацыі і некаторымі інфармацыямі. На гэтым жа банкеце сп. Прэзыдэнт навязаў кантакт із старшынёю Румынскага эміграцыйнага ўраду сп. Крэціяну.

У канцы справаздачы з апошняй паездкі ў Вашынгтон сп. Прэзыдэнт заўважыў, што дзякуючы нясупынным стараньням за час прабываньня ў ЗША навязаў ён кантакты з паважнымі амэрыканскімі палітычнымі і харытатыўнамі дзейнікамі ды з арганізацыямі іншых народаў у ЗША. Тут выказаў сп. Прэзыдэнт сваё жаданьне, каб навязаныя кантакты ўтрымаць і нясупынна працаваць для зрэалізаваньня плянаў беларускага вызвольнага руху.”

Трэці пункт адпаведнага дэкрэту казаў:

“Все договоры и акты, заключенные правительством бывшей Российской империи с правительствами королевства Прусского и Австро-Венгерской империй, касающиеся разделов Польши, в виду их противоречия принципу самоопределения наций (…) — отменяются настоящим бесповоротно.”

Гэты дыпляматычны ход быў разьлічаны на падтрымку народамі Польшчы, Беларусі, Літоўскае Рэспублікі і Ўкраіны барацьбы савецкай Расеі зь Нямеччынай, а таксама на пашырэньне ідэалаў сацыялістычнай рэвалюцыі.

Разам з гэтым ён ствараў дадатковыя юрыдычныя падставы для адраджэньня незалежнай беларускай дзяржавы і яе міжнароднага прызнаньня.

Тэкст дэкрэту:

Декрет Совета Народных Комиссаров

Об отказе от договоров правительства бывшей Российской империи с правительствами: Германской и Австро-Венгерской империй, королевств Пруссии и Баварии, герцогств Гессена, Ольденбурга и Саксен-Мейнингена и города Любека

Ст. 1. Заключенные ранее правительством бывшей Российской империи с Германской империей и государствами, в ее состав входящими, нижепоименованные договоры:

I. С Германией — конвенция о наследствах, заключенная 31 октября 1874 г., 2) конвенция о защите литературной собственности, заключенная 15 февраля 1913 г., 3) консульская конвенция, заключенная 26 ноября 1874 г., 4) конвенция о выдаче преступников, заключенная 1 января 1885 г., 5) конвенция о порядке водворения, заключенная 29 января 1894 г., 6‑7) декларация о взаимном признании мерительных свидетельств, подписанная 14 декабря 1881 г., и соглашение по тому же вопросу, заключенное 16 февраля 1902 г., 8) соглашение о взаимном признании акционерных обществ и др. товариществ, .заключенное 18 июля 1885 г., 9‑10) декларация об ограждении фабричных клейм, подписанная 11 июля 1873 года, а также декларация по тому же вопросу ограждения фабричных клейм сторонами в Китае, подписанная 19 января 1907 г., 11) соглашение о Персидских и Багдадских жел. дор., заключенное 19 августа 1911 г. (Потсдамский договор) 12) соглашение о взаимном освобождении подданных от обязанностей взноса обеспечивающих пошлин и залогов при возбуждении судебных исков (cautia judicatum solvi), заключенное 27 августа 1897 года, 13) соглашение об установлении санитарного надзора на случай появления холеры, заключенное 4 августа 1907 года.

II. С Пруссией — 14) конвенция о высылке нищих, бродяг и беспаспортных от 19 августа 1872 г., 15) конвенция о подсудимости дел, касающихся недвижимостей, пересекаемых границею, от 19 декабря 1835 г., 16) конвенция о взимании податей с недвижимостей, указанных выше, от 8 июля 1867 г.

III. С Баварией — 17) конвенции о выдаче преступников, заключенные 14 февраля 1869 г. и 19 сентября 1885 г., и 18) соглашение о невзимании выездных пошлин, заключенное 28 февраля 1827 г.

IV. С Гессеном — 19) договор о выдаче преступников, заключенный 3 ноября 1869 г., и 20) конвенция о невзимании выездных пошлин, заключенная 28 февраля 1827 г.

V. С Ольденбургом — 21) соглашение о невзимании выездных пошлин, заключенное 28 января 1828 г.

VI. С Саксен-Мейнингеном — 22) соглашение о невзимании выездных, пошлин, заключенное 28 июня 1834 г.

VII. С гор. Любеком — 23) соглашение о невзимании выездных пошлин, заключенное 20 декабря 1860 г., и 24) соглашение об обоюдном невзимании эмиграционных пошлин, заключенное 7 сентября 1864 г., — в виду противоречия их внутреннему строю России, созданному революцией и переходом власти в руки пролетариата, отменяются, вследствие чего все действия и исполнения по ним, как правительственными учреждениями Республики, так и частными лицами подлежат прекращению.

Ст. 2. Заключенные ранее правительством (бывшей Российской империи с Австро-Венгерской империей нижепоименованные договоры: 25) декларация о взаимном признании мерительных свидетельств, подписанная 11 мая 1882 г., 26) декларация о взаимном признании акционерных обществ и других товариществ, подписанная 16 января 1867 г., 27) декларация касательно ограждения фабричных клейм, подписанная 24 января 1874 г., 28) конвенция о выдаче преступников от 3 октября 1874 г., 29) конвенция о выдаче беглых, заключенная 26 мая 1810 г., 30) конвенция о выдаче дезертиров, заключенная 14 июля 1822 г., 31) дополнительное соглашение к той же конвенции, заключенное 14 июля 1822 г., 32) конвенция о выдаче политических преступников, заключенная 7 сентября 1833 г., 33) конвенция о взаимном оказании содействия в борьбе о революционным движением, заключенная 3 октября 1833 г., 34) конвенция об установлении взаимности касательно наказания преступлений, совершаемых во владениях одной из сторон против безопасности другой, заключенная 3 октября 1860 г., 35) конвенция о высылке нищих, бродяг и беспаспортных, заключенная 1 декабря 1896 г., 36) конвенция об искоренении контрабанды, заключенная 21 сентября 1851 г., 37) соглашение по тому же вопросу, заключенное 27 марта 1901 г., 38) соглашение о применении мер в случае возникновения эпидемии, заключенное 13 января 1896 г., 39) соглашение о санитарном и таможенном вопросах, заключенное 2 января 1906 г., — в виду противоречия их внутреннему строю России, созданному революцией и переходом власти в руки пролетариата, отменяются, вследствие чего все действия и исполнения по ним, как правительственными учреждениями, так и частными лицами подлежат прекращению.

Ст. 3. Все договоры и акты, заключенные правительством бывшей Российской империи с правительствами королевства Прусского и Австро-Венгерской империй, касающиеся разделов Польши, в виду их противоречия принципу самоопределения наций и революционному правосознанию русского народа, признавшего за польским народом неотъемлемое право на самостоятельность и единство, — отменяются настоящим бесповоротно.

Ст. 4. Все тайные договоры, соглашения и обязательства, заключенные, но не опубликованные в установленном для таких актов порядке, бывшим правительством России с правительствами Австро-Венгрии, Германии и государств, в состав последних входящих, — отменяются бесповоротно в осуществление провозглашенных декретом: Совета Народных Комиссаров от 28 октября 1917 года «О мире» (Собр. Узак., № 1, ст. 2) принципов.

Ст. 5. О принятых в ст.ст. 1‑4 сего декрета постановлениях Народному Комиссариату по Иностранным Делам предписывается известить германское и австро-венгерское правительства для отказа от исполнения упомянутых договоров в порядке ст.ст. дополнительных к мирному договору, заключенному в Бресте 3 марта 1918 года, договоров России с Германией и Австро-Венгрией.

Подписали:

Председатель Совета Народных Комиссаров В. Ульянов (Ленин).

Заместитель Народного Комиссара по Иностранным Делам Л. Карахан

Управляющий Делами Совета Народных Комиссаров Влад. Бонч-Бруевич.

29 августа 1918 года.

Распубликован в № 191 Известий Всероссийского Центрального Исполнительного Комитета Советов от 5 сентября 1918 года.

Крыніца: http://istmat.info/node/31062

Скончыў Мсьціслаўскую гарадзкую вучэльню. Будаўнічую адукацыю атрымаў ў школе будаўнічых рамёстваў у Варшаве. З 1897 году працуе на Смаленшчыне: адкрыў будаўнічую кантору, будаваў цэрквы.

У 1903 годзе здаў іспыт на інжынэра-будаўніка пры інстытуце цывільных інжынэраў у Пэтэрбургу. 1907—1909 — вучыўся ў Акадэміі архітэктуры ў Парыжы, атрымаў дыплём архітэктара-мастака.

З 1910 году жыў у Варшаве. У 1913—1915 гадах выкладаў будаўніцтва ў тэхнічна-прамысловай школе, у 1913—1915 працаваў у створаным ім уласным бюро. Падчас Першай сусьветнай вайны працаваў у Арле і на Полаччыне.

У 1917 г. увайшоў у склад Беларускага нацыянальнага камітэта ў Менску. З 1 чэрвеня 1918 г. пастановаю Народнага сакратарыята Беларусі быў зацьверджаны галоўным урадавым архітэктарам БНР. Пачаў распрацоўваць эскізы беларускіх дзяржаўных узнагародаў. Па заданні ўрада БНР летам таго ж года завяршыў праект будынка Першай беларускай нацыянальнай гімназіі ў Будславе і кіраваў яе будаўніцтвам, якое не было скончанае з-за пачатку польскае акупацыі Заходняй Беларусі.

У 1919 г. прызначаны консулам БНР у Варшаве, узначальваў Беларускі камітэт у польскай сталіцы. У 1919 годзе чытаў папулярныя лекцыі па архітэктуры на беларускіх настаўніцкіх курсах у Горадні і Вільні.

Пасьля 1921 г. таксама актыўна апекваў беларускія дзіцячыя дамы, дабіваўся вызваленьня з польскіх турмаў беларусаў-палітвязьняў. У 1922 годзе займаўся будаўнічымі работамі ў Вільні, быў дырэктарам мулярскай школы (1925—1929).

Сябра рэдкалегіі заходнебеларускай незалежніцкай газэты «Беларускі фронт».

Быў жанаты на беларускай дзяячцы Юліяне Мэнкэ.

Памёр у 1940 годзе. Пахаваны ў Вільні на могілках Росы.

Глядзі таксама

• Радыё Свабода пра Л. Вітан-Дубейкаўскага: Галоўны архітэктар БНР. 150 гадоў таму нарадзіўся «беларускі Гаўдзі»