Tag Archives: Вялікае Княства Літоўскае

8 верасьня – Дзень беларускай вайсковай славы

8 верасьня адзначаецца Дзень Беларускае Вайсковае Славы.

У гэты дзень у 1514 годзе адбылася знакамітая Аршанская бітва, у якой беларуска-літоўскія войскі на чале з гетманам Канстантынам Астроскім разьбілі шкаткроць пераважаючыя войскі Маскоўскага княства.

Continue reading 8 верасьня – Дзень беларускай вайсковай славы

Савецкая Расея касуе царскую дамову аб далучэньні Беларусі – 29.08.1918

29 жніўня 1918 г. РСФСР спэцыяльным дэкрэтам Савета народных камісараў афіцыйна скасавала дамовы і акты, паводле якіх Беларусь была далучаная да Расейскай Імпэрыі ў канцы 18. стагодзьдзя.

Трэці пункт адпаведнага дэкрэту казаў:

“Все договоры и акты, заключенные правительством бывшей Российской империи с правительствами королевства Прусского и Австро-Венгерской империй, касающиеся разделов Польши, в виду их противоречия принципу самоопределения наций (…) — отменяются настоящим бесповоротно.”

Гэты дыпляматычны ход быў разьлічаны на падтрымку народамі Польшчы, Беларусі, Літоўскае Рэспублікі і Ўкраіны барацьбы савецкай Расеі зь Нямеччынай, а таксама на пашырэньне ідэалаў сацыялістычнай рэвалюцыі.

Разам з гэтым ён ствараў дадатковыя юрыдычныя падставы для адраджэньня незалежнай беларускай дзяржавы і яе міжнароднага прызнаньня.

Тэкст дэкрэту:

Continue reading Савецкая Расея касуе царскую дамову аб далучэньні Беларусі – 29.08.1918

Вялікі князь Вітаўт Кейстутавіч

4 жніўня 1392 года на чале Вялікага княства Літоўскага стаў князь Вітаўт Кейстутавіч.

Вітаўт Вялікі застаўся ў гісторыі як найбольш яскравы валадар Вялікага княства Літоўскага. За Вітаўтам сярэднявечная беларуска-літоўская дзяржава дасягнула найбольшай магутнасьці і памераў: ад Пскоўскай мяжы да Чорнага мора і ад Акі і Курску да Галіцыі. У час Грунвальдзкай бітвы (1410) Вітаўт асабіста ўзначальваў літоўскія войскі (Полацкая, Віцебская, Гарадзенская, Пінская, Ваўкавыская, Лідзкая, Слонімская, Амсьціслаўская і інш. харугвы), якія былі асноўнай сілай у разгроме крыжакоў.

Continue reading Вялікі князь Вітаўт Кейстутавіч

Каранацыя Міндоўга – 06.07.1253

6 ліпеня 1253 г. у Наваградку адбылася каранацыя Міндоўга – першага і апошняга караля Літвы.

Літвіны атрымалі дазвол на каранацыю свайго князя ад Папы Рымскага Інацэнта IV. Міндоўг таксама атрымаў ад Папы Рымскага каралеўскую карону.

У выніку гэтае падзеі беларуска-літоўская дзяржава падвышала свой міжнародны статус з княства да каралеўства, што стварала падставы для большага раўнапраўя і стабільнасьці ў стасунках з іншымі краінамі Эўропы. У 1255 годзе Папа Рымскі прызнаў міндоўгавага сына ягоным пераемнікам і дазволіў каранацыю, што яшчэ больш умацавала пазыцыі Міндоўга ў хрысьціянскім сьвеце.

Пасьля забойства Міндоўга Літва страціла статус каралеўства. Аднавіць яго беспасьпяхова спрабаваў вялікі князь Вітаўт у 1430 г.

Беларусы прапануюць адраджэньне ВКЛ – 23.04.1918

23 красавіка 1918 г. на перамовах у Вільні з прадстаўнікамі Тарыбы прадстаўнікі Рады БНР і беларускага насельніцтва Віленшчыны заявілі, што палітычным ідэалам беларусаў зьяўляецца адраджэньне Вялікага Княства Літоўскага як фэдэрацыі Летувы і Беларусі.

Кіраўніцтва БНР заўсёды разглядала Вялікае Княства Літоўскае як папярэдняе ўвасабленьне беларускай дзяржаўнасьці. Ва ўсіх адпаведных інфармацыйных матэрыялах гаворыцца пра пераемнасьць Беларускай рэспублікі ад Вялікага Княства Літоўскага. Дзяржаўны сымбаль ВКЛ – герб “Пагоня” – быў прыняты ў якасьці дзяржаўнага герба і Беларускай Народнай Рэспублікай.

Гістарычныя здабыткі і дасягненьні Вялікага Княства Літоўскага – гэта супольная спадчына беларусаў, літоўцаў, палякаў Віленшчыны і ўкраінцаў, якая павінна яднаць народы нашага рэгіёну.

Другі Статут Вялікага Княства Літоўскага – 01.03.1566

1 сакавіка 1566 набыў сілу Другі Статут Вялікага княства Літоўскага – звод законаў сярэднявечнай беларускай дзяржавы, важны помнік беларускай і эўрапейскай юрыдычнай думкі.

Continue reading Другі Статут Вялікага Княства Літоўскага – 01.03.1566

Трэці Статут Вялікага Княства Літоўскага – 28.01.1588

28 студзеня 1588 прывілеем вялікага князя Жыгімонта Вазы быў зацьверджаны і набыў сілу трэці Статут ВКЛ – звод законаў Вялікага княства Літоўскага, выбітны помнік беларускай і эўрапейскай юрыдычнай думкі, асноўная крыніца права на Беларусі да 1840 г.

Прадмову да Статуту напімаў Леў Сапега, Падканцлер ВКЛ, выбітны беларускі дзяржаўны дзеяч – падаем яе да Вашай увагі.

Прадмова да Статуту 1588 г.

Усім станам Вялікага Княства Літоўскага Леў Сапега, падканцлер Вялікага Княства Літоўскага, стараста слонімскі, маркоўскі  і мядзельскі, пакорлівыя і зычлівыя службы свае ахвярую.

Заўважалі тое мудрыя людзі ўсіх вякоў, што ў кожнай рэчы паспалітай прыстойнаму чалавеку нічога ня можа быць даражэй за вольнасьць. А няволяй так мусіць гідзіцца, што павінен яе ня толькі скарбамі, але й сьмерцю самой ад сябе адганяць.

А таму ўсе людзі прыстойныя не шкадуюць выносіць супраць кожнага непрыяцеля ня толькі маёмасьць, але і жыцьцяў сваіх, каб пад іх жорсткае панаваньне ня трапіць. Каб ня мусілі жыць пазбаўленыя вольнасьці сваёй, паводле волі і разуменьня чужынцаў.

Continue reading Трэці Статут Вялікага Княства Літоўскага – 28.01.1588

Беларуская канфэрэнцыя ў Вільні – 25.01.1918

25 студзеня 1918 г. у Вільні распачалася канфэрэнцыя нацыянальных арганізацый заходняе часткі Беларусі, якая знаходзілася пад кантролем нямецкіх войскаў. Прадстаўнікі сфармаванай на канфэрэнцыі Віленскай Беларускай Рады былі пазьней кааптаваныя ў склад Рады БНР.

Правядзеньне канфэрэнцыі было выкліканае падзеямі ў Расеі (Кастрычніцкі пераварот 1917), ва ўсходняй частцы Беларусі (Ўсебеларускі зьезд, антыбеларуская палітыка бальшавікоў) і на тэрыторыі, акупаванай нямецкімі войскамі (абвяшчэньне Літоўскай Рэспублікі ў сьнежні 1917). У сувязі з гэтым узьнікла неабходнасьць узгадніць мэты розных беларускіх арганізацыяў і вызначыць прынцыпы ўзаемадзеяньня і абароны беларускіх інтарэсаў перад немцамі і летувісамі.

На канфэрэнцыі быў абраны каардынацыйны цэнтар беларускіх арганізацыяў і прадстаўнічы орган акупаванай Нямеччынай тэрыторыі Беларусі — Віленскую беларускую раду. Удзельнікі канфэрэнцыі падтрымалі ідэю ўтварэньня на тэрыторыі былога Вялікага княства Літоўскага канфэдэратыўнай беларуска-летувіскай дзяржавы.

Government in Exile: Explorations of the Belarus Enigma

Presentation by Ivonka J. Survilla, President of the Rada of the Belarusian Democratic Republic in Exile, at the Conference of the Canadian Association of Slavists (Ottawa, 24 May 2009)

If the sovereigns of my land had been as wise as the emperors of China, they probably would have built a wall along their border with the Duchy of Moscow at the very beginning of her aggressions against their territory. Instead, exhausted by the defensive wars against their Eastern neighbours, the Grand Duchy of Lithuania (the medieval predecessor of today’s Belarus), formed a defensive alliance with Poland. This happened in Lublin in 1569. 440 years later, I am speaking to you of the Government of the Belarusian Democratic Republic, which has been in Exile for the past 90 years. Once more – because of the expansionist policies of our Eastern “big brother”.

This presentation explores conditions that have affected Belarus’ existence since the early 20th century. Bolshevik aggression forced a legitimate Government into exile and required its existence beyond the borders of Belarus. In order to understand the present plight of this European nation, there is a need to consider the recent experiential history of Belarus and Belarusians.

Continue reading Government in Exile: Explorations of the Belarus Enigma