У Першую Сусьветную Вайну служыў у дзеючай расейскай арміі. Удзельнік зьезду беларускіх нацыянальных арганізацыяў у Менску (сакавік 1917), зьезду настаўнікаў Менскай губэрні (травень 1917).

Зь сьнежня 1917 у Вільні, удзельнік стварэньня Беларускага навуковага таварыства, у студзені 1918 абраны ў склад Віленскай беларускай рады, удзельнічаў у сэсіі Рады БНР у Менску (24-25 сакавіка 1918).

У лістападзе 1918 кааптаваны ў склад Летувіскай Тарыбы. Пасьля прыходу ў Вільню Чырвонай Арміі працаваў у літаратурна-выдавецкім аддзеле Наркамасьветы Летувіска-Беларускай ССР, загадваў беларускім выдавецтвам «Веда». У час польска-савецкай вайны 1919—1920 гадоў сябра Цэнтральнай беларускай рады Віленшчыны й Гарадзеншчыны, прэзыдыюму Беларускай цэнтральнай школьнай рады.

Скончыў Віленскую беларускую гімназію (1921), Карлаў унівэрсытэт у Празе (1926). Доктар славянскай філялёгіі й гісторыі (1926). Працаваў выкладчыкам беларускай мовы ў Варшаўскім унівэрсытэце (1928—1932) і Ўнівэрсытэце Стэфана Баторыя ў Вільні (1927—1940). Друкаваўся ў часопісе «Крывіч», заходнебеларускіх выданьнях.

Ян Станкевіч быў паслом Сойму Польшчы (1928—1930).

У 1940 Янка Станкевіч выехаў у Варшаву, дзе далучыўся да дзейнасьці Беларускага камітэту. Ян Станкевіч супрацоўнічаў з Вацлавам Іваноўскім, наладзіў кантакты з польскім антыфашысцкім падпольлем, стварыў кансьпірацыйную групу пад назвай Партыя беларускіх нацыяналістаў (ПБН). Стратэгічнай мэтай гэтай дзейнасьці зьяўлялася адбудова беларускай дзяржаўнасьці ў апоры на Польшчу.

З восені 1941 году Ян Станкевіч жыў у Менску, куды перамясьціўся і ЦК Партыі беларускіх нацыяналістаў, нядоўга працаваў у школьным аддзеле Менскай управы. Станкевіч быў сябрам Беларускай народнай самапомачы, Беларускай незалежніцкай партыі, навуковага аддзелу Беларускай цэнтральнай рады, адным з заснавальнікаў Беларускага навуковага таварыства. Выкладаў гісторыю Беларусі ў падафіцэрскай школе паліцыі ў Менску.

З 1944 у эміграцыі. У Нямеччыне ён аднавіў дзейнасьць Беларускага навуковага таварыства. З 1949 Ян Станкевіч жыў у ЗША, удзельнічаў у працы Беларуска-амэрыканскага задзіночаньня, Беларуска-амэрыканскага зьвязу, выдаваў часопіс «Веда», «Незалежнік», супрацоўнічаў зь Беларускім інстытутам навукі і мастацтва і ягоным выданьнем «Запісы», часопісам «Сяўбіт», газэтай «Бацькаўшчына» (Мюнхэн), «Беларус» (Нью-Ёрк) і інш. Заснавальнік (разам са Станіславам Станкевічам) Вялікалітоўскага фонду імя Л. Сапегі.

Я. Станкевіч – аўтар працаў па беларускай гісторыі, гістарыяграфіі, мовазнаўстве («Месца беларускага языка сярод іншых славянскіх языкоў і час яго ўзьнікненьня», 1930; «Час узьнікненьня беларускага і ўкраінскага народаў», 1931; «Крыўя-Беларусь у мінуласьці», 1942; «Этнаграфічная і гістарычная тэрыторыі і граніцы Беларусі», 1953, на беларускай і ангельскай мовах; «3 гісторыі Беларусі»,1958; Mova rukapisu Al Kitab. Kryvickaha muzeju Ivana Łuckieviča u Vilni. Čaść 1. Fonetyka, New York, 1954; «Нарысы з гісторыі Вялікалітвы-Беларусі», 1978). Беларусь называў Крывіяй (зыходзячы з «крывіцкай» канцэпцыі этнагенэзу беларусаў) ці Вялікалітвой. Трансьлітарыраваў кітаб 1-й паловы 18 ст.(Кітаб Івана Луцкевіча). Падрыхтаваў «Беларуска-расейскі (Вялікалітоўска-расейскі) слоўнік» (выд. ў 1990).

Пахаваны на беларускіх могілках у Саўт-Рывэры, штат Нью-Джэрзі, ЗША.

Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў навучальню пры Віленскім настаўніцкім інстытуце, здаў іспыт на званьне аптэкарскага вучня. З 1904 г. – у Віленскай духоўнай каталіцкай сэмінарыі. Пасьвячоны ў сьвятары ў 1908 г. У гэтым жа годзе распачаў душпастырскую дзейнасьць, працаваў адміністратарам у парафіі Нараўка Сакольскага павета. З 1917 г. – адміністратар у мястэчку Іказьнь Дзісенскага павета.

Займаўся беларускай культурна-асьветнай дзейнасьцю, адкрываў беларускія школы. Браў удзел у зьездзе каталіцкага духавенства Дзісенскага дэканата (06-07.08.1918), які выказаўся за шырокае адкрыцьцё ў дэканаце беларускіх школ «з мовай навучаньня беларускай». Удзельнікі зьезда падкрэсьлілі і той факт, што «абшар дзейнасьці Каталіцкай дэмакрацыі ў дэканаце ёсьць беларускі».

Па закліку кс. Міхала Буклярэвіча ў чэрвені 1919 распачалося адно з шматлікіх антыбальшавіцкіх паўстаньняў на тэрыторыі Беларусі. 14 чэрвеня 1919 года ў Іказьні быў парафіяльны фэст Найсьвяцейшага Цела і Крыві Хрыста. Ксёндз Міхал Буклярэвіч зьвярнуўся да тысячаў людзей, што прыйшлі на фэст, заклікаў іх браць зброю і змагацца супраць бальшавіцкіх акупантаў. Паўстаньне цягнулася больш за тыдзень. Пасьля яго падаўленьня кс. Міхал Буклярэвіч быў расстраляны бальшавікамі. У сакавіку 1920 г. ягонае цела было ўрачыста перапахавана ў Іказьні.

Антон Шукелойць нарадзіўся 19 ліпеня 1915 г. у Ашмянскім павеце ў сялянскай сям’і. Вучыўся ў Жупранскай пачатковай школе й Ашмянскай польскай гімназіі.

У 1939 г. скончыў аддзяленьне славянскай філялёгіі і этнаграфіі гуманістычнага факультэта Віленскага Ўнівэрсытэту. Падчас студэнцтва працаваў ва ўнівэрсытэцкім этнаграфічным музэю, часта выязджаў для збору матэрыялаў у розныя мясьціны Беларусі.

Ужо ў юнацтве А. Шукелойць далучыўся да грамадзкага руху, падчас вучобы ў Ашмянскай гімназіі быў сябрам беларускага гуртка сацыялістычнай моладзі. У Вільні ён далучыўся да групы студэнтаў, якая выдавала часопіс беларускай сацыялістычнай думкі “Золак”. Ва ўнівэрсытэце быў сябрам беларускіх студэнцкіх арганізацый: Беларускага студэнцкага саюза, Таварыства прыяцеляў беларусаведы (у апошнім быў старшынёй). Сьпяваў у беларускім студэнцкім хоры пад кіраўніцтвам Рыгора Шырмы.

Па далучэньню Заходняй Беларусі да БССР у 1939 г. А. Шукелойць працаваў настаўнікам на Ашмяншчыне. Ён арганізаваў у Ашмянах першую беларускую сярэднюю школу, настаўніцкія курсы і каля 90 беларускіх школ на тэрыторыі былога Ашмянскага павета. Выкладаў беларускую мову ў гімназіі, дзе раней вучыўся сам. У 1940 г. стаў дэпутатам Ашмянскага гарадзкога савета, загадчыкам гарадзкога аддзела народнай асьветы і школьным інспэктарам-мэтадыстам Ашмянскага раёна.

23 чэрвеня 1941 А. Шукелойць арыштаваны органамі НКВД, але вызваліўся з турмы ў выніку налёту нямецкай авіяцыі.

Падчас нацыстоўскай акупацыі ён працаваў у аддзеле асьветы і культуры Менскай гарадзкой управы, потым стаў загадчыкам Беларускага гістарычнага музэя, кіраўніком аддзела краязнаўства галоўнай управы Беларускага культурнага згуртаваньня і школьным інспэктарам пры аддзеле Беларускай цэнтральнай рады.

У 1944 г. ён выехаў у Нямеччыну, дзе пасьля вайны працаваў у сыстэме адукацыі ў лягерах для перамешчаных асобаў, спрабаваў адшукаць сьляды вывезеных нацыстамі беларускіх музэйных каштоўнасьцяў.

У пачатку 1950-x гг. А. Шукелойць пераехаў у ЗША, дзе на працягу многіх дзесяцігодзьдзяў быў актыўным удзельнікам і арганізатарам жыцьця беларускай дыяспары.

У 1975 – 2007 гг. А. Шукелойць быў Старшынём галоўнае ўправы Беларуска-Амэрыканскага Задзіночаньня. Апрача гэтага ён быў членам рэдакцыі газэты “Беларус”, членам БІНіМ у Нью-Ёрку.

Антон Шукелойць – аўтар дзясяткаў артыкулаў, успамінаў, нэкралёгаў, апублікаваных у газэтах “Бацькаўшчына” і “Беларус”. Аўтар матэрыялаў пра лёс музэйных фондаў, вывезеных зь Беларусі ў час Другой Сусьветнай Вайны ў Нямеччыну і Аўстрыю.

Зянон Пазьняк. Гутаркі з Антонам Шукелойцем (таксама тут)

Відэа ўспамінаў Антона Шукелойця:

Нарадзіўся ў вёсцы Арляняты Ашмянскага павету Віленскай губэрні (цяпер Смаргонскі раён, Гарадзенская вобласьць) у сялянскай сям’і беларусаў-католікаў. Пачаў адукацыю ў царкоўна-прыходзкай школе ў в. Баруны, але праз год яго перавялі ў Гальшанскую народную школу. Далей вучыўся ў гарадзкой вучэльні ў Ашмянах.

Скончыў Віленскую духоўную сэмінарыю (1914) і духоўную акадэмію ў Санкт-Пэтэрбургу (1918). Супрацоўнічаў зь беларускімі часопісамі «Сьветач» і «Дзяньніца». 24 — 25 траўня 1917 году ў Менску ўдзельнічаў у зьезьдзе беларускага каталіцкага духавенства.

Адзін зь першых пачаў ужываць беларускую мову ў багаслужэньні. 3 1919 году выкладаў рэлігію ў Віленскай беларускай гімназіі.

13 сьнежня 1919 г. кааптаваны ў склад Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.

У 1922 — 1928 гадох быў абраны паслом да польскага Сэйму зь ліста Блёку нацыянальных меньшасьцяў.

Пасьля зноў выкладаў рэлігію ў Віленскай беларускай гімназіі, адкуль у 1933 годзе быў звольнены польскімі ўладамі. Да 1935 году працаваў у гандлёвай школе ў Вільні.

Апекваўся дзіцячымі прытулкамі, узначальваў Камітэт дапамогі ахвярам вайны.

У 1924 г. стаў старшынём Таварыства беларускай школы, у 1926 годзе – старшынём Беларускага інстытуту гаспадаркі і культуры.

Быў галоўным рэдактарам і выдаўцом газэты беларускіх каталікоў «Крыніца», а потым выдаваў часапіс «Chryścijanskaja Dumka» ў 1927—1938 гадох. У 1928 годзе сумесна зь іншымі дзеячамі заснаваў Беларускае каталіцкае выдавецтва.

За дзейнасьць па беларусізацыі Касьцёла ў 1938 годзе высланы польскімі ўладамі зь Вільні ў Слонім тэрмінам на 5 гадоў.

Увосень 1939 году, пасьля заняцьця Заходняй Беларусі савецкімі войскамі, вярнуўся ў Вільню, дзе стаў дырэктарам Беларускай дзяржаўнай прагімназіі. Там жа перажыў Другую сусьветную вайну, будучы сьвятаром касьцёла сьвятога Міхала.

Арыштаваны савецкімі ўладамі 7 сьнежня 1944 году, але неўзабаве адпушчаны. Паўторна арыштаваны 13 красавіка 1949 году, прысуджаны да 25 гадоў лягераў. Адпраўлены ў Азярлаг (лягер сыстэмы ГУЛАГ у Тайшэце, Іркуцкая вобласьць, Расея), дзе і памёр у сьнежні таго ж году. Пахаваны на могілках палітзьняволеных каля вёскі Шаўчэнка (Шевченко) Тайшэцкага раёну.