Канфэрэнцыя аб’яднала прадстаўнікоў асноўных беларускіх палітычных арганізацый і партый за межамі БССР. Прысутнічалі ўдзельнікі з Заходняй Беларусі, Нямеччыны, Латвіі, Летувы, Польшчы і Чэхаславаччыны.

Беларускую партыю сацыялістаў-рэвалюцыянэраў прадстаўлялі С. Баран, К. Дуж-Душэўскі, Л. Заяц, А. Карабач, В. Ластоўскі, Я. Мамонька, М. Шыла;

Беларускую партыю сацыялістаў-фэдэралістаў — В. Захарка, К. Езавітаў, П. Крачэўскі, А. Цьвікевіч;

Беларускую сацыял-дэмакратычную партыю — Б. Тарашкевіч.

Канфэрэнцыя пацьвердзіла вернасьць Трэцяй Устаўнай грамаце Рады БНР і заявіла, што адзіным заканадаўчым органам Беларусі зьяўляецца Рада Беларускай Народнай Рэспублікі, а таксама пацьвердзіла прынцып незалежнасьці й непадзельнасьці Беларусі.

Прадстаўнікі дыпляматычных місій БНР, 1921 г., падчас Усебеларускай палітычнай канфэрэнцыі ў Празе. Зьлева направа: Лявон Вітан-Дубейкаўскі, Мікола Вяршынін, Аляксандар Галавінскі, Аляксандар Цьвікевіч, Бруна Мілер

Дэлегацыя Партыі Сацыялістаў-Рэвалюцыянэраў на Ўсебеларускай палітычнай канфэрэнцыі, Прага, 25-28 верасьня 1921 г.

Рэзалюцыя, прынятая на канфэрэнцыі ў Празе

I. Рэзалюцыя аб Рыжскім Трактаце

Стоячы на грунце граматы Беларускай Народнай Рэспублікі ад 25 сакавіка 1918 г., апавесьціўшай незалежнасьць Беларусі ў межах лічэбнай перавагі беларускага народу, Беларуская нацыянальна-палітычная нарада ў Празе, зложаная з прадстаўнікоў беларускіх палітычных партыяў і нацыянальных арганізацый з-пад усіх цяперашніх акупацый Беларусі, сабраўшыся ў Прагу, аднагалосна заяўляе:

1.Беларускі народ вёў, вядзе й будзе весьці барацьбу за незалежнасьць і непадзельнасьць Беларусі.

2.Што ўсе ранейшыя пратэсты беларускіх палітычных і нацыянальных арганізацый, у свой час заяўленыя супраць Рыжскага Трактату, дзеля чаго Беларусь паміж Расеяй і Польшчай, нарадай аднагалосна пацьвярджаюцца.

3.Беларуская нацыянальна-палітычная нарада ў Празе заклікае ўсе актыўныя беларускія сілы да самай рашучай рэвалюцыйнай барацьбы ўсякімі, маючыміся ў іх распараджэньні спосабамі супраць падзелу Беларусі й заклікае лічыць ворагамі беларускага народу кожнага таго, хто згадзіўся б прызнаць Рыжскі мірны трактат. (Падпісалі: Старшыня нарады А. Цьвікевіч, Віцэ-старшыня В. Захарка й сакратар С. Баран).

II. Палажэньне беларускага народу пад акупацыямі

Беларуская Нацыянальна-Палітычная Нарада ў Празе, разважыўшы палажэньне беларускага народу пад расійскай і польскай акупацыямі, сьцьверджае, што:

1) пад расійскай акупацыяй у гэты момант знаходзіцца больш як 206.000 кв.кл. беларускай тэрыторыі, зь ліку якой расійскі савецкі ўрад 153.000 кв.кл. далучыў беспасярэдна да Расіі, а на 53.000 кв.кл. утварыў фікцыю савецкай Беларусі. На тэрыторыі савецкай Беларусі расійскі савецкі ўрад устанавіў уладу, зложаную з чужых беларускаму народу элемэнтаў, каторымі кіруе цэнтральны савецкі ўрад з Масквы. Шырока рэклямаваная талерантнасьць савецкай улады да беларускага адраджэнскага руху ў савецкай Беларусі дагэтуль ня выйшла з чыста дэкляратыўных рамак; для нацыянальна-культурнага адраджэнскага руху ў савецкай Беларусі дагэтуль нічога ня зроблена.

На беларускай тэрыторыі, далучанай беспасярэдна да Расіі, беларускае насяленьне падлягае самай натужанай русыфікацыі і пазбаўленае ўсіх як палітычных, так і нацыянальна-культурных правоў: урадавай мовай зьяўляецца мова расійская, беларускія газэты забароненыя, беларуская адраджэнская праца тлуміцца турмой і расстрэламі;

2) пад польскай акупацыяй знаходзіцца больш як 100.000 кв.кл. беларускай зямлі; на захопленых польскім імпэрыялізмам гэтых тэрыторыях бушуе цяпер нічым не агранічаны польскі шавінізм і нечуваны нацыянальны ўціск і зьдзек над беларускім народам. З мэтай задушыць беларускі вызвалечы рух палякі нішчаць беларускую культуру і інтэлігенцыю, кіруючыся да поўнага зьнішчэньня на гэтых землях беларускага племені. ЗЕмлі беларускіх уцекачоў польскі ўрад раздае салдатам – ураджэнцам Польшчы. Сьвядомае беларускае сялянства польскі ўрад гноіць па турмах і канцэнтрацыйных табарах, ён зачыняе культурныя, нацыянальныя і эканамічныя арганізацыі, забараняе друк, беларускую школу і мову.

Беларуская Нацыянальна-Палітычная Нарада, у імя справядлівасьці і захаваньня беларускай нацыі і культуры, вымагае ад Лігі Нацый м ўсіх народаў сьвету адкінуць агідны польскі шавінізм і імпэрыялізм у яго этнаграфічныя межы за Буг і Нарэў.

Прага-Чэская, 28 верасьня 1921 г.

Нарадзіўся ў сям’і музыканта. Вучыўся ў віленскай гімназіі, хіміка-тэхнічнай школе, Драматычнай школе (Кракаў), школе Музычнага таварыства (Варшава).

З 1904 г. ездзіў па Польшчы з вандроўнай тэатральнай трупай. У 1908 г. вярнуўся ў Вільню, працаваў рэпартэрам у польскіх газэтах. Выдаваў гумарыстычны часопіс «Пэркунас». За публікацыю антыцарскага артыкулу быў прыцягнуты да адказнасці, але ўцёк у Галіцыю, дзе граў у розных тэатрах.

У 1913 г., пасьля амністыі з нагоды 300-годзьдзя дома Раманавых, вярнуўся ў Вільню. Але за антырэлігійны выпад у тым жа артыкуле быў прыгавораны да года турэмнага зьняволеньня. Выйшаўшы на волю, працаваў мулярам, пажарным, настаўнікам, наладжваў тэатральныя прадстаўленьні.

У 1918 г. прабраўся празь лінію фронту ў Менск.

3 ліпеня 1918 пастановай Народнага Сакратарыята БНР прызначаны загадчыкам рэпэртуару Беларускага Дзяржаўнага Тэатру. У 1919-1920 гг. працуе дырэктарам і галоўным рэжысэрам менскага «Беларускага тэатра».

З 1920 г. жыў зноў у Вільні, у 1921-1923 гг. рэдагаваў газэту «Беларускі звон».

У 1926 г. нелегальна перайшоў у БССР і хутка быў арыштаваны і сасланы на 10 год на Салавецкія астравы. У 1933 г. быў абменены ўладамі на заходнебеларускага палітвязьня Браніслава Тарашкевіча. Вярнуўся ў Вільню, выступаў у польскай газеце «Слова» з артыкуламі аб беларускім тэатры і драматургіі.

У час другой нямецкай акупацыі рэдагаваў тыднёвік «Беларускі голас» (1942-1944).

3 сакавіка 1944 г. забіты невядомымі на кватэры ў Вільні.

Выдадзеная Аляхновічам у 1937 г. кніга «У капцюрох ГПУ» была першымі маштабовымі непасярэднымі сьведчаньнямі пра ГУЛАГ. Кніга была перакладзеная на многія мовы.

Глядзі таксама:

У капцюрох ГПУ

Тарашкевіч нарадзіўся ў засьценку Мацюлішкі Віленскага павету ў сялянскай сям’і.

У 1911 г. скончыў з 2-ю Віленскую гімназію з срэбным мэдалём. У 1916 годзе скончыў гісторыка-філялягічны факультэт Петраградзкага ўнівэрсытэту й быў пакінуты там пры катэдры расейскай мовы й літаратуры. Працаваў таксама як прыват-дацэнт старажытнагрэцкай і лацінскай моваў. Падчас жыцьця ў Пэтэрбургу актыўна ўдзельнічаў у жыцьці беларускае дыяспары горада.

У 1917 вяртаецца на Беларусь, становіцца актыўным удзельнікам і адным зь лідэраў Беларускай сацыялістычнай грамады.

Знаходзіцца ў Менску падчас абвяшчэньня БНР, актыўна супрацоўнічае з уладамі Рэспублікі. У 1919 годзе — выкладчык беларускай і старажытнагрэцкай моваў у Менскім пэдагагічным інстытуце. З наступленьнем бальшавікоў на Менск зьяжджае ў Вільню.

У 1920 годзе — загадчык беларускага сэктара дэпартамэнту асьветы Рэспублікі Сярэдняй Літвы. З 1921 году — дырэктар Віленскай беларускай гімназіі. Адзін з кіраўнікоў і заснавальнікаў Таварыства беларускай школы.

З 1921 па 1922 году быў абраны паслом у польскі Сэйм, у 1922—1924 гадах быў старшынёю Беларускага пасольскага клюбу. Пасьля 1924 г. зблізіўся зь левым крылом БПК, быў адным з сузаснавальнікаў і кіраўніком Беларускай Сялянска-Работніцкае Грамады, масавай беларускай незалежніцкай палітычнай партыі. У той жа час шчыльна зблізіўся зь лідэрамі Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі і ў студзені 1926 году быў прыняты ў партыю. Таемна ўдзельнічаў у III канфэрэнцыі КПЗБ (студзень 1926 году).

У студзені 1927 году разам зь іншымі лідэрамі вызваленча-рэвалюцыйнага руху быў арыштаваны польскай дэфэнзывай, у траўні 1928 году засуджаны на 12 гадоў зьняволеньня па абвінавачаньні ў спробе дзяржаўнага перавароту з мэтай далучэньня Заходняй Беларусі да Савецкага Саюзу. У 1929 тэрмін зьняволеньня быў зьменшаны да 8 гадоў, а ў траўні 1930 году Тарашкевіч паводле распараджэньня прэзыдэнта Польшчы быў датэрмінова выпушчаны з астрогу.

Пасьля вызваленьня актыўна далучыўся да камуністычнай выбарчай кампаніі ў польскі парлямэнт, узначальваў пракамуністычны выбарчы камітэт Беларускага сялянска-работніцкага пасольскага клюбу “Змаганьне”. Жыў у Гданьску.

У лютым 1931 году арыштаваны польскімі ўладамі пры спробе праехаць праз польскую тэрыторыю з Гданьску ў Бэрлін. У лістападзе 1932 году зноў асуджаны на 8 гадоў катаржнай турмы.

Зь верасьня 1933 году ў абмен на арыштаванага савецкай уладай Францішка Аляхновіча пераехаў у СССР. Працаваў загадчыкам аддзелу Польшчы й Прыбалтыкі ў Міжнародным аграрным інстытуце (Масква).

6 траўня 1937 году арыштаваны па абвінавачаньні ў сфабрыкаванай справе так званага “Беларускага нацыянальнага цэнтру”. 5 студзеня 1938 “двойкай” НКВД і Пракуратурай СССР прыгавораны да расстрэлу. Як сьцьвярджае афіцыйная вэрсія, быў расстраляны. Дасьледчык Леанід Маракоў выказваў меркаваньне, што Браніслаў Тарашкевіч загінуў падчас катаваньняў, якія доўжыліся дзевяць месяцаў.

“Браніслаў Тарашкевіч”: фільм тэлеканалу “Белсат” з цыклю “Гісторыя пад знакам Пагоні”: