Category Archives: Календар

Усебеларуская палітычная канфэрэнцыя ў Празе, 1921 г.

25-28 верасьня 1921 г. у Празе адбылася Ўсебеларуская палітычная канфэрэнцыя, якая пацьвердзіла вернасьць Трэцяй Устаўнай грамаце Рады БНР і заявіла, што адзіным заканадаўчым органам Беларусі зьяўляецца Рада Беларускай Народнай Рэспублікі, а таксама пацьвердзіла прынцып незалежнасьці й непадзельнасьці Беларусі.

Continue reading Усебеларуская палітычная канфэрэнцыя ў Празе, 1921 г.

Прыём у гонар БНР у Брытанскім парлямэнце – 07.05.1956

7 траўня 1956 году ў будынку Брытанскага Парлямэнту адбылося прыняцьце ў адзначэньне ўгодкаў незалежнасьці Беларускай Народнай Рэспублікі, зладжанае Ангельска-Беларускім Таварыствам.

Гаспадаром прыняцьця быў старшыня таварыства, дэпутат Брытанскага Парлямэнту Дэвід Ормсбі-Гор (David Ormsby-Gore), а галоўным госьцем – Старшыня Рады БНР у выгнаньні Мікола Абрамчык.

Continue reading Прыём у гонар БНР у Брытанскім парлямэнце – 07.05.1956

Барысаўскі галодны бунт – 7.04.1932

7 красавіка 1932 г. у Барысаве пачаўся галодны бунт, выкліканы савецкай сельскагаспадарчай палітыкай. Гэта быў адзін з найбольш яскравых эпізодаў Галадамору ў Беларусі.

Continue reading Барысаўскі галодны бунт – 7.04.1932

Сустрэча з замежным міністрам Нямеччыны – 30.11.1920

30 лістапада 1920 адбылася сустрэча члена ўрада БНР Аляксандра Цьвікевіча і Вальтэра Зімонса, міністра замежных справаў рэспубліканскай Нямеччыны і будучага выканаўчага абавязкі прэзыдэнта Нямеччыны.

У размове А. Цьвікевіч падкрэсьліў:

“Беларускі ўрад жадае падтрымліваць добрасуседскія зносіны з усімі краінамі, ні арыентацыю на Германію, ні арыентацыю на Антанту ён у праграму не ўключыў. У беларускага ўрада ў цяперашні час можа быць толькі адна арыентацыя — беларускі народ”

 

(Ілюстрацыя: Вальтэр Зімонс)

ДЗЕНЬ ГЕРОЯЎ

27 лістапада 1920 г. – Дзень герояў, пачатак Слуцкага Збройнага Чына.

У гэты дзень Слуцкая Брыгада БНР прыняла першы бой з войскамі Чырвонай Арміі.

Аддзел 6-й роты Слуцкага Стралковага Палка на чале з паручнікам Кернажыцкім падчас выведкі ў раёне вёсак Быстрыца, Верамейчыкі, Васільчыцы і Чарнагубава сутыкнуліся з савецкім выведвальным атрадам. Падчас першай сутычкі случчакі ўзялі “языка”.

Слуцкі Збройны Чын стаў найбольш масавым і арганізаваным збройным выступам у абарону незалежнасьці Беларускай Народнай Рэспублікі. На працягу месяца случчакі ладзілі збройны адпор пераважаючым сілам бальшавікоў, якія насоўваліся з усходу.

Перамовы зь Ленінам і Сталінам у Маскве – лістапад 1918 г.

У другой дэкадзе лістапада 1918 г. у Маскве прайшлі перамовы паміж БНР і РСФСР аб існаваньні беларускае рэспублікі ва ўмовах далейшага наступу бальшавіцкіх войскаў на Беларусь.

У рамках перамоваў адбылася сустрэча Старшыні Рады Народных Міністраў, міністра замежных спраў БНР Антона Луцкевіча з Уладзімірам Ленінам і сустрэча раднага БНР, прадстаўніка беларускіх сацыялістаў-рэвалюцыянэраў Тамаша Грыба з наркамам РСФСР па справах нацыянальнасьцяў Іосіфам Сталінам. Абмяркоўвалася магчымасьць стварэньня беларускае савецкае рэспублікі, якая ў выніку была бальшавікамі рэалізаваная, але без удзелу структураў БНР.

Гібель ці забойства Анатоля Майсені – 12 лістапада 1996 г.

12 лістапада 1996 г. загінуў журналіст і грамадзкі дзеяч Анатоль Майсеня. Ягоная гібель сталася першай у шэрагу загадкавых сьмерцяў і зьнікненьняў апазыцыянэраў рэжыму Лукашэнкі у канцы 90-х гг.

Continue reading Гібель ці забойства Анатоля Майсені – 12 лістапада 1996 г.

Абвешчаная Хартыя-97 – 10.11.1997

10 лістапада 1997 года ў Беларусі была абвешчаная Хартыя’97. Яе ініцыятарамі выступілі журналісты незалежных сродкаў масавай інфармацыі. У вядучых незалежных газэтах «Имя», «БДГ», «Народная воля», «Свабода», «Свободные новости» і шматлікіх іншых выданьнях быў апублікаваны тэкст Хартыі’97.

Хартыя была абвешчаная па аналёгіі з Хартыяй’77, якую за 20 гадоў перад гэтым абвясьцілі ўдзельнікі дэмакратычнага руху ў Чэхаславаччыне, патрабуючы свабоды для свайго народу.

Грамадзянская ініцыятыва Хартыя’97 была накіраваная на аб’яднаньне дэмакратычных сіл Беларусі і актывізацыю дзеяньняў грамадзянскай супольнасьці па абароне правоў і свабодаў беларускіх грамадзянаў.

Першымі пад тэкстам Хартыі’97 паставілі подпісы 100 вядомых беларускіх палітыкаў, грамадзкіх і культурных дзеячаў, журналістаў. Пазьней дакумэнт падпісалі больш за 100.000 грамадзянаў Рэспублікі Беларусь.

Неўзабаве сайт Хартыі’97 стаў адным з найбольш уплывовых беларускіх незалежных СМІ.

ТЭКСТ ХАРТЫІ’97

Continue reading Абвешчаная Хартыя-97 – 10.11.1997

Вяліскае антысавецкае паўстаньне

10 лістапада 1918 г. ў Вяліжы і ў іншых частках Віцебшчыны пачалося буйнае антысавецкае паўстаньне, вядомае як Вяліскае паўстаньне.

Continue reading Вяліскае антысавецкае паўстаньне

Вялікая расстрэльная ноч 1937 г.

У ноч з 29 на 30 кастрычніка 1937 г. савецкія ўлады расстралялі некалькі дзясяткаў прадстаўнікоў грамадзкай, навуковай і культурніцкай эліты Ўсходняй Беларусі. Гэтыя падзеі сталіся апагеем камуністычнага тэрора ў Беларусі, які працягваўся з 1918 г. па сярэдзіну 1950-х гг.

Сьпіс асуджаных быў падпісаны 7 верасьня 1937 году І. Сталінам, В. Молатавам, Л. Кагановічам, К. Варашылавам, Н. Ежовам і ўключаў навукоўцаў, літаратараў, высокапастаўленых супрацоўнікаў дзяржаўных установаў БССР.

Расстрэлы 29-30 кастрычніка 1937 г. адбываліся ўва ўнутранай турме КГБ ў цэнтры Менску (так званая “Амэрыканка”). Гэтая турма да сёньняшняга дня выкарыстоўваецца рэжымам Лукашэнкі, у тым ліку для ўтрыманьня палітычных зьняволеных.

Архівы КГБ БССР таксама дагэтуль застаюцца збольшага недаступнымі для дасьледчыкаў.

Continue reading Вялікая расстрэльная ноч 1937 г.