Tag Archives: 1918

БНР і Гомельшчына

Якім быў лёс Гомельшчыны ў рэвалюцыйныя 1917-1918 гады? Хто прэтэндаваў на гэтыя землі? Ці мела БНР прадстаўніцтва на Гомельшчыне? Якія асобы спрыялі беларускай справе ў гэтым рэгіёне?

На гэтыя і іншыя пытанні адказвае гісторык Валянціна Лебедзева.

Відэа створанае ў рамках гомельскага адукацыйна-асьветніцкага праекту “Krajavid”.

Перамовы зь Ленінам і Сталінам у Маскве – лістапад 1918 г.

У другой дэкадзе лістапада 1918 г. у Маскве прайшлі перамовы паміж БНР і РСФСР аб існаваньні беларускае рэспублікі ва ўмовах далейшага наступу бальшавіцкіх войскаў на Беларусь.

У рамках перамоваў адбылася сустрэча Старшыні Рады Народных Міністраў, міністра замежных спраў БНР Антона Луцкевіча з Уладзімірам Ленінам і сустрэча раднага БНР, прадстаўніка беларускіх сацыялістаў-рэвалюцыянэраў Тамаша Грыба з наркамам РСФСР па справах нацыянальнасьцяў Іосіфам Сталінам. Абмяркоўвалася магчымасьць стварэньня беларускае савецкае рэспублікі, якая ў выніку была бальшавікамі рэалізаваная, але без удзелу структураў БНР.

Таварыства Беларусаў горада Новачаркаска

28 кастрычніка 1918 рэзалюцыяй члена Народнага Сакратарыяту БНР Л. Зайца прыняты да ведама Статут Таварыства Беларусаў горада Новачаркаска.

Новачаркаск, цяпер у складзе Растоўскай вобласьці Расеі, на той момант быў сталіцай Усевялікага Войска Данскога – створанай пасьля Кастрычніцкай рэвалюцыі дзяржавы данскіх казакоў, якая існавала да 1920 г. У хаўрусе з Дабравольчай арміяй генэрала Денікіна Ўсевялікае Войска Данское вяло вайну супраць бальшавікоў.

На ілюстрацыі – дзяржаўныя сымбалі Ўсевялікага Войска Данскога.

(Паводле Архівы БНР, Том 1, Кніга 1, с. 288)

Беларуская бежанская камісія ў Маскве – 26.10.1918

26 кастрычніка 1918 г. пастановай Народнага Сакратарыяту БНР у Маскве створаная Беларуская бежанская камісія пры нямецкім консульстве. Для працы ў камісіі ў Маскву накіраваны Вацлаў Вэбэр.

Пасьля пачатку Першай Сусьветнай Вайны ўглыбіні Расеі апынуліся сотні тысячаў уцекачоў зь Беларусі. У першыя месяцы вайны расейскія ўлады актыўна падштурхоўвалі беларускае насельніцтва да ад’езду на ўсход.

(Паводле Архівы БНР, Том 1, Кніга 1, с. 288. На ілюстрацыі – Уцекачы ад вайны, Слуцак, 1915)

Зварот Рады БНР да прэзыдэнта ЗША – 22.10.1918

22 кастрычніка 1918 г. прыняты зварот Рады БНР да прэзыдэнта ЗША і да ваюючых дзяржаваў з заклікам да прызнаньня незалежнасьці Беларусі.

 

Обращеніе
къ президенту Сѣверо-Американских Соединенныхъ Штатовъ,
воюющимъ и центральнымъ державамъ

 

Рада Бѣлорусской Народной Республики, состоящая изъ избранниковъ ВСЕБѢЛОРУССКАГО СЪѢЗДА, а также изъ представителей національныхъ, общественныхъ и политическихъ группъ, является до созыва Бѣлорусскаго Сейма единственнымъ высшимъ Законодательнымъ и Административнымъ Органомъ, выражающимъ волю Бѣлорусскаго народа и другихъ народностей, населяющихъ Бѣлоруссію.

Въ тяжкій моментъ жизни довѣрившаго ей власть Края Рада въ сознаніи лежащей на ней отвѣтственности за судьбы Родины обращается къ Демократіямъ Міра.

Continue reading Зварот Рады БНР да прэзыдэнта ЗША – 22.10.1918

Сфэра ўплыву Народнага Сакратарыята БНР – 1918 г.

У паведамленьні ад 6 чэрвеня 1918 года “Сфэра ўплыву Народнага Сакратарыята” адзначаецца:

“За апошні тыдзень Народны Сакратарыят наведалі прадстаўнікі Магілёўскай, Віцебскай губэрній, Гомельшчыны, Палесься, Вілейскага павета і іншых гарадоў. З усіх месц дэлегаты прывозяць пастановы аб прызнаньні ўлады Народнага Сакратарыята і просьбу рэгуляваць жыцьцё”

Беларускі народны дом імя Максіма Багдановіча

19 траўня 1918 году ў Менску адчынены Беларускі народны дом імя Максіма Багдановіча, які стаўся цэнтрам культурніцкага жыцьця Беларусі. У той жа дзень на базе Таварыства драмы і камэдыі быў створаны Беларускі дзяржаўны тэатр.

Continue reading Беларускі народны дом імя Максіма Багдановіча

Сход у падтрымку БНР у Адэсе – 21.04.1918

21 красавіка 1918 у Адэсе адбыўся сход беларускіх арганізацый у падтрымку Беларускай Народнай Рэспублікі. Удзельнікі прынялі рэзалюцыю, якая ўхваляла стварэньне незалежнай беларускай дзяржавы.

Адэса была адным з важных цэнтраў беларускага нацыянальнага руху ў 1917-1918 гг. У рэгіёне на той момант знаходзілася каля 100 тысячаў беларусаў – пераважна вайскоўцаў і ўцекачоў.

Улады БНР прызначылі Сьцяпана Некрашэвіча консулам Беларусі ў Адэсе.

Стварэньне беларускіх радаў у рэгіёнах БНР

20 красавіка 1918 Рада БНР разаслала па рэгіёнах БНР загад аб стварэньні мясцовых рад (выбарных органаў БНР) і прыняцьці імі на сябе ўлады ад нямецкіх акупантаў.

У наказе адзначалася, што

“Беларускія Рады маюць мэтаю дзяржаўную незалежнасьць Беларусі, разьвіцьцё і паўсюднае пашырэньне беларускай культуры”.

Дзеля дасягненьня гэтай мэты Рады былі абавязаны:

Continue reading Стварэньне беларускіх радаў у рэгіёнах БНР

Тэлеграмы аб незалежнасьці БНР – 18.04.1918

18 красавіка 1918 урадам галоўных эўрапейскіх краінаў былі накіраваныя радыёграмы аб абвяшчэньні незалежнасьці Беларусі

Телеграмма на радіо-телеграфъ

По порученію Рады Бѣлорусской Народной Республики настоящимъ доводится до свѣдѣнія народовъ и правительствъ Европы о нижеслѣдующемъ:

9 Марта нов. ст. 1918 г. въ г. Минскѣ-Бѣлорусскомъ Исполнительный Комитетъ I Всебѣлорусскаго Съѣзда, выполняя волю Съѣзда, выраженную въ постановленіяхъ его отъ 30—31 Декабря 1917 г. конституировалъ Бѣлорусскую Народную Республику.

Пользуясь правомъ, представленнымъ ему Всебѣлорусскимъ Съѣздомъ, Исполнительный Комитетъ его, пополненный представителями національныхъ меньшінствъ края, въ одномъ изъ послѣдующихъ своихъ засѣданій включилъ въ свой составъ представителей земскихъ и городскихъ самоуправленій Бѣлоруссіи и послѣ этого былъ переименованъ въ Раду Бѣлорусской Народной Республики, каковая отнынѣ впредь до Учр. Соб. Бѣл. несетъ отвѣтственность за судьбы народа, принимая во вниманіе необходимость защиты державныхъ правъ бѣлорусскаго народа, его государственнаго будущаго и сохраненія въ цѣлости его территоріи, раздѣленной нынѣ на три части старыми окопами и новой оккупаціонной линіей германскихъ войскъ. Рада Бѣлорусской Народной Республики въ засѣданіи своемъ отъ 24 Марта 1918 г. съ участіемъ представителей Бѣло-русской Рады въ Вильиѣ, объединяющей бѣлорусскій народъ за кордономъ выдала Уставную Грамоту къ народамъ Бѣлоруссіи о державной не-зависимости Бѣлорусской Народной Республики.

Continue reading Тэлеграмы аб незалежнасьці БНР – 18.04.1918