Tag Archives: Рэпрэсіі

Францішак Умястоўскі

10 лютага 1882 г. у Вільні нарадзіўся Францішак Умястоўскі, беларускі літаратар, журналіст, вайсковец, расстраляны саветамі ў Катыні

Continue reading Францішак Умястоўскі

Антон Сокал-Кутылоўскі

7 лютага 1892 г. у Пінскім павеце нарадзіўся Антон Сокал-Кутылоўскі – адзін з кіраўнікоў Слуцкага збройнага чыну, беларускі вайсковец, праваслаўны сьвятар, вязень ГУЛАГ.

Continue reading Антон Сокал-Кутылоўскі

КГБ СССР пра пасляваенны антысавецкі супраціў у Беларусі: з першых рук

Навучальная брашура Вышэйшай школы КГБ малюе карціну шырокага, але нескаардынаванага антысавецкага падполля ў Беларусі пасля Другой Сусветнай Вайны.

Continue reading КГБ СССР пра пасляваенны антысавецкі супраціў у Беларусі: з першых рук

Язэп Мамонька

28 студзеня 1889 г. у Слуцкім павеце нарадзіўся Язэп Мамонька, член Прэзыдыюма Рады БНР, беларускі палітык, вайсковец, палітычны вязень у царскай Расеі, Польшчы і СССР.

Continue reading Язэп Мамонька

Браніслаў Тарашкевіч

20 студзеня 1892 г. у Віленскім павеце нарадзіўся Браніслаў Тарашкевіч, выбітны беларускі мовазнаўца і акадэмік, член Сэйму міжваеннай Польшчы, палітычны вязень у Польшчы і СССР.

Continue reading Браніслаў Тарашкевіч

The Case of Belarus: Presentation at the European Conscience and Communism conference, Prague, June 2008

Presentation by Ivonka Survilla, President of the Rada of the Belarusian Democratic Republic in Exile, at the international conference European Conscience and Communism in the Senate of the Parliament of Czech Republic, Prague, 2-3 June 2008

I have the honour to be the sixth president in exile of the Rada of the Belarusian Democratic Republic. The BNR Rada is the longest-living government in exile. It left Belarus close to 90 years ago because of the aggression and the subsequent occupation of our independent state by our communist neighbour.

Communism can be examined according to its large scale, long-term impact on the lives of individual human beings and also according to the impact on the appropriated nations, nations that do not define the political and cultural epicentre of communist power, but rather find themselves in forced subjugation. This is the reality and legacy of the communist experience, felt by many nations in modern times, evidenced by Tibet’s real-time struggle and by countries like Belarus who continue to experience the fallout of the Soviet experience.

Continue reading The Case of Belarus: Presentation at the European Conscience and Communism conference, Prague, June 2008

кс. Адам Станкевіч

6 студзеня 1892 г. у Ашмянскім павеце нарадзіўся Адам Станкевіч — беларускі каталіцкі сьвятар, радны БНР, літаратуразнаўца, выдавец, дэпутат Сойму міжваеннай Польшчы, дзяяч беларускага адраджэньня ў Заходняй Беларусі.

Continue reading кс. Адам Станкевіч

Дзеячы БНР, рэпрэсаваныя савецкімі ўладамі

Сьпіс дзяржаўных дзеячоў Беларускай Народнай Рэспублікі, якія сталіся ахвярамі тэрору з боку савецкага рэжыму.

Памерлі ў зьняволеньні альбо забітыя акупацыйнымі ўладамі:

Язэп Лёсік, II Старшыня Рады БНР: памёр у савецкай турме 1 красавіка 1940

Аляксандар Цьвікевіч, Прам’ер-міністар БНР: расстраляны 30 сьнежня 1937 г.

Вацлаў Ластоўскі, Прам’ер-міністар БНР: расстраляны 23 студзеня 1938

Раман Скірмунт, Прам’ер-міністар БНР: забіты па загаду савецкіх уладаў 7 кастрычніка 1939

Антон Луцкевіч, Прам’ер-міністар БНР: вязень ГУЛАГ, памёр у зьняволеньні 23 сакавіка 1942

Георгі Эльфэнгрэн, дыплямат БНР: расстраляны камуністамі ў 1927 г. у якасьці помсты за забойства П. Войкава

Антон Аўсянік, сябра Народнага сакратарыяту БНР: арыштаваны ў 1933 г., лёс невядомы

Лявон Заяц, Дзяржаўны кантралёр БНР: вязень ГУЛАГ, памёр у час сьледзтва 23 верасьня 1935 г.

Язэп Мамонька, сябра Прэзыдыюму Рады БНР: расстраляны ў верасьні 1937 г.

Аляксандар Вальковіч, Народны сакратар фінансаў БНР: расстраляны 4 лістапада 1937

Аляксандар Галавінскі, дыплямат БНР: вязень ГУЛАГ, лёс пасьля 1937 не вядомы

Аркадзь Смоліч, Народны сакратар БНР у справах асьветы: расстраляны 17 чэрвеня 1938 г.

Уладзімер Пракулевіч, Дзяржаўны сакратар Ураду БНР: расстраляны 20 жніўня 1938 пасьля васьмі гадоў у ГУЛАГ.

Сымон Рак-Міхайлоўскі, радны БНР: расстраляны ў лістападзе 1938

Палута Бадунова, Народны сакратар БНР у справах апекі: расстраляная 29 лістапада 1938

Сьцяпан Некрашэвіч, прадстаўнік ураду БНР на Поўдні Ўкраіны і ў зносінах з францускім камандаваньнем Антанты: правёў 7 гадоў у высылцы ў Удмуртыі, расстраляны 20 сьнежня 1937 г.

Аляксандар Уласаў, радны БНР: вязень ГУЛАГ, памёр у турме 11 сакавіка 1941 г.

Яфім Бялевіч, Міністар фінансаў, Міністар юстыцыі БНР: вязень ГУЛАГ, загінуў у лягеры 13 сьнежня 1942

Алег Васількоўскі, генэрал БНР, дыпляматычны прадстаўнік БНР у Фінляндыі і ў краінах Балтыі: вязень ГУЛАГ, загінуў у лягеры ў 1944 г.

Кастусь Езавітаў, Народны сакратар па вайсковых справах БНР: памёр у савецкай турме ў 1945 г.

а. Фабіян Абрантовіч, радны БНР: закатаваны ў маскоўскай турме, памёр 2 студзеня 1946

Вячаслаў Лаўскі, Сакратар Рады БНР: вязень ГУЛАГ, загінуў у лягеры ў 1951 г.

Янка Філістовіч, упаўнаважаны Рады БНР: расстраляны ўвесну 1953 г.

Вязьні ГУЛАГ:

Ян Серада, першы Старшыня Рады БНР: вязень ГУЛАГ на працягу 13 гадоў, лёс пасьля вызваленьня не вядомы

Антон Сокал-Кутылоўскі, адзін з кіраўнікоў Слуцкага збройнага чыну: вязень ГУЛАГ на працягу 12 гадоў

Вінцэнт Жук-Грышкевіч, V Старшыня Рады БНР: вязень ГУЛАГ на працягу 3 гадоў

Ларыса Геніюш, Сакратар Рады БНР: вязень ГУЛАГ на працягу 8 гадоў

Цімох Вострыкаў, прадстаўнік Рады БНР: вязень ГУЛАГ на працягу 23 гадоў

Фабіян Ярэміч, радны БНР: вязень ГУЛАГ на працягу 11 гадоў

Барыс Рагуля, Намесьнік Старшыні Рады БНР у выгнаньні: арыштаваны ў студзені 1941 г., прысуджаны да расстрэлу, якога пазьбег праз пачатак вайны

23.02.1940 – Пачатак масавых дэпартацый з Заходняй Беларусі

23 лютага 1940 г. адбылася першая хваля масавых дэпартацый з Заходняй Беларусі.

Departacyja

Дэпартацыі насельніцтва ў аддаленыя рэгіёны Савецкага Саюза (Сыбір, Казахстан і інш.) былі адным са сродкаў рэпрэсій, што выкарыстоўваліся савецкай акупацыйнай уладай у Заходняй Беларусі, якая была далучаная да СССР у 1939 годзе паводле пагадненьня паміж СССР і гітлераўскай Нямеччынай.

Мэтаю рэпрэсій было зьнішчэньне цэлых пластоў грамадзтва, патэнцыйна неляяльных да савецкай улады. Рэпрэсіям падлягалі людзі перадусім паводле свайго сацыяльнага стану: заможныя сяляне і прадпрымальнікі, інтэлігенцыя, духавенства, супрацоўнікі польскіх органаў улады, польскія “асаднікі” і іншыя. У савецкай, постсавецкай і польскай гісторыяграфіях гэтыя падзеі прынята абазначаць як “дэпартацыю польскіх грамадзянаў” ці “дэпартацыю палякаў”, хаця большасьць дэпартаваных з тэрыторыі Беларусі складалі карэнныя жыхары Беларусі.

Маёмасьць дэпартаваных канфіскоўвалася. Людзям даваліся лічаныя гадзіны на зборы і дазвалялася браць з сабою толькі мінімум асабістых рэчаў. Перавозка сасланых адбывалася пад канвоем у вагонах для быдла, сотні людзей загінулі загінулі пад час перавозкі ў бесчалавечых умовах.

Дэпартацыі з Заходняй Беларусі адбываліся ў чатыры этапы.

Першая дэпартацыя была зьдзейсненая 23 лютага 1940, калі былі вывезеныя 33.749 асаднікаў і 17.561 службоўцаў лясной варты.

Другая дэпартацыя была зьдзейсненая 13 красавіка 1940, калі былі вывезеныя 26.777 чалавек, галоўным чынам — паліцыянты, ураднікі, настаўнікі, сьвятары, удзельнікі антысавецкага руху і сябры некамуністычных партый.

Трэцяя дэпартацыя (29 чэрвеня 1940) распаўсюджвалася на ўцекачоў з цэнтральных ваяводзтваў Польшчы (22.879 чалавек). Пераважную большасьць сярод іх складалі этнічныя габрэі, якія беглі ў Заходнюю Беларусь ад насоўваючыхся нацыстоўскіх войскаў, якія згодна з савецка-нямецкай дамовай занялі тэрыторую Польшчы да Бугу.

Чацьвёртая дэпартацыя адбывалася ў чэрвені 1941, зь Беларусі вывезена 22.353 чалавекі.

 

Матар’ялы па тэме:

Игорь Мельников. КАТЫНЬ. Депортация населения Западной Беларуси, 1940-1941 годы (на расейскай мове)

Игорь Мельников. Четыре круга ада (на расейскай мове)

Геноцид белорусского народа: 75 лет со дня массовой депортации белорусов в Сибирь (на расейскай мове)

Курапаты – дарога сьмерці

3 чэрвеня 1988 у газэце “Літаратура і Мастацтва” апублікаваны артыкул Зянона Пазьняка “Курапаты – дарога сьмерці”.

2016_05_30_Kurapaty.jpg

Артыкул упершыню распавядаў пра гісторыю масавых расстрэлаў, зьдзейсьненых савецкімі карнымі ворганамі ва ўрочышчы Курапаты пад Менскам. Публікацыя выклікала вялікі розгалас і ўсплёск цікавасьці да тэмы камуністычнага тэрору ў Беларусі. Гэтая падзея шмат у чым сталася адпраўной кропкай для актывізацыі беларускага грамадзтва канца 1980-х гадоў, якое ў хуткім часе вылучыла патрабаваньні аб дэмакратычных рэформах і дзяржаўнай незалежнасьці Беларусі.

У кастрычніку таго году ўтвораныя арганізацыя “Мартыралёг Беларусі” і Беларускі Народны Фронт, які стаўся галоўным рухавіком у здабыцьці Беларусьсю незалежнасьці ў 1991 годзе.

Тэкст артыкулу: Continue reading Курапаты – дарога сьмерці