Архівы катэгорыі: Гістарычныя дакумэнты

НЕЗАБЫЎНЫ ДЗЕНЬ – Мікалай Шыла пра 25 сакавіка 1918 г.

І ў гэты ўрачысты мамэнт, калі аднагалосна была прынята Рэзалюцыя і была абвешчана Вольная Незалежная Дзяржава, у салю ўпалі першыя праменьні раньняга сонца. Яно абліло вясеньнім ясным сьветам залю, у якой, як на Вялікдзень у часе хрыстосаваньня, усе радныя абдымаліся і цалаваліся ад радасьці. І ў гэты мамэнт узышло Сонца Свабоды над нашай шматпакутнай Бацькаўшчынай” – успаміны раднага БНР журналіста Мікалая Шылы пра абвяшчэньне Незалежнасьці Беларусі

У жыцьці кожнага чалавека ёсьць многа ўспамінаў. Але з іх заўсёды бываюць успаміны, якія застаюцца на ўсё жыцьцё ў памяці, хвалюючыя і яскравыя, успаміны аб тым, што вызначыла ўвесь далейшы шлях жыцьця. Хачу з Вамі, чытачы, падзяліцца адным з гэткіх успамінаў, аб падзеях, удзельнікам якіх быў тады і я, пішучы гэтыя радкі.

Працягнуць чытаць НЕЗАБЫЎНЫ ДЗЕНЬ – Мікалай Шыла пра 25 сакавіка 1918 г.

Беларускі дзень незалежнасьці на афіцыйным узроўне ў штаце Мічыган – 25.03.1957

25 сакавіка 1957 г. было афіцыйна абвешчана Беларускім днём незалежнасьці ў штаце Мічыган. Гэта сталася вынікам актыўнай працы беларускай дыяспары па інфармаваньню амэрыканскай грамадзкасьці і палітыкаў пра Беларусь і яе праблемы.

Беларускі дзень незалежнасьці абвесьціў губэрнатар Джэргард Мэнэн Вільямс, прадстаўнік дэмакратычнай партыі, які ў будучыні таксама служыў амбасадарам ЗША на Філіпінах.

Працягнуць чытаць Беларускі дзень незалежнасьці на афіцыйным узроўне ў штаце Мічыган – 25.03.1957

Сьвяткаваньне 25 сакавіка з удзелам уладаў ЗША і прадстаўнікоў дыяспараў – 1957 г.

У час пасьля Другой сусьветнай вайны 25 сакавіка як Дзень незалежнасьці Беларусі шырока адзначаўся ў краінах вольнага сьвету, у тым ліку ў Злучаных Штатах, з удзелам найвышэйшага дзяржаўнага кіраўніцтва.

Прыкладам, у 1957 годзе Дзень незалежнасьці Беларусі быў адзначаны на паседжаньні Кангрэсу ЗША. У беларускіх сьвяточных мерапрыемствах у розных гарадах бралі ўдзел прадстаўнікі гарадзкіх і рэгіянальных уладаў, кангрэсмэны і сэнатары, прадстаўнікі нацыянальных дыяспараў. Былі атрыманыя віншаваньні ад губэрнатара і мэра Нью-Ёрка, мэра Дэтройта, некалькіх сэнатараў і кангрэсмэнаў. Дзень незалежнасьці Беларусі быў афіцыйна абвешчаны ў штатах Нью-Джэрсі, Мічыган, Ілінойс.

Ніжэй падаем артыкул з газэты “Беларус” ад чэрвеня 1957 г.

Працягнуць чытаць Сьвяткаваньне 25 сакавіка з удзелам уладаў ЗША і прадстаўнікоў дыяспараў – 1957 г.

“Ідэя незалежнай Беларусі захавалася, нягледзячы ні на якія спробы зьнішчыць яе” – Кангрэсмэн Дынгел да 25 сакавіка 1966 г.

23 сакавіка 1966 Джон Дынгел (John D. Dingell), кангрэсмэн-дэмакрат із штата Масачусэтс, выступіў з прамовай з нагоды набліжаючагася 25 сакавіка, Дня незалежнасьці Беларускай Народнай Рэспублікі.

Джон Дынгел (1926 – 2019) прабыў на пасадзе да 2015 года, стаўшы сябрам Палаты прадстаўніком, які займаў сваю пасаду самы доўгі час у гісторыі ЗША.

Прыводзім ягоную прамову пра Беларусь у перакладзе і ў арыгінале.

Працягнуць чытаць “Ідэя незалежнай Беларусі захавалася, нягледзячы ні на якія спробы зьнішчыць яе” – Кангрэсмэн Дынгел да 25 сакавіка 1966 г.

Кангрэсмэн Дж. Вайдлер, 1966 г.: “давайце запэўнім беларускі народ у тым, што ягоныя надзеі не забытыя вольным сьветам”

Заява амэрыканскага кангрэсмэна Джона Вайдлера (John W. Wydler) да чарговай гадавіны адвяшэньня незалежнасьці Беларускай Народнай Рэспублікі, зробленая на паседжаньні Палаты прадстаўнікоў Кангрэсу ЗША 23 сакавіка 1966 г.:

Працягнуць чытаць Кангрэсмэн Дж. Вайдлер, 1966 г.: “давайце запэўнім беларускі народ у тым, што ягоныя надзеі не забытыя вольным сьветам”

Візытоўкі дзеячоў БНР

Невялікая падборка візытовак дзеячоў Беларускай Народнай Рэспублікі са збораў Беларускай бібліятэкі і музэю імя Францішка Скарыны ў Лёндане.

Працягнуць чытаць Візытоўкі дзеячоў БНР

Як радныя БНР дапамагалі габрэям у час Другой сусьветнай вайны

Гісторык Зьміцер Дрозд зьвярнуўся да афіцыйных установаў Ізраіля з адкрытым лістом, у якім ён просіць надаць тытул Праведнікаў народаў сьвету членам Беларускага камітэту самапомачы ў Празе: Ларысе і Янку Геніюшам, Васілю Захарку, Васілю Русаку і Пятру Бокачу за выратаваньне ў 1941-1945 гг. жыхароў прагі Аркадзя, Анатоля і Ярыну Вольфсон.

Васіль Захарка – старшыня Рады БНР у 1928-1943 гг., Ларыса Геніюш – Генэральны сакратар Ураду БНР ад 1943 г.

Працягнуць чытаць Як радныя БНР дапамагалі габрэям у час Другой сусьветнай вайны

Дыпляматы БНР

У архівах БНР захаваліся некалькі сьпісаў супрацоўнікаў Міністэрства замежных справаў Беларускай Народнай Рэспублікі у 1918 – 1919 і ў 1920-х гадах.

Працягнуць чытаць Дыпляматы БНР

Ліст міністра замежных справаў Украіны старшыні Ўраду БНР А. Луцкевічу

27 ліпеня 1919 году Міністар замежных справаў Украінскай Народнай Рэспублікі Андрый Лівыцькый накіраваў прывітальны ліст старшыні Ўраду БНР Антону Луцкевічу.

З 1926 па 1948 год Лівыцькый быў старшынём Дырэкторыі УНР у выгнаньні, а з 1948 па 1954 год – прэзыдэнтам УНР у выгнаньні.

До пана Старшини Ради Народних міністрів
Білоруської Народної Республіки

Прийнявши Вашого дипльоматичного гонця і одержавши відомости про те становище, в якому перебуває зараз білоруський нарід і його теріторія, страждаючи і терплючи від знущань і глуму одвічних ворогів так білоруського, як і українського народів – московських червоних імперіалістів-большовиків, я дозволяю собі від імені Соборної України висловити щире співчуття українського народу – народові білоруському.

Працягнуць чытаць Ліст міністра замежных справаў Украіны старшыні Ўраду БНР А. Луцкевічу

Беларускія вайсковыя часткі на Румынскім фронце, 1918 год

9 студзеня 1918 г. загадам № 1332 па Румынскім фронце расейскага войска было абвешчана пра арганізацыю Беларускай вайсковай камісіі па стварэньні беларускіх вайсковых частак. Камісію ўзначаліў генэрал-маёр Пажарскі.

Да сярэдзіны снежня 1917 г. Румынскі фронт расейскага войска фактычна спыніў сваё існаваньне. Штабы фронту і армій, якія ўваходзілі ў яго склад, пераходзілі з рук у рукі паміж украінскім і бальшавісцкім камандаваньнем.

Прадстаўнікі нацыянальных партый сярод вайскоўцаў вялі моцную і пасьпяховую антыбальшавіцкую прапаганду. 30 кастрычніка (12 лістапада) 1917 г. франтавы камітэт пры падтрымцы ўкраінскіх атрадаў прыняў рашэньне аб непрызнаньні савецкай улады і адмове падпарадкоўвацца бальшавікам.

Пры падтрымцы румынскага вайсковага камандаваньня пачалася “нацыяналізацыя” расейскае арміі на Румынскім фронце: сфармаваныя па тэрытарыяльным прынцыпе беларускія адзінкі атрымлівалі статус беларускіх нацыянальных, зь іх звальняліся небеларусы, на месца якіх пераводзіліся жаўнеры-беларусы зь іншых частак.

У пачатку студзеня 1918 г. пры штабе Румынскага фронту была створаная “Нацыянальна-тэрытарыяльная дэмакратычная арганізацыя фронту”, у якую ўвайшлі камісары ад Беларусі (БНР), Украіны (УНР), армянаў, малдаўцаў, палякаў, мусульманаў, літоўцаў, эстонцаў, данскіх казакоў, грузінаў. Гэтая арганізацыя падрыхтавала загад аб нацыяналізацыі фронту, а камандуючы фронтам Шчарбачоў яго падпісаў.

Ніжэй падаем дакумэнты вайсковага камандаваньня фронту аб стварэньні беларускіх вайсковых аддзелаў (у перакладзе з расейскай мовы).

Працягнуць чытаць Беларускія вайсковыя часткі на Румынскім фронце, 1918 год