Category Archives: Дзеячы БНР

Францішак Кушаль

16 лютага 1895 г. у Валожынскім павеце нарадзіўся генэрал Францішак Кушаль – беларускі вайсковец і грамадзкі дзеяч, сябра Рады БНР у выгнаньні.

З нэкралёгу ў часопісе “Божым Шляхам” (№3 (108)):

Францішак Кушаль нарадзіўся ў вёсцы Першаі, Валожынскага павету 16 лютага 1895. Народную школу сконыў у Івянцы. У часе першае сусьветнае вайны студыюе ў афіцэрскай школе.

Пасьля ўстанаўленьня Беларускай Народнай Рэспублікі 25 Сакавіка 1918, афіцэр Кушаль належыць да Беларускай Вайсковай Камісіі. І ад таго часу ён не пакідае змагацца, як жаўнер і як грамадзкі дзеяч, за незалежную Беларусь.

Continue reading Францішак Кушаль

Язэп Мамонька

28 студзеня 1889 г. у Слуцкім павеце нарадзіўся Язэп Мамонька, член Прэзыдыюма Рады БНР, беларускі палітык, вайсковец, палітычны вязень у царскай Расеі, Польшчы і СССР.

Continue reading Язэп Мамонька

Браніслаў Тарашкевіч

20 студзеня 1892 г. у Віленскім павеце нарадзіўся Браніслаў Тарашкевіч, выбітны беларускі мовазнаўца і акадэмік, член Сэйму міжваеннай Польшчы, палітычны вязень у Польшчы і СССР.

Continue reading Браніслаў Тарашкевіч

Фабіян Ярэміч

20 студзеня 1891 г. у Ваўкавыскім павеце нарадзіўся Фабіян Ярэміч, беларускі палітык, сябра Рады БНР, дэпутат польскага Сэйму.

Нарадзіўся ў сялянскай каталіцкай сям’і. Скончыў электратэхнічную школу ў Санкт-Пэтэрбургу, пасьля чаго працаваў у Вільні. У 1912 быў за сацыял-дэмакратычную агітацыю сярод тэлеграфістаў.

Старшыня Беларускага нацыянальнага камітэту ў Вільні. Дэлегат Першага Ўсебеларускага зьезду (сьнежань 1917). Сябра прэзыдыюма Беларускай рады Віленшчыны і Гарадзеншчыны.

У 1918-1921 гг. – радны БНР.

Пасол на Сэйм Польшчы 3-х скліканьняў (1922—1935), старшыня Беларускага пасольскага клюба ў 1925—1930 гг. Падчас свайго дэпутацтва актыўна выступаў у абарону правоў беларускага насельніцтва міжваеннай Польшчы.

Разам з Б. Рагулем і іншымі паплечнікамі ў 1925 стаў заснавальнікам і адным з кіраўнікоў партыі «Беларускі сялянскі саюз», у 1926 — сузаснавальнікам Беларускага інстытута гаспадаркі і культуры. У 1925—1930 выдавец і рэдактар газэты «Сялянская Ніва». Актыўна ўдзельнічаў у працы Таварыства беларускай школы.

У 1926 г. у складзе польскай парлямэнцкай дэлегацыі разам зь Пятром Мятлом наведаў БССР. У 1928 на кароткі час быў арыштаваны польскімі ўладамі па палітычных матывах.

У час Другой сусьветнай вайны працаваў у органах грамадзянскай адміністрацыі ў Менску і Барысаве. Удзельнік Другога Ўсебеларускага кангрэсу (1944).

У 1945 рэпрэсаваны і зьняволены савецкімі ўладамі ў мардоўскім канцлягеры да 1956 году. Пасьля вярнуўся ў Вільню, дзе правёў два апошнія гады свайго жыцьця. Памёр у сваім доме ў Калёніі пад Вільняй (цяпер Павільнюс).

“Мы прыпамінаем добрае ў нябожчыках, каб арыентавацца самім на добрае ў нашых учынках” – Янка Запруднік пра Антона Шукелойця

Сьв. Пам. АНТОН ШУКЕЛАЙЦЬ

Разьвітальнае слова

Сьветлай памяці Антон Шукелайць часта прамаўляў на могільніках ці на паміках, разьвітваючыся з  суродзічамі-працаўнікамі на беларускай ніве. Цяпер прыйшла чарга нам сказаць яму “Вечная памяць”.

Continue reading “Мы прыпамінаем добрае ў нябожчыках, каб арыентавацца самім на добрае ў нашых учынках” – Янка Запруднік пра Антона Шукелойця

In Memoriam: Антон Шукелойць

7 студзеня на 102-м годзе жыцьця ня стала раднага БНР Антона Шукелойця, шматгадовага дзеяча й лідара беларускай дыяспары ў Злучаных Штатах Амэрыкі, выбітнага беларускага пэдагога, дасьледчыка, актывіста.

Continue reading In Memoriam: Антон Шукелойць

кс. Адам Станкевіч

6 студзеня 1892 г. у Ашмянскім павеце нарадзіўся Адам Станкевіч — беларускі каталіцкі сьвятар, радны БНР, літаратуразнаўца, выдавец, дэпутат Сойму міжваеннай Польшчы, дзяяч беларускага адраджэньня ў Заходняй Беларусі.

Continue reading кс. Адам Станкевіч

Барыс Рагуля

1 студзеня 1920 г. у Наваградзкім павеце нарадзіўся Барыс Рагуля, намесьнік Старшыні Рады БНР, вайсковец, мэдык, выбітны дзеяч беларускай дыяспары ў Канадзе.

Ягоны бацька быў лекарам, але памёр падчас эпідэміі тыфусу, калі Барысу было толькі два гады. Маці з сынам пераехалі ў Любчу. Пасьля заканчэньня акушэрскіх курсаў у Варшаве маці атрымала працу ў наваградскім шпіталі ў 1930 г.

Таксама ў 1930 годзе Барыс паступіў у беларускую гімназію. Польскія ўлады ў рамках палітыкі дыскрымінацыі беларусаў у Заходняй Беларусі закрылі беларускую гімназію ў 1935 г., Барыс быў вымушаны перайсьці ў польскую гімназію імя Адама Міцкевіча, дзе атмасфэра была вельмі няспрыяльная і дыскрымінацыйная ў адносінах да беларусаў.  Ён закончыў гімназію ў 1938 г. і здаў уступныя іспыты на мэдычны факультэт Унівэрсытэту імя Стэфана Баторыя ў Вільні. Аднак польскія ўлады не далі яму магчымасьці вучыцца і ў абыход закону забралі ў армію.

У чэрвені 1939 году Б. Рагуля скончыў польскую афіцэрскую школу ў Зэмбраве, быў прызначаны камандзірам эскадрону ў 42-м палку польскага войска ў Беластоку. У верасьні 1939 г. ён ваяваў супраць нацыстаў у складзе польскага войска на мяжы Польшчы і Ўсходняй Прусіі. Барыс Рагуля трапіў у палон, адкуль у 1940 г. уцёк на радзіму ў Заходнюю Беларусь, якую ў той жа самы час акупаваў СССР.  Працаваў настаўнікам у школе ў Любчы.

Continue reading Барыс Рагуля

Мікола Дзямідаў

10 сьнежня 1888 нарадзіўся Мікола Дзямідаў, беларускі вайсковец, удзельнік збройнай барацьбы за незалежнасьць Беларусі ў 1918 — 1921 гг.

Continue reading Мікола Дзямідаў