Юрка Рапецкі – хрысьціянскі прапаведнік і пісьменьнік, які ў 1980‑х гг. спрычыніўся да выданьня Новага Запавету з Псалтыром у Беларусі, а таксама быў аўтарам хрысьціянскіх радыёперадачаў на беларускай мове.

Зьміцер Эльляшэвіч – былы старшыня Згуртаваньня беларусаў Канады, які адзначыўся як выбітны арганізатар і зрабіў вялікі ўнёсак у папулярызацыю беларушчыны ў Канадзе.

Надзея Дробіна – у мінулым старшыня Згуртаваньня беларусаў Канады і Рады Парафіі Сьв. Кірылы Тураўскага ў Таронта (БАПЦ), удзельніца беларускага канадзкага фальклёрнага калектыву “Яваровы людзі”.

Доктар Руслан Качаткоў – Старшыня Каардынацыйнага камітэту беларусаў Канады, Старшыня Рады Парафіі Сьв. Кірылы Тураўскага ў Таронта (БАПЦ), дабрачынца.

У Ізраілі мэдаль атрымаў доктар гістарычных навук прафэсар Захар Шыбека, дасьледчык гісторыі Менска і гарадзкой культуры Беларусі, а таксама гісторыі беларускага нацыянальнага руху.

Таронта

На ўрачыстасьці ў Таронта мэдаль з рук Старшыні Рады БНР Івонкі Сурвіллы атрымалі дзеячы беларускае дыяспары ў гэтай краіне Ірына Варабей, Зінаіда Гімпелевіч, Віялета Кавалёва, Ірына Тоўсьцік, пісьменьніца Вольга Іпатава, паэт Сяргей Панізьнік.

Ірына Варабей – міжнародна вядомая дызайнэр і мастак, папулярызатар беларускага народнага мастацтва ў Канадзе і ў сьвеце, заснавальнік і кіраўнік дызайнерскае кампаніі Spirit of Belarus.

Ірына Варабей

Прафэсар Зінаіда Гімпелевіч – выбітная беларуска-канадзкая літаратуразнаўца і актыўная дзяячка беларускае грамады ў Канадзе, сузаснавальніца Канадзкага фонду дапамогі дзецям Чарнобыля, на працягу многіх гадоў старшыня Беларускага інстытуту культуры і мастацтва ў Канадзе.

Зінаіда Гімпелевіч

Вольга Іпатава – выбітная беларуская літаратар і грамадзкі дзеяч, ляўрэят шматлікіх літаратурных прэміяў, у мінулым старшыня Саюза беларускіх пісьменьнікаў, чые творы перакладзеныя на некалькі моваў.

Вольга Іпатава

Віялета Кавалёва – музыказнаўца, заснавальнік і кіраўнік знакамітага канадзка-беларускага фальклёрнага ансамблю “Яваровы людзі”, які робіць значную працу па рэпрэзэнтацыі беларускай дыяспары ў канадзкім грамадзтве, папулярызуе беларускую культуру як у Канадзе, так і за яе межамі.

Віялета Кавалёва

Сяргей Панізьнік – вядомы літаратар і журналіст, этнограф, перакладчык, шматгадовы заслужаны грамадзкі дзеяч у Беларусі і Канадзе.

Сяргей Панізьнік

Ірына Тоўсьцік – у мінулым праваабаронца ў Беларусі, у цяперашні час грамадзкі дзеяч у Канадзе, актыўны арганізатар адукацыйных заняткаў для маладога пакаленьня канадзкіх беларусаў.

Ірына Тоўсьцік

Лёндан

У Лёндане намесьнік Старшыні Рады БНР Мікола Пачкаеў уручыў мэдалі Джыму Дынглі, Арнольду Макміліну, Алене Міхалюк і айцу Сяргею Стасевічу.

Алена Міхалюк – адна з вэтэранаў беларускага руху ў Брытаніі. Шматгадовая старшыня Згуртаваньня Беларусаў у Вялікай Брытаніі і радная БНР, Алена Міхалюк – сярод тых людзей, хто стварыў адну з найбольш моцных арганізацыяў беларускае дыяспары.

Алена Міхалюк

Джым Дынглі і Арнольд Макмілін – дасьледчыкі і папулярызатары Беларусі ў сьвеце, за чыімі плячамі шмат дзесяцігодзьдзяў навуковай і грамадзкай працы па тым, каб адчыніць Беларусь для міжнароднае супольнасьці.

Арнольд МакМілін

Джым Дынглі

Айцец Сяргей Стасевіч – кіраўнік беларускай каталіцкай місіі ў Вялікай Брытаніі, чыімі намаганьнямі быў адроджаны рэлігійна-культурны цэнтар у Marian House. Таксама а. Сяргей выступіў ініцыятарам і адыграў ключавую ролю у распрацоўцы праекта і будаўніцтве Царквы Сьвятога Кірылы Тураўскага, якая сталася важным знакам беларускай культурніцкай прысутнасьці ў Лёндане.

а. Сяргей Стасевіч

Вашынгтон

У Вашынгтоне на ўрачыстым прыёме ў гонар сто першых угодкаў незалежнасьці БНР мэдаль уручаны:

Узнагароджаньне мэдалямі да стагодзьдзя БНР у Вашынгтоне, 25 сакавіка 2019 г. Photo credits: Alexandra Milentey

Ірына Красоўская прысьвяціла сваю ўзнагароду Анатолю Красоўскаму, Віктару Ганчару, Юрыю Захаранку і Зьмітру Завадзкаму — «тым, хто аддаў жыцьцё, баронячы незалежнасьць Беларусі».

Алеся Кіпель і Алеся Сёмуха

Узнагароджаньне мэдалямі да стагодзьдзя БНР у Вашынгтоне, 25 сакавіка 2019 г.

Узнагароджаньне мэдалямі да стагодзьдзя БНР у Вашынгтоне. Мэдалі ўручаюць Заступнік старшыні Рады БНР Вячка Станкевіч і сябра Камісіі па ўзнагароджаньнях пры Радзе БНР Вячаслаў Бортнік

Узнагароджаньне мэдалямі да стагодзьдзя БНР у Вашынгтоне, 25 сакавіка 2019 г.

Арэст Дэйчакіўскі ня змог прысутнічаць на ўручэньні і перадаў пісьмовае вітаньне: «Я рады, што меў магчымасьць зрабіць унёсак у барацьбу за дэмакратычную, незалежную Беларусь. Гэта барацьба, якую варта весьці».

Злучаныя Штаты Амэрыкі традыцыйна займаюць найбольш пасьлядоўную пазыцыю ў абароне дэмакратыі і правоў чалавека ў Беларусі. У гэтым вялікая заслуга амбасадараў ЗША ў Беларусі, кангрэсмэнаў, экспэртаў і грамадзкіх дзеячоў сяброўскіх да беларусаў дыяспараў. У хуткім часе мэдаль таксама будзе ўручаны першаму амбасадару ЗША ў Беларусі Дэвіду Сўорцу.

Васіль Сёмуха – выбітны беларускі перакладчык, дзякуючы якому сусьветная беларускамоўная бібліятэка папоўнілася творамі Ґётэ, Шылера, Гайнэ, клясыкаў польскае і латыскае літаратуры, а таксама адным з найболь вядомых перакладаў Бібліі. Дэкрэт аб узнагароджаньні быў падпісаны 24 сьнежня 2018 г. Васіля Сёмухі ня стала 3 лютага 2019 г.

Васіль Сёмуха

Ад імя Рады Беларускай Народнай Рэспублікі вітаю ўсіх нас зь юбілеем Згуртаваньня Беларусаў Канады.

Як і ўва ўсіх іншых краінах, куды лёс іх закінуў, беларусы паваеннай хвалі эміграцыі ў Канадзе хутка пасьля свайго прыезду зьядналіся, перадусім каб разам працаваць на карысьць беларускага народу і разам змагацца за незалежнасьць Бацькаўшчыны.

Нават калі, у залежнасьці ад сваіх палітычных поглядаў, тварылі ў краіне некалькі беларускіх арганізацыяў, усе яны былі верныя ідэалам 25 сакавіка, усе стараліся стварыць «сваю Беларусь» на чужыне. Ад самага пачатку, заміж забясьпечваць уласнае існаваньне, яны браліся за здабычу сваіх сьвятыняў і грамадзкіх цэнтраў. У адным зь іх мы сьвяткуем сёньня наш сямідзясяты юбілей.

Паколькі бальшыня нашых першых імігрантаў, беларускіх канадыйцаў, адыйшлі ўжо ў лепшы сьвет, хацела б папрасіць вас ушанаваць хвілінай маўчаньня іхную памяць.

Дзякую.

Хаця я ў гэтай залі, здаецца, найстарэйшая сяброўка ЗБК, прыехалі мы зь сям’ёю ў Канаду дваццаць гадоў пасьля першай хвалі беларускай эміграцыі. Але яшчэ ўсьпелі пазнаць бальшыню «старэйшых». Пісьменьніка Кастуся Акулу зь сям’ёй, Алеся і Олю Грыцукоў, доктара Барыса Рагулю (які ніколі не адмаўляў лячыць суродзічаў і фінансава памагаў царкве і Згуртаваньню), нашую дантыстку Раісу Жук-Грышкевіч (якая арганізавала ўсе культурныя імпрэзы ў гэтым цэнтры і была шмат разоў Старшынёй ЗБК), яе мужа Старшыню Рады БНР Вінцука Жук-Грышкевіча, Міколу і Марыю Ганько (якія прысьвячалі ўвесь свой вольны час беларускаму жыцьцю ў Таронта), Касьцюкевічаў, Целешаў, Антона Маркевіча, Міколу Шуста (якога вырабы з саломкі выстаўляліся на ўсіх беларускіх выстаўках і яшчэ вісяць на сьценах нашага цэнтру), цудоўную сям’ю Валентыны і Міхася Пашкевічаў, Арсеня Моніда, Барыса Кірку, ну і безумоўна Ўладыку Мікалая і шмат-шмат іншых.

Калі мы прыяжджалі з Атавы ў Таронта, каб памагчы нашым «тутэйшым» штосьці сарганізаваць – у 1972-м годзе былі ў Таронта 12 разоў – захапляліся ахвярнай працай і патрыятызмам нашых суродзічаў. З свайго боку, у Атаве, дзе мы былі доўгія гады адны, прадстаўлялі, як маглі, нашую грамаду на міжнароднай арэне. Актыўна праводзілі «палітыку прысутнасьці» ў грамадзкім жыцьці сталіцы, каб усе ведалі, што мы існуем.

Нашая грамада мела вялікае шчасьце, калі пачалі прыяжджаць у дзевяностыя гады эмігранты зь Беларусі. Да нас прыехалі, мусіць, самыя лепшыя, бо з самага пачатку ўключыліся ў беларускае жыцьцё і перанялі ад старэйшых царкоўныя і грамадзкія абавязкі.

Я была захопленая на апошўняй Сустрэчы Беларусаў Паўночнай Амэрыкі ў Нью-Ёрку відэам нашай Старшыні Алены Лявончанкі, дзе яна расказвала пра ўсё, што вы апошнім часам зрабілі. Таксама ўжо некалькі разоў глядзела з захапленьнем фільм «Яваровых людзей», «То-то-то».

Усім вам хочу выказаць маю ўдзячнасьць ня толькі як Старшыня Рады БНР, але і як найстарэйшая сяброўка ЗБК, якая тут прысутнічае.

Дык яшчэ раз віншую ўсіх вас зь юбілеем, жадаю цудоўнага сьвяткаваньне і шмат гадоў плённае працы, пакуль мы ўсе разам не адродзім вольную і дэмакратычную нашую дзяржаву.

Жыве Беларусь!

Таронта, 27 кастрычніка 2018 г.

У часы польскай акупацыі Заходняй Беларусі скончыла польскую пачатковую школу і гімназію імя Адама Міцкевіча. У 1938 годзе паступіла ў Беларускую гімназію ў Вільні. Пасьля прыходу ў Заходнюю Беларусь бальшавікоў працавала настаўніцай беларускай мовы ў Пружанах, пасьля была накіраваная ў Смаляніцу.

У 1942 г. была вывезеная на работу ў Нямеччыну. Пасьля сканчэньня вайны трапіла ў лягер для перамешчаных асобаў брытанскай акупацыйнай зоны ў горадзе Ватэнштэце. Тут Раіса была сьцяжной жаночага скаўтынгу і пэўны час працавала ў лякарні. Потым выехала ўва Ўнівэрсытэт Марбургу вучыцца на дантыстку.

Раіса Жук-Грышкевіч

У 1949 г. зьехала ў Канаду. У 1954 годзе скончыла ўнівэрсытэт у Таронта і атрымала дыплём доктара дантычнай хірургіі. Адначасова з вучобай на дантыста наведвала курсы беларусазнаўства, адкрытыя пры ўнівэрсытэце Вінцэнтам Жук-Грышкевічам. Працавала стаматолягам да 1990 году.

У 1953 г. выйшла замуж за доктара Таронцкага ўнівэрсытэту Вінцука Жук-Грышкевіча, які быў тады заступнікам Старшыні Рады Беларускай Народнай Рэспублікі Міколы Абрамчыка.

Зь першых дзён жыцьця ў Канадзе стала сябрам Згуртаваньня беларусаў Канады, была сярод ягоных фундатараў. Шмат гадоў узначальвала Каардынацыйны камітэт беларусаў Канады, выдавала ягоны друкаваны орган «Камунікаты».

У 1965—1975 узначальвала Задзіночаньне беларускіх жанчын Канады, была сакратаром-скарбнікам Беларускага інстытуту навукі і мастацтва ў Канадзе, сябрам Міжнароднай асацыяцыі беларусістаў.

Ад 1978 сяброўка Рады БНР.

Разам з мужам у 1988 годзе ў Мідлэндзе на плошчы Мучанікаў усталявалі Памятны крыж тысячагодзьдзя хрысьціянства ў Беларусі.

Паводле старшыні Рады БНР Івонкі Сурвіллы,

“Гэты крыж стаўся сапраўдным месцам паломніцтва беларусаў ня толькі з Канады, але і зь іншых краінаў. Ён быў усталяваны з нагоды 1000-годзьдзя Беларусі. І збоку ёсьць вялікі камень, на якім успамінаюцца ахвяры камунізму ў Беларусі. Штогод ёсьць беларускае паломніцтва да крыжа. Гэта адна зь вялікіх справаў, да якіх спрычынілася доктар Раіса Жук-Грышкевіч.”

З 1997 — сябра Прэзыдыюму Рады БНР.

Выдала кнігі «Жыцьцё Вінцэнта Жук-Грышкевіча» (Таронта, 1993) і «Род Жукоўскіх-Меярэвічаў». У рамках Выдавецкага камітэту Згуртаваньня беларусаў Канады спрычынілася да выданьня двух падручнікаў беларускае мовы аўтарства сястры Валянціны Пашкевіч.

У ліпені 1993 г. была ўдзельніцай першага зьезду беларусаў сьвету ў Менску. Падчас таго прыезду ў Беларусь наведала і родныя Пружаны. У 1995 г. узяла ўдзел у другім Міжнародным кангрэсе беларусістаў у Менску.

Пра прыезды Р. Жук-Грышкевіч у Беларусь згадвала пісьменьніца Лідзія Савік:

“У мяне агромністая папка яе лістоў. Яна мне прысылала свае артыкулы, “Камунікаты”. Яна вельмі актыўна адгукалася на ўсе падзеі беларускага жыцьця. Яна прыяжджала на першы зьезд беларусаў сьвету ў 1993 годзе і была абрана ў вялікую раду. Калі зьявілася яе кніга “Жыцьцё Вінцэнта Жук-Грышкевіча”, я напісала вялікі артыкул у “ЛіМ”, тады гэта ж можна было. Яна была вельмі ўдзячная. А потым яна прыяжджала, здаецца, у 1995 годзе на зьезд беларусістаў. У той год, калі нядобрай памяці Ціцянкоў разарваў наш беларускі бел-чырвона-белы сьцяг. Гэта якраз тады быў зьезд беларусістаў. Нехта выйшаў на сцэну і сказаў: вы тут гаворыце пра беларускія справы, а наш бел-чырвона-белы сьцяг парваны на шматкі. Для нас гэта быў страшэнны ўдар у сэрца. Такая высокая нацыянальная сьвядомасьць, духоўная напоўненасьць Раісы — гэта найвыдатнейшыя рысы беларускай жанчыны”.

Раіса Жук-Грышкевіч жыла ў мясцовасьці Бэры, дзе памерла 2 красавіка 2009. Пахаваная каля мужа на беларускіх могілках Нью-Брансўік у штаце Нью-Джэрсі ў ЗША.

Сябра Рады БНР, гісторык, доктар Янка Запруднік згадваў:

“Такая сьветлая асоба была. Вялікае сяброўства ў яе было з Натальляй Арсеньневай. Пакінула шмат архіўнага матэрыялу. Такая дбайлівая была ў сэнсе захаваньня памяці, дакумэнтаваньня беларускага жыцьця ў Канадзе. Усю сваю энэргію і любасьць да беларушчыны яна пакінула на старонках бюлетэню, які выдавала. Яна была набожная, і я памятаю, мы былі з Кіпелямі на пахаваньні Арсеньневай у Рочэстэры. І падчас багаслужбы чыталася малітва “Ойча наш”. Сьвятар па-ангельску, а яна на ўвесь голас у царкве — па-беларуску. Была такая інтэрвэнцыя беларушчыны ў англамоўную багаслужбу. Яна была вельмі эмацыйная на беларускай глебе”.

Івонка Сурвілла:

“Апроч таго, што яна была сябрам Рады БНР, была грамадзкая дзеячка. Працавала дантысткай, дапамагла шмат каму ў гэтай галіне. Была здольная аўтарка і цудоўная арганізатарка. Яна арганізавала ў Таронта свайго роду лекцыі беларусістыкі ў Беларускім цэнтры. Там сьвяткаваліся ўгодкі нашых вялікіх людзей. Яна найчасьцей рабіла даклады на гэтыя тэмы. Яна гэта рабіла, бо была вялікая патрыётка, вялікая беларуска. І да канца жыцьця была зь Беларусьсю. І пакуль мела сілы, старалася перадаць сваю любоў да Беларусі ўсім, каго бачыла. Яна вельмі ганарылася, што яна з Пружанаў, і вельмі любіла Пружаны”.

Вянок памяці. Раіса Жук-Грышкевіч

Жук-Грышкевіч Раіса. Жыцьцё Вінцэнта Жук-Грышкевіча (Выдавецкі Фонд Успаміна ў зь Беларускага Жыцьця, Торонто, 1993)

Эміграцыйная гісторыя ў падзеях. 5 верасня. Беларускі крыж у Мідландзе, Канада – Блог Натальлі Гардзіенкі

Ужо ў 1942 г., у 17-гадовым узросьце, Янка Сурвілла ўзначальваў пачатковую беларускую школу, якая была потым спалена савецкімі партызанамі.

Пасьля вайны ён апынуўся ў эміграцыі, спачатку ў лягеры перамешчаных асобаў у нямецкім Ватэнштэце, дзе заснаваў сваё выдавецтва. Потым Я. Сурвілла эміграваў у Францыю.

З 1947 году састаяў у Радзе Беларускае Народнае Рэспублікі ў выгнаньні. У 1948 годзе ў Парыжы ён быў абраны сакратаром Сусьветнай Арганізацыі Беларускай Эміграцыі. Да 1952 г. ён выдаваў Бюлетэнь САБЭ.

Янка Сурвілла атрымаў стыпэндыю Мадрыдзкага ўнівэрсытэта і скончыў эканамічны факультэт з тытулам магістра.

Адначасова з навучаньнем ён арганізоўвае беларускамоўныя перадачы на Гішпанскім радыё. 25 сакавіка 1952 ён выходзіць у этэр зь першай скіраванай на Беларусь перадачаю. Штодзённыя беларускія радыёперадачы выходзяць на Гішпанскім радыё ў 1958—65 гг. дзякуючы працы Янкі Сурвіллы, які дзеля гэтага перарваў працу над дысэртацыяй, і ягонай жонкі Івонкі Сурвіллы.

Янка Сурвілла, пачатак 1990-х

Пазьней сям’я пераехала ў Канаду, дзе Янка Сурвілла таксама актыўна ўдзельнічаў у беларускім грамадзкім і палітычным жыцьці. У якасьці старшыні атаўскага аддзелу Згуртаваньня Беларусаў Канады ён прадстаўляў беларусаў ува ўсіх палітычных міжэтнічных мерапрыемствах у канадзкай сталіцы.

У 1993 годзе зноў наведаў Беларусь, удзельнічаў у Першым Зьезьдзе беларусаў сьвету.

Захапляўся мастацкай фатаграфіяй, стварыў галерэю партрэтаў беларускіх дзеячоў на чужыне, у тым ліку вядомы партрэт Натальлі Арсеньневай.

Памёр у 1997 годзе.

Рада Беларускай Народнай Рэспублікі (на Чужыне)
Беларускі Інстытут Навукі й Мастацтва (Нью-Ёрк)
Кааліцыя ў Абарону Дэмакратыі й Правоў Чалавека ў Беларусі (ЗША, Канада)
Беларуска-Амэрыканскае Задзіночаньне
Згуртаваньне Беларусаў Канады 

заяўляюць:

Ліквідацыя Эўрапейскага Гуманітарнага Ўнівэрсытэту ўрадам прэзыдэнта Лукашэнкі праз пазбаўленьне памешканьня для выкладаў і адмову ў ліцэнзіі на працяг навучаньня – гэта яшчэ адно сьведчаньне рэакцыйнасьці сучаснага рэжыму ў Беларусі. Гэта чарговае намаганьне спыніць разьвіцьцё свабоднага грамадзтва, запавольніць рост грамадзянскай супольнасьці (civil society). Закрыцьцё Эўрапейскага Гуманітарнага Ўнівэрсытэту зроблена наўсуперак відавочнаму пастуляту, што толькі глыбока ўкарэнёная грамадзянская супольнасьць можа гарантаваць дэмакратыю і агульны дабрабыт у краіне. А такое можа стацца ў вялікай меры праз азнаямленьне з новымі ідэямі ў гуманітарных навуках. Гэткаму азнаямленьню й спрыяла дзейнасьць недзяржаўнага ЭГУ. Але ўлада РБ спахапілася, што азнаёмленасьць маладых людзей з сучаснымі навуковымі тэорыямі на Захадзе, лекцыі заходніх выкладчыкаў, экспэрымэнтальныя мэтады навучаньня, новыя ідэі ў пазнаваньні рэчаіснасьці разьнявольваюць розум моладзі, даюць імпульс глядзець на рэчы й зьявы іншымі вачыма. Вызвалены розум не прызнае прымусу над сабой, ён супрацівіцца ўсякаму гвалту над ім. І ў гэтай свабодзе інтэлекту ўладныя структуры ўгледзелі пагрозу сабе.

Кіраўніцтва ўнівэрсытэту, выкладчыцкі пэрсанал, студэнты й замежныя спонсары змагаюцца за выжываньне ЭГУ. Мы жадаем ім перамогі ў іхных намаганьнях і будзем бараніць права на далейшае існаваньне гэтай установы. Жадаем заадно, каб у будучай сваёй дзейнасьці кіраўніцтва ўнівэрсытэту зьвярнула больш увагі на вывучэньне беларускай нацыянальнай культуры, якую неміласэрна вынішчае ўрад Лукашэнкі. Бо ж беларушчына становіць неад’емную частку агульнай чалавечай культуры, азнаямленьню зь якой спрыяе ўнівэрсытэт.

Калі-ж выжыць ЭГУ ў гэтым змаганьні ня ўдасца і гэтая вышэйшая навучальная ўстанова спыніць сваё існаваньне, гэта будзе вялікаю стратаю, будзе далейшым абмежаваньнем шанцаў Беларусі інтэгравацца ў Эўропу, у заходні дэмакратычны сьвет.

Жнівень – верасень 2004 г.