Category Archives: Календар

Сустрэча з замежным міністрам Нямеччыны – 30.11.1920

30 лістапада 1920 адбылася сустрэча члена ўрада БНР Аляксандра Цьвікевіча і Вальтэра Зімонса, міністра замежных справаў рэспубліканскай Нямеччыны і будучага выканаўчага абавязкі прэзыдэнта Нямеччыны.

У размове А. Цьвікевіч падкрэсьліў:

“Беларускі ўрад жадае падтрымліваць добрасуседскія зносіны з усімі краінамі, ні арыентацыю на Германію, ні арыентацыю на Антанту ён у праграму не ўключыў. У беларускага ўрада ў цяперашні час можа быць толькі адна арыентацыя — беларускі народ”

 

(Ілюстрацыя: Вальтэр Зімонс)

ДЗЕНЬ ГЕРОЯЎ

27 лістапада 1920 г. – Дзень герояў, пачатак Слуцкага Збройнага Чына.

У гэты дзень Слуцкая Брыгада БНР прыняла першы бой з войскамі Чырвонай Арміі.

Аддзел 6-й роты Слуцкага Стралковага Палка на чале з паручнікам Кернажыцкім падчас выведкі ў раёне вёсак Быстрыца, Верамейчыкі, Васільчыцы і Чарнагубава сутыкнуліся з савецкім выведвальным атрадам. Падчас першай сутычкі случчакі ўзялі “языка”.

Слуцкі Збройны Чын стаў найбольш масавым і арганізаваным збройным выступам у абарону незалежнасьці Беларускай Народнай Рэспублікі. На працягу месяца случчакі ладзілі збройны адпор пераважаючым сілам бальшавікоў, якія насоўваліся з усходу.

Перамовы зь Ленінам і Сталінам у Маскве – лістапад 1918 г.

У другой дэкадзе лістапада 1918 г. у Маскве прайшлі перамовы паміж БНР і РСФСР аб існаваньні беларускае рэспублікі ва ўмовах далейшага наступу бальшавіцкіх войскаў на Беларусь.

У рамках перамоваў адбылася сустрэча Старшыні Рады Народных Міністраў, міністра замежных спраў БНР Антона Луцкевіча з Уладзімірам Ленінам і сустрэча раднага БНР, прадстаўніка беларускіх сацыялістаў-рэвалюцыянэраў Тамаша Грыба з наркамам РСФСР па справах нацыянальнасьцяў Іосіфам Сталінам. Абмяркоўвалася магчымасьць стварэньня беларускае савецкае рэспублікі, якая ў выніку была бальшавікамі рэалізаваная, але без удзелу структураў БНР.

Гібель ці забойства Анатоля Майсені – 12 лістапада 1996 г.

12 лістапада 1996 г. загінуў журналіст і грамадзкі дзеяч Анатоль Майсеня. Ягоная гібель сталася першай у шэрагу загадкавых сьмерцяў і зьнікненьняў апазыцыянэраў рэжыму Лукашэнкі у канцы 90-х гг.

Continue reading Гібель ці забойства Анатоля Майсені – 12 лістапада 1996 г.

Абвешчаная Хартыя-97 – 10.11.1997

10 лістапада 1997 года ў Беларусі была абвешчаная Хартыя’97. Яе ініцыятарамі выступілі журналісты незалежных сродкаў масавай інфармацыі. У вядучых незалежных газэтах «Имя», «БДГ», «Народная воля», «Свабода», «Свободные новости» і шматлікіх іншых выданьнях быў апублікаваны тэкст Хартыі’97.

Хартыя была абвешчаная па аналёгіі з Хартыяй’77, якую за 20 гадоў перад гэтым абвясьцілі ўдзельнікі дэмакратычнага руху ў Чэхаславаччыне, патрабуючы свабоды для свайго народу.

Грамадзянская ініцыятыва Хартыя’97 была накіраваная на аб’яднаньне дэмакратычных сіл Беларусі і актывізацыю дзеяньняў грамадзянскай супольнасьці па абароне правоў і свабодаў беларускіх грамадзянаў.

Першымі пад тэкстам Хартыі’97 паставілі подпісы 100 вядомых беларускіх палітыкаў, грамадзкіх і культурных дзеячаў, журналістаў. Пазьней дакумэнт падпісалі больш за 100.000 грамадзянаў Рэспублікі Беларусь.

Неўзабаве сайт Хартыі’97 стаў адным з найбольш уплывовых беларускіх незалежных СМІ.

ТЭКСТ ХАРТЫІ’97

Continue reading Абвешчаная Хартыя-97 – 10.11.1997

Вяліскае антысавецкае паўстаньне

10 лістапада 1918 г. ў Вяліжы і ў іншых частках Віцебшчыны пачалося буйнае антысавецкае паўстаньне, вядомае як Вяліскае паўстаньне.

Continue reading Вяліскае антысавецкае паўстаньне

Вялікая расстрэльная ноч 1937 г.

У ноч з 29 на 30 кастрычніка 1937 г. савецкія ўлады расстралялі некалькі дзясяткаў прадстаўнікоў грамадзкай, навуковай і культурніцкай эліты Ўсходняй Беларусі. Гэтыя падзеі сталіся апагеем камуністычнага тэрора ў Беларусі, які працягваўся з 1918 г. па сярэдзіну 1950-х гг.

Сьпіс асуджаных быў падпісаны 7 верасьня 1937 году І. Сталінам, В. Молатавам, Л. Кагановічам, К. Варашылавам, Н. Ежовам і ўключаў навукоўцаў, літаратараў, высокапастаўленых супрацоўнікаў дзяржаўных установаў БССР.

Расстрэлы 29-30 кастрычніка 1937 г. адбываліся ўва ўнутранай турме КГБ ў цэнтры Менску (так званая “Амэрыканка”). Гэтая турма да сёньняшняга дня выкарыстоўваецца рэжымам Лукашэнкі, у тым ліку для ўтрыманьня палітычных зьняволеных.

Архівы КГБ БССР таксама дагэтуль застаюцца збольшага недаступнымі для дасьледчыкаў.

Continue reading Вялікая расстрэльная ноч 1937 г.

Таварыства Беларусаў горада Новачаркаска

28 кастрычніка 1918 рэзалюцыяй члена Народнага Сакратарыяту БНР Л. Зайца прыняты да ведама Статут Таварыства Беларусаў горада Новачаркаска.

Новачаркаск, цяпер у складзе Растоўскай вобласьці Расеі, на той момант быў сталіцай Усевялікага Войска Данскога – створанай пасьля Кастрычніцкай рэвалюцыі дзяржавы данскіх казакоў, якая існавала да 1920 г. У хаўрусе з Дабравольчай арміяй генэрала Денікіна Ўсевялікае Войска Данское вяло вайну супраць бальшавікоў.

На ілюстрацыі – дзяржаўныя сымбалі Ўсевялікага Войска Данскога.

(Паводле Архівы БНР, Том 1, Кніга 1, с. 288)

Беларуская бежанская камісія ў Маскве – 26.10.1918

26 кастрычніка 1918 г. пастановай Народнага Сакратарыяту БНР у Маскве створаная Беларуская бежанская камісія пры нямецкім консульстве. Для працы ў камісіі ў Маскву накіраваны Вацлаў Вэбэр.

Пасьля пачатку Першай Сусьветнай Вайны ўглыбіні Расеі апынуліся сотні тысячаў уцекачоў зь Беларусі. У першыя месяцы вайны расейскія ўлады актыўна падштурхоўвалі беларускае насельніцтва да ад’езду на ўсход.

(Паводле Архівы БНР, Том 1, Кніга 1, с. 288. На ілюстрацыі – Уцекачы ад вайны, Слуцак, 1915)

Мартыралёг Беларусі

19 кастрычніка 1988 г. у Менску прайшоў устаноўчы сход таварыства «Мартыралёг Беларусі» — грамадзкага гісторыка-асьветніцкага таварыства памяці ахвяраў камуністычных рэпрэсіяў у Беларусі (першапачаткова «Таварыства памяці ахвяраў сталінізму»). «Мартыралёг Беларусі» займаецца асьветніцкай і дасьледніцкай дзейнасьцю, зьбірае інфармацыю пра злачынствы савецкай акупацыйнай улады ў Беларусі.

Continue reading Мартыралёг Беларусі