Нататку аб гэтым 23 чэрвеня 1921 г. апублікавала газэта Danziger Volksstimme – выданьне нямецкіх сацыял-дэмакратаў у Вольным Горадзе Данцыгу (Nr. 170).

Перасьлед габрэяў у Беларусі

Коўна, 18 чэрвеня. Народны ўрад Беларусі, які знаходзіцца тут у выгнаньні, зраіў заяву супраць габрэйскіх пагромаў у занятых палякамі і бальшавікамі частках Беларусі.

У ёй сказана:

“Шмат стагодзьдзяў нашыя габрэйскія суграмадзяне жылі і працавалі з намі плячом да пляча. Культура і дабрабыт нашай краіны пабудаваныя агульнаю працай. На руках беларускага народу ніколі не было крыві ягонага братэрскага габрэйскага народу.

Цяпер жа цёмныя сілы займаюцца тым, каб прывіць запалоханаму беларускаму народу нянавісьць да габрэяў. Абуральна, што акупацыйныя сілы ўвогуле церпяць гэткую поўную нянавісьці агітацыю.

Твой законны ўрад, які цяпер вымушаны пакінуць краіну ворагам, заклікае цябе, беларускі народзе, змагацца не супраць габрэяў, а разам зь імі супраць агульных прыгнятальнікаў і ворагаў, супраць несправядлівасьці і за лепшыя і шчасьлівейшыя стасункі чалавека з чалавекам без будзь-якой рэлігійнай розьні.”

Нарадзіўся ў габрэйскай сям’і, ягоным бацькам быў фабрыкант і актывіст сіянісцкага руху Рыгор Лур’е.

Скончыў рэальную гімназію ў Пінску і Імпэратарскі Археалягічны Інстытут у Маскве, а даксама праўніцкі ліцэй. Быў сябрам рэдакцыйнае калегіі газэты “Пинскій листокъ”.

Падчас Першае Сусьветнае Вайны быў у Стакгольме, дзе рэдагаваў расейскамоўнае выданьне “Скандинавскій вѣстникъ” (1915 – 1918 гг.).

Як чалавек, які меў стасункі зь вядомымі габрэйскімі дзеячамі (Хаімам Вэйцманам, Нагумам Сакаловым, Леам Моцкіным), прадстаўляў Беларускую Народную Рэспубліку за мяжой.

У 1919—1921 – консул і гандлёвы агент БНР у Капэнгагене, стварыў тут прэс-бюро Наладжваў кантакты таксама са швэдзкімі ўрадавымі коламі. Актыўна перакладаў з дацкае й швэдзкае моваў газэты і рабіў дайджэст для ўраду БНР, каб мець разуменьне, як ставяцца да Ўсходняе Эўропы й Беларусі дацкія й швэдзкія палітычныя і дзелавыя колы.

У студзені 1921 г. Пераехаў у Коўна, дзе стаў выдаўцом Бюлетэню Беларускага Прэс-Бюро. Пасьля быў пераведзены ў Бэрлін, а адтуль у Данцыг, дзе таксама працаваў журналістам і выдаўцом.

Быў паліглётам, акрамя беларускай мовы і йідыш валодаў расейскай, польскай, нямецкай, францускай, дацкай і швэдзкай мовамі.

Тарашкевіч нарадзіўся ў засьценку Мацюлішкі Віленскага павету ў сялянскай сям’і.

У 1911 г. скончыў з 2-ю Віленскую гімназію з срэбным мэдалём. У 1916 годзе скончыў гісторыка-філялягічны факультэт Петраградзкага ўнівэрсытэту й быў пакінуты там пры катэдры расейскай мовы й літаратуры. Працаваў таксама як прыват-дацэнт старажытнагрэцкай і лацінскай моваў. Падчас жыцьця ў Пэтэрбургу актыўна ўдзельнічаў у жыцьці беларускае дыяспары горада.

У 1917 вяртаецца на Беларусь, становіцца актыўным удзельнікам і адным зь лідэраў Беларускай сацыялістычнай грамады.

Знаходзіцца ў Менску падчас абвяшчэньня БНР, актыўна супрацоўнічае з уладамі Рэспублікі. У 1919 годзе — выкладчык беларускай і старажытнагрэцкай моваў у Менскім пэдагагічным інстытуце. З наступленьнем бальшавікоў на Менск зьяжджае ў Вільню.

У 1920 годзе — загадчык беларускага сэктара дэпартамэнту асьветы Рэспублікі Сярэдняй Літвы. З 1921 году — дырэктар Віленскай беларускай гімназіі. Адзін з кіраўнікоў і заснавальнікаў Таварыства беларускай школы.

З 1921 па 1922 году быў абраны паслом у польскі Сэйм, у 1922—1924 гадах быў старшынёю Беларускага пасольскага клюбу. Пасьля 1924 г. зблізіўся зь левым крылом БПК, быў адным з сузаснавальнікаў і кіраўніком Беларускай Сялянска-Работніцкае Грамады, масавай беларускай незалежніцкай палітычнай партыі. У той жа час шчыльна зблізіўся зь лідэрамі Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі і ў студзені 1926 году быў прыняты ў партыю. Таемна ўдзельнічаў у III канфэрэнцыі КПЗБ (студзень 1926 году).

У студзені 1927 году разам зь іншымі лідэрамі вызваленча-рэвалюцыйнага руху быў арыштаваны польскай дэфэнзывай, у траўні 1928 году засуджаны на 12 гадоў зьняволеньня па абвінавачаньні ў спробе дзяржаўнага перавароту з мэтай далучэньня Заходняй Беларусі да Савецкага Саюзу. У 1929 тэрмін зьняволеньня быў зьменшаны да 8 гадоў, а ў траўні 1930 году Тарашкевіч паводле распараджэньня прэзыдэнта Польшчы быў датэрмінова выпушчаны з астрогу.

Пасьля вызваленьня актыўна далучыўся да камуністычнай выбарчай кампаніі ў польскі парлямэнт, узначальваў пракамуністычны выбарчы камітэт Беларускага сялянска-работніцкага пасольскага клюбу “Змаганьне”. Жыў у Гданьску.

У лютым 1931 году арыштаваны польскімі ўладамі пры спробе праехаць праз польскую тэрыторыю з Гданьску ў Бэрлін. У лістападзе 1932 году зноў асуджаны на 8 гадоў катаржнай турмы.

Зь верасьня 1933 году ў абмен на арыштаванага савецкай уладай Францішка Аляхновіча пераехаў у СССР. Працаваў загадчыкам аддзелу Польшчы й Прыбалтыкі ў Міжнародным аграрным інстытуце (Масква).

6 траўня 1937 году арыштаваны па абвінавачаньні ў сфабрыкаванай справе так званага “Беларускага нацыянальнага цэнтру”. 5 студзеня 1938 “двойкай” НКВД і Пракуратурай СССР прыгавораны да расстрэлу. Як сьцьвярджае афіцыйная вэрсія, быў расстраляны. Дасьледчык Леанід Маракоў выказваў меркаваньне, што Браніслаў Тарашкевіч загінуў падчас катаваньняў, якія доўжыліся дзевяць месяцаў.

“Браніслаў Тарашкевіч”: фільм тэлеканалу “Белсат” з цыклю “Гісторыя пад знакам Пагоні”: